March 8, 2016

ԱՐԻ ԻՄ ՍՈԽԱԿ


ա ր ի՛, իմ սոխակ! թո՛ղ պարտեզ, մերին,
ՏԱՂԵՐՈՎ խաղ բե՛ր դստրիս աչերին
երբ նա շողում է դու, սոխակ, երգիր.
իմ դստրիկ ԿՈՒԶԵ ստեղծագործ դառնալ։

ե՛կ, ծովածիծառթո՛ղ օվկիանոս!
ԹԵՎԵՐ տուր՛ դստրիս , թռիչքի է կարոտ․
միտքն է սավառնումթևերի՛ն ուժ տուր,
իմ դստրիկ կուզե ՏԻԵԶԵՐԱԳՆԱՑ դառնալ։

թո՛ղ դու! տատրակի՛կ! քու ձագն ու բունը,
վվվվվով դստրիս բե՛ր ՁԱՅՆԸ
նա սփռվում էտատրակի՛կ!
ԻՄ դստրիկ կուզե նենգորդ (hacker!) ըլլալ։

կաչաղա՛կ ճարպիկ, գող, իմաստասեր,
մտքի զըրուցով դստրիս (երևա)կայությունը բեր!
ՆԱ կառուցում է․ կաչաղա՛կ, կանչի!
իմդստրիկկուԶեգրողդառնալ։

թո՛ղ որսըդ  ! արի՛ ! քաջասի՛րտ ԲԱԶԵ,
ՔՈ երգը գուցցցե իմ դստրիկ կուզե․․․
բազեն որ եկավ` դուստրս կազմվեցավ,
ՏԱՐՕՐԻՆԱԿՈՂ երգերի ձայնով արթընցավ >>>


March 5, 2016

Dear B

I miss you terribly

These letters are the only truth in my life. I will burn them soon, destroy them one by one, like my grandmother’s testimonies.  I will burn them so they vanish completely from the unbearable reality.

Motherhood is not for me. I hate it. This has never been about love; they lied to me, all of them. It is more about this awful remorse and endless shame. 

I take him in my arms, caress his soft hair; offer him my engorged breasts and cracked nipples, not out of love, but out of guilt. 

I made him; I need to ensure his survival. But do I need to love him?

I look at the bloody marks on my belly. Monsters, I whisper, they are all savage monsters!

Oror, oror, oror…don’t cry please.

the letters are always kept tightly in a small drawer.
the letters are never sent
the recipient is always absent
the sender longing
Hurt, hurt, too much hurt. Unbearable. 

V. will take him away for a while. I can’t stand hearing his cry anymore. She will walk with him in the forest. Oror, oror… and he will sleep there and forget my smell.

The scar on my torn belly is getting too large, too deep
So large that it will soon swallow me completely

Oror, oror, oror

I can’t bear the sight of it.
I can’t bear the sight of me.


L.

February 18, 2016

DOTYK-2016

February 6, 2016

On “Blackselves”

Shushan Avagyan

When I was asked to translate a piece for Absinthe and write a short introduction focusing on the mechanics of translation, I proposed to do something else instead: to submit one of my own texts called “Sevamenq” and write a commentary on the text and its translatability, or perhaps a postscript about deficit. The deficit of faithful translations of Armenian literature in English, the deficit of interest in translation in general in the English-speaking parts of the world, and more abstractly, the deficit of originals and the voids of meaning that are filled in with simulacral effects, as in the case of Aurora Mardiganian’s testimony. So I come to this journal both as a writer and translator, more as a writer who has learned how to write by translating other writers.

“Blackselves” was written between 2006-07 as part of a triptych on displacement co-authored with Nancy Agabian, who wrote her part in English, and Lara Aharonian, who wrote hers in French. It is a fragmentary essay, where nearly every sentence references another text. I was probably interested in putting these fragments in new relationships and constructing a certain intertextuality through allusion, quotation, and referencing that would change the trajectories of the various hypotexts and lead to new links—insights. For instance, the epigraph is taken from Aurora Mardiganian’s testimony, which was orally narrated in her native Armenian, interpreted by so-called “native informants” into English, and transcribed in English by American screenwriter Harvey Gates in 1917. Although Gates didn’t know any Armenian, he appears as the interpreter of the Armenian narrative, which exists only in its translated form. The epigraph that appears in “Sevamenq” is not a back translation from the English text, but a new sentence that passes as a statement by Arshaluys Mardiganian (her signed name), standing as a witness to the ruptures and prostheses out of which Ravished Armenia was born.† And this (in)fidelity to fact, then, is the logic in which “Blackselves” operates, threading disconnected bits of my own recollections of childhood, post-Soviet amnesia, Micheline Marcom’s novel The Daydreaming Boy, a drunken conversation in a pub in Illinois with a man named Beyazit, and so on. These seemingly disparate threads evolve through a recurrent question around the notion of menq or “selves”—which might possibly refer to the authors of the triptych—Agabian, Aharonian and myself. The question of “selves” might also refer to a single construct, such as Marcom’s fictional narrator Vahé Tcheubjian, who is composed of multitudes of voices, all contradicting one another. Or it could refer back to the epigraph, where the word “selves” does not occur, but which can be inferred from the self-mention marker “we”: “Through the long night we waited—for what we did not know.”

But linked with the word sev or “black”—the new compound word “blackselves,” and the entire piece, becomes an extended metaphor of Paul Celan’s “Todesfuge.” In the age of “postmemory” (Marianne Hirsch) we are not drinking black milk anymore, we have completely consumed and appropriated death, we have naturalized and neutralized grief, we no longer feel the compelling tension between “black” and “milk.” The replacement of “milk” with “selves” in Armenian, written as one word—sevamenq—creates yet another association with the word sevamaghdz (սևամաղձ), which means melancholia, literally—black bile. But this wordplay, of course, is not made explicit and not every reader will make these connections, though Celan is cited in the text. Still, if Celan is lost in the continuity of formation and deformation of meanings, the experimental text allows for another wordplay, which is more explicit and which poses a genuine challenge for the translator. The verb sevagrel or “to draft” would have had a very conventional sense in another text, but it compels a new emphasis, a new perception of drafting—literally, black-writing—when positioned against the backdrop of “blackselves.” And the title of the work itself changes in the light of this verb—to draft, in other words, to be involved in the process of (re)writing the different versions of self, a process that requires resilience, elation, and exuberance. But then, herein lies the difficulty of translation—how to choose which meaning(s) to select from a web of references that construct an elaborate hypertext and how to transmit it/them to the reader, so that the reader doesn’t feel completely lost or overwhelmed? After all, from its very beginnings, Armenian literature has attracted perhaps only two or three Anglo-American readers/translators (George Byron or Alice Stone Blackwell don’t count) who have truly appreciated and seriously engaged with the Armenian letters.‡


† Mardiganian’s narrative was a unique testimony of the Armenian genocide, which was adapted for the silent screen—the first of a number of motion pictures made by the Near East Relief about Armenian survivors. After losing her family and being forced into the death marches, during which she was captured and sold into the slave markets of Anatolia, and after escaping to the United States via Norway, Mardiganian was approached by Gates who proposed to make her story into film. The testimony was published in English language first as Ravished Armenia by Kingfield Press in New York in 1918 and as The Auction of Souls in London by Odhams Press in 1919. It was translated into Armenian as Hokineru achurte [The Auction of Souls] by Mardiros Gushagchian and published in Beirut in 1965. 

‡ I am infinitely grateful to Milena Abrahamyan for her radical generosity and trust in what George Steiner has called “as yet untried, unmapped alterity of statement.” I would not have entrusted the translation of “Sevamenq” to anyone else, including myself.


[Forthcoming in the Spring/Summer 2016 issue of Absinthe: A Journal of World Literature in Translation]

November 20, 2015

between the seas


Baltic Art Center

Gotlands Museum


             
             


November 7, 2015

Re-Action: Zarubyan's Women

by Ani Baghumyan

“At the moment (I have 7 1/2 before dinner) I can only note that the past is beautiful because one never realises an emotion at the time. It expands later, & thus we don’t have complete emotions about the present, only about the past.” 
―Virginia Woolf, in Diary III, 18 March 1925

I remember the first time my mother and I went to the school that my family wanted me to attend. The school was a private one, and I needed to pass the interview before getting accepted. We didn’t know the exact address of the school and we had a very hard time finding it. It wasn’t far from our house, but my mother had never been in that neighborhood. I remember that day even though I was only seven. I walked that same road almost every day for eight years. I can recall the first time so vividly because it was new. I had never been there. I had never walked that path. As that route became more and more familiar I started noticing less and less. Only when a certain ordinary or familiar thing had been changed (a tree had been cut, or a new house built, or the road was paved) would I stop for a moment, as if somebody had nudged me out of my autonomous mode. It’s always like that. You only notice the old clock hanging on the wall when it shows the wrong time; when it swerves from its “normal” route. It’s not normal when the sun is no longer in the sky, yet the clock persists that it’s only 3pm. Or, maybe it is? It’s just a mechanism used for representing time and if it went the other way around (left and not right), the definition of “normal” would have been different.

Armenian literature, at least the kind we study in school, is a literature that reinforces the same myths and tales that we have been told since our childhood. Or, more precisely, it’s interpreted that way in a way that encourages conformity as a safe and best strategy for living in general. Maybe this is the reason that we have what we have today. But let’s not assume things, as it’s said in Girq-anvernagir (Book-Untitled). It’s difficult not to, but not impossible. It’s difficult, because that’s what most of us have been taught to do. Not impossible, because we can question what we have been told, including those myths and tales. It’s difficult, but not as much as we assume it is. And more possible than we assume it is. Maybe what we need is a new language, or a revised one.

This advice proves to be useful while reading Zarubyani kanayq (Zarubyan’s Women), when after reading the text you look at the photograph on the facing page assuming that text and photograph should somehow be connected. We read the text and then look at the photograph with the aim of conforming the images that the text evokes to the ones in the photograph. We look for similarities and continuities and we find them immediately if the photograph is just the visual representation of the text. In short: it is conformation. But we are told that, “To write means not to create images close to reality, but to destroy the similarity” (Գրել նշանակում է ոչ թե ստեղծել իրականին մոտ պատկերներ, այլ կործանել նմանությունը). How? Through difference and repetition. The images that the text creates do not seek to resemble the photographic image or come closer to it but want to destroy the similarity through difference. “Photographs,” John Berger writes, “do not translate from appearances. They quote from them. It is because photography has no language of its own, because it quotes rather than translates, that it is said that the camera cannot lie. It cannot lie because it prints directly.” In this sense, the text can also be viewed as a quote from the photographic image. The photograph shows not only what it is, but also what it is not. In this case, the text that seems arbitrary and disconnected from the photographic image can also indicate what could have been inside the frame but is not there. In other words, it becomes the possibilities existing beyond the frame, anything that could have been inside but is not. It becomes the quote of absence, of that which is not framed.

Photographs also create a strong sense of presenceyou look, and your look, your gaze is returned. One is very self-conscious of one’s role as a reader, and in that sense one also becomes very conscious of all the things that the reader’s act entails (like turning the pages counterclockwise to know what’s coming next, but then find yourself constantly “clockwising” and “counterclockwising” the pages in order to make/create a sense/meaning; being present is what makes the shock of discontinuity even more real and stressed). Language does the same (creates a sense of presence or makes the reader present) by addressing the reader directly: dear reader.

There is no plot and the text is discontinuous, fragmented. In this way, the text and photograph are very similar. The physical narrativness or the narrative/continuity/plot of the reading process is disrupted too when the reader has to turn the book upside down, “clockwising” and “counterclockwising” the pages in order to put fragments together.

To understand why the book begins but doesn’t continue, one needs to look back (at hi/story), turn the pages (of hi/story), turn the past upside down so that one might translate the present through the past.

The beginningthe renaming of a street (from Plekhanov to Zarubyan)marks an end and a beginning at the same time, the end of an era embodied in the old name and the beginning of a new one. The ending of the book is a beginning and an end as well. It’s the Constitution of the Republic of Armenia, a statement of the basic principles and laws, which mark the beginning and the end of one’s freedoms. What happens when the line between the end and the beginning gets distorted (a letter is taken out)? The line is blurred, it’s hard to tell where something begins and where it ends. Also, when read out loud (without the letter ու), the language sounds very much like the one spoken by those in power. Fictional language breaks the laws of realanguage to show how constitutional laws are being broken right before our eyes. How do you describe the violation of the letter and the spirit of the laws? By literally extracting a letter and rupturing language.

There are no whole characters in Zarubyan’s Women. The language constantly fails to create wholeness and fullness. The characters are fragmented like the plot itself. “Let me describe” and fail to describe. Wait, let me try again. And fail again. A memory of loss. How does one find the language to describe it? Memory itself is already a loss. The memory of a loss in a way becomes a loss of a loss. Accidents that break the narrative of our life. Can language describe it? If the narrative is broken then language is broken too.

The book doesn’t have or create a memory (of itself). It is hard to memorize a passage or retell since it’s just a fragment. I could recall the passage about a visit to Shushi, since the text and the photograph on the facing page were connected thematically. It’s possible to memorize only fragments, but not a complete passage or the plot, and that’s what memories are: fragments of the past. Fragments taken out of the narrative and most of the time we can’t put those fragments in the right order; the narrative is broken. The photographs are also hard to remember or memorize. They are fragmented as well, as if they have been photographed from memory or at the moment of remembering.

The book wants to create a new language-mentality (լեզվամտածողություն). There are many photographs of different women, which one of them is Araks? There is no way one can tell. Araks can be any one of them. Meanings too are more than one. There is no one or single true reality and narrative/plot of life because even the clock swerves from its normal route, suggesting a strange formula for the representation of time, even the clock is right according to our normal standards twice a day. Sometimes it’s a good idea to have clocks that aren’t normal. They make one stop and question the reality.

November 4, 2015

Chère L

Je suis de retour.

J’ai envie de t’écrire. J’ai envie de te parler de cette rencontre.

Ton silence me désespère. Je reconstruis sans cesse dans ma tête cette idée de « nous ». Tu ne comprendras jamais.  

Je veux te raconter tout.  Il me semble qu’à travers chaque histoire, je te retiens un peu plus.  

Nous nous sommes retrouvées dans le même taxi par hasard. Elle ne posa pas de questions. Elle savait déjà et de toute façon, j’avais les larmes aux yeux et la gorge serrée.

Elle passa sa main tout doucement derrière mon cou. Une chaleur imprévue envahit mon corps. J’aurai voulu qu’elle m’embrasse à ce moment. Peu importe si c’était elle que je désirai ou une autre, peu importe si nous étions ensemble ou non. La vie souvent choisit pour nous et je me laisse faire sans gêne. Le désir unique de se retrouver dans les bras d’une inconnue pour la première fois est impossible à résister et doit se répéter autant que possible.  
Elle n’a pas de nom. Je peux l’appeler T. ou même A. Je contemple ses mains. Des mains que j’ai envie de toucher. Des mains qui font remonter l’envie subtilement. Des mains qui font rêver, soupirer. Des mains incertaines, endurcies, des mains qui ont travaillé, ont souffert. Des mains qui renferment des histoires. Des mains qui entretiennent un passé douloureux mais paisible. Ces mains-là, j’ai envie de les renifler, les effleurer, les sucer, les faire glisser sur ma peau, juste derrière mon dos.
Demain, il n’y aura plus d’histoire entre nous. Il n’y aura plus de « nous ». Demain, elle est celle qui se conforme, qui se réveille, met le café, réveille les enfants, prépare le petit déjeuner, s’habille et se présente docilement au travail.  Demain il n’y aura plus de désir, plus de mains, plus d’attente impatiente de toucher, d’exhaler.
Demain sera un autre jour, banal, ordinaire, en ligne avec l’ordre du monde. Avant le réveil de l’humanité, avant l’embouteillage dans cette ville sauvage aux gratte-ciels arrogants, j'ai foncé une dernière fois ses doigts à travers mes lèvres, dans mon vagin chaud et visqueux. J'ai serré mes muscles autour. J'ai retenu le tout en moi pour une éternité. Je me suis laissée aller au rythme des petites secousses de ce taxi  jaune qui, à mon grand bonheur, n’arrivait nulle part.


Je suis de retour et il pleut dans ma vie.

B.

August 5, 2015

այն ինչ կարա կոչվի «տեղի ունենալիք», բայց չ(սահման)վի






բարի օր հայֆեններ,

անցյալ շաբաթ հանդիպեցինք միմյանց տարբեր տեղերից միահյուսվող ընդհանուր մի տարածքում։ այսպիսի հանդիպումները «տե» կոլեկտիվը անվանում է «տեղի ունենալիք»։ ուղարկում ենք ձեզ «տեղի ունենալիքի» մեր ձևակերպումների պաստառը։

ձեր առաջարկը միասին վիդեոներ ստեղծել շատ հետաքրքիր ենք գտնում։ համամիտ ենք ձեր առաջարկի հետ՝ վերցնել մի թեմա ու այդ թեման յուրաքանչյուր կոլեկտիվի յուրաքանչյուր անդամ իր տեսանկյունից մեկնաբանի։ թեմայի առումով այս պահին առաջարկում ենք «շարժում» հասկացության շուրջ մտածել։ ինչ է դա քուիր ֆեմինիստի իրականության մեջ ու ինչպես է այն ավելի տարօրինակ, քան բառի առաջնային/հիմնական իմաստը։

շարժման թեման ենք ընտրել, քանի որ եկող ամառ պատրաստվում ենք անել ֆիլմերի «տեղի ունենալիք», որտեղ ներառված են լինելու աշխատանքներ իրականացված քուիր և ֆեմինիստ արվեստագետների, ֆիլմ ստեղծողների կողմից։ այս պահին նախնական վերնագիր ենք ընտրել «տարօրինակելով շարժվող պատկերը», որը կարող է փոփոխվել ձևակերպումով, սակայն որպես խնդիր կպահենք «շարժումը»։ մեր համատեղ ստեղծած վիդեո աշխատանքը կարող է մաս կազմել ցուցադրության։

նաև հրավիրում ենք ձեր բոլոր անդամներին, ինչպես նաև ցանկության և հնարավորության դեպքում ձեր ընկերներին ներկա գտնվել ցուցադրության ժամանակ հայաստանում, որը առիթ կհանդիսանա մեր բոլորիս ֆիզիկական հանդիպմանը։

սիրով,

ա

ՄԱՅԻՍԻ ՄԵԿՆ Է

Իսկ ես թքած ունեմ ձեր օրենքների վրա,
որ սարդոստայնի պես ծուղակում են ծանրացած մարմինս.
մտքերը—դրանք փոշու մասնիկների պես փակվում են
(«Անկախության հրապարակ») մետրոյի հաջորդ վագոնից
և—անհետանում—կփորձեմ գրի առնել—«անմահացնել պահը»,
բայց նույն վայրկյանին, Բրիթանիում նրա մայրիկը՝
առանց որևէ դեմքի արտահայտության, ծաղկի (վարդ կամ հիրիկ,
կամ էլ օգտագործեք ձեր երևակայությունը) չորացած ցողունը
կոտրում է երկու մասի ու գցում աղբամանը—արդյոք ի՞նչ է մտածում
նստած աթոռին—դիտելով քառակուսի տուփի էկրանին
(ձայնը մարած) ելույթ ունեցող մարդուկներին

մթության մեջ—նրա դեմքին շողշողում է լույսի ցոլքը։
Տասներեք տարեկանում աղջիկները ամենանուրբ
ու փխրուն «պահն» են ապրում—ամենադյուրին ժամանակը,

երբ քեզ կոտրում են, «հեզաճկուն» կոնքից բռնած,
իսկ հետո սկսում ես ինքդ հավատալ բոլոր ստերին.
հարմարվել, առաջադիմել մյուս աշակերտուհիների պես,
համառությամբ գործածելով այն լեզուն, որ հերքում է
քո իսկ գոյությունը, սատարում քո ոտնահարմանը—այո—
այս ամենը անտեսանելի է, ինչպես (վերը նշված) փոշու հատիկները
նստած մետրոյի վագոնի անկյունային պատին փակցված Գրանդ
Տաբակոյի ազդագրի եզրին։ Այսօր մայիսի մեկն է, և ուզում եմ
ստեղծել այս պահը (ոչ թե «օգտվել պահից»)
երախտագիտությամբ համբուրելու
հիվանդանոցի բուժքույրերի հոգնած դեմքերը,
մեր հարևան ժամացույցի գործարանի պահակին,
անճոռնի ու քաղցկեղանման սրճարաններում վազվզող
սպասուհիներին՝ նրանք մոռացել են քնքշությունը—
դատարկ տեղը նրանց մի՛ ժպտացեք. նրանց հայացքը սառել է

ձեր ձեռքին,
որ դանդաղ ու համոզմունքով գնում է դեպի ետևի գրպանը,
հանում դրամապանակը և—
այո, ես թքած ունեմ ձեր օրենքների վրա,
որոնք գրվում են արյան վրա, արնոտ գրիչներով
(Նաղդալյանի ու նրա նմանների
հաշվին), իսկ կապիտալիզմի տանկը դղրդյունով ուղղվում է
Կրեմլինից դեպի Կովկաս—

ԳԱՎԱՐԻՏ ՄԱՍԿՎԱ—կարծես երազ էր,

միայն թե հիմա իրական տեսք է ստացել
դիմակահանդեսի, ու դիմակներն արագ փոխվում են,
նոր անուններ ի հայտ գալիս. զինվորները կուրորեն ծառայում են
իրենց «երկրի պաշտպանության» համար—կամ թե
իրենց իսկ հայրենակիցներին (ում որ «պաշտպանում են»)
ոտնակոխ անելու, նսեմացնելու, Բաղրամյանի վրա
ծուղակելու ու թունավորելու գազով՝ իրենց ավտոմատացած
դեբիլացած նեղ հայացքներով—բայց նրանք ևս տասներեք տարեկանում

շատ փխրուն էին, շատ հավատացյալ ու ընդօրինակող—
եթե չեք կարող գնալ ընդդեմ տանկին—ապա (բնականաբար)
(Վասակի օրինակով) պիտի հեծեք տանկը—և թող երկաթյա
ձեր զենքը, որ ցցված է ձեր ոտքերի արանքից—

թող այն լինի շատերի ահն ու ահազանգը (վախը) (կամ «հարգանքը»)
չէ՞ որ այդ եք ուզում—որ տիրե՛ք, տիրե՛ք, տիրե՛ք—


Շուշան Ավագյան
Առաջին անգամ հրատարակվել է ԲՆԱԳՐՈՒՄ (#9 / 2004)

August 4, 2015

An Armenian Woman Can’t Have an Orgasm?! / Հայ կինը օրգազմ չի ապրում:

Oh, no she can’t. What, you think she’s a slut or a whore? Shame on you. An Armenian woman is a mother first and foremost. How can a mother, you pervert, come with obscene words on her lips? Oh, no, that can’t be?! That’s disgusting! An Armenian woman is a sister, a daughter, sisters and daughters, and mothers of theirs don’t have orgasms. They have beards.

Չէ՜, աման, էդ ի՞նչ եվրոպական այլասերված արժեք նշեցիր: Հայ կինը մայր ա, քո՛ւյր ա ու աղջիկ ա: Հո բոզ ու փչացած չի՞, որ օրգազմ ապրի: Հայ կինն օրգազմ չի ունենում, վերջ: Վերջացրեք էդ խուժան թեմաները: Հայ կինը օրգազմ չունի: Հայ կինն ունի հոգս ու մորուք ունի հայ կինը: Մազի հոգս ունի հայ կկկկկկկկկինը:

September/Սեպտեմբեր 28, 2013