Հորիզոն գրական } մարտ 2014

«Զարուբյանի կանայք» գրքի շնորհանդեսից

«ԶԱՐՈՒԲՅԱՆԻ ԿԱՆԱՅՔ վերնագիրը այդ սուբյեկտիվ պատմության առաջին պատահականությունն է: Եթե տարիներ առաջ ինչ-որ մարդիկ չորոշեին վերանվանել երեւանյան հայտնի փողոցը, ապա վեպի վերնագիրը թերեւս կլիներ Պլեխանովի կանայք: Ինչ հետաքրքիր է սուբյեկտիվանում պատմությունը. ազգանուններն իրենց ծագումնաբանությամբ նաեւ ժամանակաշրջան են փոփոխում: . . . Կանանց պատմությունները ընդմիջարկվում են երկրի պատմությամբ եւ հակառակը, դրանք մի կողմից անհաշտ մտերմություն են երեւակում, մյուս կողմից հենց այդ անհաշտությունը մեկտեղելու (ոչ հարթելու) փորձ է հենց ինքը վեպը»:

[մեջբերում Վահրամ Դանիելյանի «Պատկերազարդ պատմություն»-ից, 

«եւ», հունվարի 31, 2014]

«Յուրաքանչյուր էջում առկա լուսանկարը կարող է հարցադրումներ առաջացնել․ որքանո՞վ է այն առնչվում տեքստի հետ, որքանո՞վ են արդարացված հենց այդ պատկերները։ Ընթացքում այս հարցադրումը գնալով մարում է՝ չտալով պատասխան, այլ համոզելով, որ յուրաքանչյուր կենսական պատմության մեջ (ի նկատի ունեմ այն պատմությունը, որը մենք ենք ապրում) ամեն րոպե տեսողությունն ու լսողությունը մեխվում են դետալային ոչ էսթետիկական կամ ոչ կարեւոր նշանագրումների վրա, որոնք կարող են հրաշալի հիմք ծառայել տեքստի համար, եթե այն ունի հստակ կոնտեքստ, ֆորմա, բայց ընթերցողի համար անսովոր է»:

[մեջբերում Անուշ Քոչարյանի ««Զարուբյանի կանայք»․ ՀՀ Սահմանադրությունն՝ 
առանց «ՈՒ»-ի» հոդվածից, 

«Հետք», փետրվարի 6, 2014]

Շնորհակալություն Մկրտիչ Մաթևոսյանին՝ ամեն ինչ տեսա- ու ձայնագրելու համար։

«Զարուբյանի կանայք» գրքի շնորհանդեսն է

Սիրով հրավիրում ենք մասնակցելու 

ՏԱՐՕՐԻՆԱԿԵԼՈՎ ԵՐԵՎԱՆԸ կոլեկտիվի 

հերթական տեղի ունենալիքին՝ 

«ԶԱՐՈՒԲՅԱՆԻ ԿԱՆԱՅՔ» գրքի շնորհանդեսին

Կիրակի, փետրվարի 2-ին, ժամը 13:00-ին

«Ակումբ»-ի սրճարանում (Թումանյան 40)

(եթե գալու եք, խնդրում ենք գրանցվել այստեղ)

>>>

«Զարուբյանի կանայք»-ը Շուշան Ավագյանի և լուսինե թալալյանի հինգ տարվա՝ 2008-ից 2013-ն ընկած հատվածում ձևավորված երկխոսության արդյունքն է: Այն Ժամանակակից հայ արվեստի եզակի գործերից է, որի գոյությունն ինքնին նպաստում է ներքին օտար հայացքի ձևավորմանը:

Ավագյանի գրական (ապա)ծրագրավորման լեզվում բառերն ու կետադրական նշանները գործում են որպես «ազդանշաններ»: Այն կարծես կոդավորում է իմաստներ, որոնք մտքի տարածքում ստեղծում են ընթացական պատկերների ցանցային կապեր: Գրողն անընդհատ դիմելով ընթերցողին ներգրավում է նրան մասնակից դառնալու նոր հասցեագրումների` կառուցելու համար նոր հարաբերություններ:

թալալյանը խորհրդային տարիների արտադրության լուսաժապավենով մի շարք փորձարկումների է ենթարկում «իրականությունը»: Լուսանկարչական տեխնոլոգիական աչքը` իր պատմական հիշողությամբ ու մոռացությամբ ֆիքսում է դեպքը այլակերպված ձևով, ինչպես նաև ջնջում` նորի համար տեղ բացելով:

[մեջբերում գրքի շապիկից]

«Զարուբյանի կանայք» մասամբ հրատարակված

Սահմանադրական Դատարանի հետեւում եւ ՍԴ-ի դիմաց

Գլխ 9 (վերջին)

>>>

Հոդված 115. Սյն Սահմանադրթյնը ժի մեջ է մտնմ հանրաքվեի արդյնքների հիման վրա` պաշտոնական հրապարակման պահից:

Հոդված 116. Սահմանադրթյան ժի մեջ մտնել պահից`

1) դադարմ է 1978 թվականի Սահմանադրթյան, հետագա փոփոխթյններով եւ լրացմներով հանդերձ, ինչպես նաեւ սահմանադրական օրենքների գործողթյնը.

2) Հայաստանի Հանրապետթյան օրենքները եւ մյս իրավական ակտերը գործմ են այնքանով, որքանով չեն հակասմ Սահմանադրթյանը.

3) Հանրապետթյան Նախագահն իրականացնմ է Սահմանադրթյամբ իրեն վերապահված լիազորթյնները: Հանրապետթյան փոխնախագահը մինչեւ իր լիազորթյնների ավարտը կատարմ է Հանրապետթյան Նախագահի հանձնարարականները.

4) Ազգային ժողովն իրականացնմ է Սահմանադրթյամբ իրեն վերապահված լիազորթյնները: Սահմանադրթյան 63 հոդվածի առաջին մասի, 64 հոդվածի եւ 65 հոդվածի առաջին մասի դրյթները կիրառվմ են Ազգային ժողովի հաջորդ գմարմների համար: Մինչ այդ գործմ են 1995 թվականի մարտի 27-ի Սահմանադրական օրենքի 4 եւ 5 հոդվածները.

5) մինչեւ սահմանադրական դատարանի կազմավորմը միջազգային պայմանագրերը վավերացվմ են առանց նրա եզրակացթյան.

6) պատգամավորների գյղական, ավանային, քաղաքային, շրջանային խորհրդները եւ նրանց գործադիր մարմինները մինչեւ Սահմանադրթյանը համապատասխան տարածքային կառավարման եւ տեղական ինքնակառավարման մարմինների մասին օրենսդրթյան ընդնմը շարնակմ են իրականացնել օրենքով սահմանված լիազորթյնները:

Մինչեւ տարածքային կառավարման եւ տեղական ինքնակառավարման մասին օրենսդրթյան ընդնմը պատգամավորների քաղաքային եւ շրջանային խորհրդների նախագահներին անվստահթյն հայտնել իրավնքը վերապահվմ է Ազգային ժողովին.

7) շրջանային (քաղաքային) ժողովրդական դատարանները եւ գերագյն դատարանը մինչեւ Սահմանադրթյանը համապատասխան դատարանակազմթյան եւ դատավարական օրենսդրթյան ընդնմը եւ դատական նոր համակարգի կազմավորմը շարնակմ են գործել իրենց նախկին լիազորթյնների շրջանակմ.

8) պետական արբիտրաժը մինչեւ տնտեսական դատարանի ձեւավորմը շարնակմ է գործել իր նախկին լիազորթյնների շրջանակմ.

9) շրջանային (քաղաքային) ժողովրդական դատարանների դատավորների լիազորթյնները երկարաձգվմ են մինչեւ վեց ամիս ժամկետով, որի ընթացքմ Հանրապետթյան Նախագահը արդարադատթյան խորհրդի առաջարկով երեք տարի ժամկետով նշանակմ է շրջանային (քաղաքային) ժողովրդական դատարանների դատավորներ.

10) գերագյն դատարանի անդամների լիազորթյնները երկարաձգվմ են մինչեւ վճռաբեկ դատարանի կազմավորմը, բայց ոչ ավելի, քան երեք տարով.

11) մինչեւ դատական նոր համակարգի կազմավորմը արդարադատթյան խորհրդի կազմի մեջ մտնմ են Հանրապետթյան Նախագահի կողմից նշանակված տասնմեկ անդամ, որոնցից երկսը` իրավաբան գիտնականներ, վեցը` դատավորներ, երեքը` դատախազներ: Խորհրդի երեքական անդամ նշանակվմ են շրջանային (քաղաքային) ժողովրդական դատարանների եւ գերագյն դատարանի դատավորներից` Սահմանադրթյան 94 հոդվածով նախատեսված կարգով:

Խորհրդը գլխավորմ է Հանրապետթյան Նախագահը: Արդարադատթյան նախարարը եւ գլխավոր դատախազը խորհրդի փոխնախագահներն են:

Արդարադատթյան խորհրդն իրականացնմ է Սահմանադրթյամբ իրեն վերապահված լիազորթյնները.

12) մինչեւ դատախազթյան մասին օրենքի ընդնմը դատախազթյնը իրականացնմ է Սահմանադրթյամբ իրեն վերապահված լիազորթյնները` գործող օրենսդրթյանը համապատասխան.

13) դատարանների օրինական ժի մեջ մտած վճիռները, դատավճիռները եւ որոշմները գերագյն դատարանը վերանայմ է գլխավոր դատախազի, նրա տեղակալների եւ հատկ արտոնագիր նեցող, գերագյն դատարանմ գրանցված փաստաբանների բողոքների հիման վրա.

4) մինչեւ քրեական դատավարական օրենսդրթյան համապատասխանեցմը Սահմանադրթյանը խզարկթյան եւ կալանավորման նախկին կարգը պահպանվմ է:

Հոդված 117. Սահմանադրթյան ընդնման օրը հայտարարվմ է տոն` «Սահմանադրթյան օր»:

>>>

«Զարուբյանի կանայք»-ի նախորդ հատվածները տես այստեղ >>>

Գլխ 8

>>>

Հոդված 111. Սահմանադրթյնն ընդնվմ կամ դրանմ փոփոխթյններ կատարվմ են հանրաքվեի միջոցով`

Հանրաքվեն նշանակմ է Հանրապետթյան Նախագահը` Ազգային ժողովի պատգամավորների ընդհանր թվի մեծամասնթյան առաջարկով կամ համաձայնթյամբ:

Հանրապետթյան Նախագահը Սահմանադրթյան կամ դրանմ փոփոխթյններ կատարել նախագիծը ստանալց հետո քսանմեկօրյա ժամկետմ կարող է այն իր առարկթյններով եւ առաջարկթյններով վերադարձնել Ազգային ժողով` պահանջելով նոր քննարկմ:

Ազգային ժողովի կողմից պատգամավորների ընդհանր թվի ձայների առնվազն երկ երրորդով վերստին առաջարկված Սահմանադրթյան կամ դրանմ փոփոխթյններ կատարել նախագիծը Հանրապետթյան Նախագահը հանրաքվեի է դնմ Ազգային ժողովի սահմանած ժամկետմ:

Հոդված 112. Օրենքները հանրաքվեի են դրվմ Ազգային ժողովի կամ կառավարթյան առաջարկով` Սահմանադրթյան 111 հոդվածով սահմանված կարգով:

Հանրաքվեի միջոցով ընդնված օրենքները փոփոխվմ են միայն հանրաքվեով:

Հոդված 113. Հանրաքվեի դրված նախագիծը համարվմ է ընդնված, եթե կողմ են քվեարկել քվեարկթյան մասնակիցների կեսից ավելին, բայց ոչ պակաս, քան ընտրական ցցակներմ ընդգրկված քաղաքացիների մեկ երրորդը:

Հոդված 114. Սահմանադրթյան 1, 2 եւ 114 հոդվածները փոփոխման ենթակա չեն:

>>>

«Զարուբյանի կանայք»-ի նախորդ հատվածները տես այստեղ >>>

Գլխ 7

>>>

Հոդված 104. Հայաստանի Հանրապետթյան վարչատարածքային միավորներն են` մարզերը եւ համայնքները:

Մարզերը կազմված են գյղական եւ քաղաքային համայնքներից:

Հոդված 105. Համայնքներմ իրականացվմ է տեղական ինքնակառավարմ:

Համայնքի սեփականթյնը տնօրինել, համայնքային նշանակթյան հարցեր լծել համար երեք տարի ժամկետով ընտրվմ են տեղական ինքնակառավարման մարմիններ. համայնքի ավագանի` հինգից տասնհինգ անդամով, համայնքի ղեկավար` քաղաքապետ, գյղապետ:

Համայնքի ղեկավարը ձեւավորմ է իր աշխատակազմը:

Հոդված 106. Համայնքի ավագանին համայնքի ղեկավարի ներկայացմամբ հաստատմ է համայնքի բյջեն, վերահսկմ բյջեի կատարմը, օրենքով սահմանված կարգով սահմանմ տեղական տրքեր եւ վճարներ:

Հոդված 107. Մարզերմ իրականացվմ է պետական կառավարմ:

Կառավարթյնը մարզերմ նշանակմ եւ ազատմ է մարզպետներ, որոնք իրագործմ են կառավարթյան տարածքային քաղաքականթյնը, համակարգմ հանրապետական գործադիր մարմինների տարածքային ծառայթյնների գործնեթյնը:

Հոդված 108. Երեւան քաղաքն նի մարզի կարգավիճակ:

Երեւանի քաղաքապետին վարչապետի ներկայացմամբ նշանակմ եւ ազատմ է Հանրապետթյան Նախագահը:

Տեղական ինքնակառավարմը Երեւանմ իրականացվմ է թաղային համայնքներմ:

Հոդված 109. Մարզպետի ներկայացմամբ կառավարթյնը օրենքով նախատեսված դեպքերմ կարող է պաշտոնանկ անել համայնքի ղեկավարին:

Համայնքի ղեկավարին պաշտոնանկ անել դեպքմ կառավարթյան որոշմամբ երեսնօրյա ժամկետմ անցկացվմ է արտահերթ ընտրթյն: Մինչեւ համայնքի նորընտիր ղեկավարի` իր պարտականթյնների ստանձնմը վարչապետը նշանակմ է քաղաքային, իսկ մարզպետը` գյղական համայնքի ղեկավարի պաշտոնակատար:

Հոդված 110. Տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրթյան կարգը, լիազորթյնները սահմանվմ են Սահմանադրթյամբ եւ օրենքներով:

>>>

«Զարուբյանի կանայք»-ի նախորդ հատվածները տես այստեղ >>>

Գլխ 6

>>>

Հոդված 91. Հայաստանի Հանրապետթյնմ արդարադատթյնն իրականացնմ են միայն դատարանները` Սահմանադրթյանը եւ օրենքներին համապատասխան:

Օրենքով նախատեսված դեպքերմ դատավարթյնն իրականացվմ է երդվյալների մասնակցթյամբ:

Հոդված 92. Հայաստանի Հանրապետթյան ընդհանր իրավասթյան դատարաններն են. առաջին ատյանի դատարանները, վերաքննիչ դատարանները եւ վճռաբեկ դատարանը: Հայաստանի Հանրապետթյնմ գործմ են նաեւ տնտեսական, զինվորական, ինչպես նաեւ օրենքով նախատեսված այլ դատարաններ:

Արտակարգ դատարանների ստեղծմն արգելվմ է:

Հոդված 93. Օրինական ժի մեջ մտած վճիռները, դատավճիռները եւ որոշմները վճռաբեկ դատարանմ վերանայվմ են գլխավոր դատախազի, նրա տեղակալների կամ հատկ արտոնագիր նեցող եւ վճռաբեկ դատարանմ գրանցված փաստաբանների բողոքների հիման վրա:

Հոդված 94. Դատական մարմինների անկախթյան երաշխավորը Հանրապետթյան Նախագահն է: Նա գլխավորմ է արդարադատթյան խորհրդը:

Արդարադատթյան նախարարը եւ գլխավոր դատախազը խորհրդի փոխնախագահներն են:

Խորհրդի կազմի մեջ մտնմ են նաեւ Հանրապետթյան Նախագահի կողմից հինգ տարի ժամկետով նշանակվող տասնչորս անդամ, որոնցից երկսը` իրավաբան գիտնական, ինը` դատավոր, երեքը` դատախազ:

Խորհրդի երեքական անդամ նշանակվմ են առաջին ատյանի դատարանների, վերաքննիչ դատարանների եւ վճռաբեկ դատարանի դատավորներից: Դատավորների ընդհանր ժողովները յրաքանչյր տեղի համար գաղտնի քվեարկթյամբ առաջադրմ են երեքական թեկնած:

Խորհրդի դատախազ անդամների թեկնածթյնները առաջադրմ է գլխավոր դատախազը:

Հոդված 95. Արդարադատթյան խորհրդը`

1) արդարադատթյան նախարարի առաջարկով կազմմ եւ Հանրապետթյան Նախագահի հաստատմանն է ներկայացնմ դատավորների պաշտոնական պիտանիթյան եւ ծառայողական առաջխաղացման ամենամյա ցցակները, որոնց հիման վրա կատարվմ են նշանակմները.

2) գլխավոր դատախազի առաջարկով կազմմ եւ Հանրապետթյան Նախագահի հաստատմանն է ներկայացնմ դատախազների պաշտոնական պիտանիթյան եւ ծառայողական առաջխաղացման ամենամյա ցցակները, որոնց հիման վրա կատարվմ են նշանակմները.

3) առաջարկմ է վճռաբեկ դատարանի, նրա պալատների նախագահների եւ դատավորների, վերաքննիչ, առաջին ատյանի եւ այլ դատարանների նախագահների թեկնածթյնները, եզրակացթյն է տալիս արդարադատթյան նախարարի ներկայացրած մյս դատավորների թեկնածթյնների վերաբերյալ.

4) եզրակացթյն է տալիս գլխավոր դատախազի կողմից ներկայացված գլխավոր դատախազի տեղակալների եւ դատախազթյան կառցվածքային ստորաբաժանմները գլխավորող դատախազների թեկնածթյնների վերաբերյալ.

5) առաջարկ է ներկայացնմ դատավորներին եւ դատախազներին որակավորման դասեր շնորհել մասին.

6) առաջարկ է ներկայացնմ դատավորի լիազորթյնները դադարեցնել, դատավորին կալանավորել, դատական կարգով վարչական կամ քրեական պատասխանատվթյան ենթարկել համաձայնթյն տալ մասին.

7) դատավորներին ենթարկմ է կարգապահական պատասխանատվթյան: Դատավորին պատասխանատվթյան ենթարկել հարցերը քննելիս՝ արդարադատթյան խորհրդի նիստերը վարմ է վճռաբեկ դատարանի նախագահը: Հանրապետթյան Նախագահը, արդարադատթյան նախարարը եւ գլխավոր դատախազը այդ նիստերին չեն մասնակցմ.

8) Հանրապետթյան Նախագահի հարցմամբ կարծիք է հայտնմ ներման հարցերի վերաբերյալ:

Արդարադատթյան խորհրդի գործնեթյան կարգը սահմանվմ է օրենքով:

Հոդված 96. Դատավորը եւ սահմանադրական դատարանի անդամը անփոփոխելի են: Դատավորը պաշտոնավարմ է մինչեւ իր 65 տարին, իսկ սահմանադրական դատարանի անդամը` 70 տարին լրանալը: Նրանց լիազորթյնները դադարեցվմ են միայն Սահմանադրթյամբ եւ օրենքով նախատեսված դեպքերմ եւ կարգով:

Հոդված 97. Արդարադատթյն իրականացնելիս՝ դատավորը եւ սահմանադրական դատարանի անդամը անկախ են եւ ենթարկվմ են միայն օրենքին:

Դատավորի եւ սահմանադրական դատարանի անդամի գործնեթյան երաշխիքները եւ պատասխանատվթյան հիմքերն կարգը սահմանվմ են օրենքով:

Հոդված 98. Դատավորը եւ սահմանադրական դատարանի անդամը չեն կարող զբաղեցնել պետական այլ պաշտոն կամ կատարել վճարովի այլ աշխատանք, բացի գիտական, մանկավարժական եւ ստեղծագործական աշխատանքից:

Դատավորը եւ սահմանադրական դատարանի անդամը չեն կարող լինել որեւէ կսակցթյան անդամ կամ զբաղվել քաղաքական գործնեթյամբ:

Հոդված 99. Սահմանադրական դատարանը կազմված է ինն անդամից, որից հինգին նշանակմ է Ազգային ժողովը, չորսին` Հանրապետթյան Նախագահը:

Հոդված 100. Սահմանադրական դատարանն օրենքով սահմանված կարգով`

1) որոշմ է օրենքների, Ազգային ժողովի որոշմների, Հանրապետթյան Նախագահի հրամանագրերի, կարգադրթյնների, կառավարթյան որոշմների համապատասխանթյնը Սահմանադրթյանը.

2) մինչեւ միջազգային պայմանագրի վավերացմը որոշմ է նրանմ ամրագրված պարտավորթյնների` Սահմանադրթյանը համապատասխանթյան հարցը.

3) լծմ է հանրաքվեների, Հանրապետթյան Նախագահի եւ պատգամավորների ընտրթյնների արդյնքների հետ կապված վեճերը.

4) անհաղթահարելի կամ վերացած է ճանաչմ Հանրապետթյան Նախագահի թեկնածի համար առաջացած խոչընդոտները.

5) եզրակացթյն է տալիս Հանրապետթյան Նախագահին պաշտոնանկ անել հիմքերի առկայթյան մասին.

6) եզրակացթյն է տալիս Սահմանադրթյան 55 հոդվածի 13 եւ 14 կետերով նախատեսված միջոցառմների մասին.

7) եզրակացթյն է տալիս Հանրապետթյան Նախագահի` իր լիազորթյնների կատարման անհնարինթյան մասին.

8) եզրակացթյն է տալիս սահմանադրական դատարանի անդամի լիազորթյնները դադարեցնել, նրան կալանավորել, դատական կարգով վարչական կամ քրեական պատասխանատվթյան ենթարկել մասին.

9) օրենքով նախատեսված դեպքերմ որոշմ է կայացնմ կսակցթյան գործնեթյնը կասեցնել կամ արգելել մասին:

Հոդված 101. Սահմանադրական դատարան կարող են դիմել`

1) Հանրապետթյան Նախագահը.

2) պատգամավորների առնվազն մեկ երրորդը.

3) Հանրապետթյան Նախագահի եւ պատգամավորթյան թեկնածները` ընտրթյնների արդյնքների հետ կապված վեճերով.

4) կառավարթյնը` Սահմանադրթյան 59 հոդվածով նախատեսված դեպքմ:

Սահմանադրական դատարանը գործեր քննմ է միայն համապատասխան դիմմի առկայթյան դեպքմ:

Հոդված 102. Սահմանադրական դատարանը ընդնմ է որոշմներ եւ եզրակացթյններ` դիմմ ստանալց ոչ շ, քան երեսն օր հետո:

Սահմանադրական դատարանի որոշմները վերջնական են, վերանայման ենթակա չեն եւ ժի մեջ են մտնմ հրապարակման պահից:

Սահմանադրական դատարանը Սահմանադրթյան 100 հոդվածի 1-4 կետերով նախատեսված հարցերը լծմ է անդամների ընդհանր թվի ձայների մեծամասնթյամբ, իսկ 5-9 կետերով նախատեսված հարցերը` առնվազն երկ երրորդով:

Հոդված 103. Հայաստանի Հանրապետթյան դատախազթյնը միասնական, կենտրոնացված համակարգ է, որը ղեկավարմ է գլխավոր դատախազը:

Դատախազթյնը`

1) օրենքով նախատեսված դեպքերմ եւ կարգով հարցմ է քրեական հետապնդմ.

2) հսկողթյն է իրականացնմ նախաքննթյան եւ հետաքննթյան օրինականթյան նկատմամբ.

3) դատարանմ պաշտպանմ է մեղադրանքը.

4) պետական շահերի պաշտպանթյան հայց է հարցմ դատարան.

5) բողոքարկմ է դատարանների վճիռները, դատավճիռները եւ որոշմները.

6) հսկողթյն է իրականացնմ պատիժների եւ հարկադրանքի այլ միջոցների կիրառման նկատմամբ:

Դատախազթյնը գործմ է Սահմանադրթյամբ իրեն վերապահված լիազորթյնների շրջանակմ, դատախազթյան մասին օրենքի հիման վրա:

>>>

«Զարուբյանի կանայք»-ի նախորդ հատվածները տես այստեղ >>>

Գլխ 5

>>>

Հոդված 85. Հայաստանի Հանրապետթյան գործադիր իշխանթյնը իրականացնմ է Հայաստանի Հանրապետթյան կառավարթյնը:

Կառավարթյնը կազմված է վարչապետից եւ նախարարներից: Կառավարթյան լիազորթյնները սահմանվմ են Սահմանադրթյամբ եւ օրենքներով:

Կառավարթյան կառցվածքը եւ գործնեթյան կարգը վարչապետի ներկայացմամբ սահմանվմ է Հանրապետթյան Նախագահի հրամանագրով:

Հոդված 86. Կառավարթյան նիստերը հրավիրմ եւ վարմ է Հանրապետթյան Նախագահը կամ նրա հանձնարարթյամբ` վարչապետը:

Կառավարթյան որոշմներն ստորագրմ է վարչապետը, վավերացնմ՝ Հանրապետթյան Նախագահը:

Սահմանադրթյան 59 հոդվածով նախատեսված դեպքերմ կառավարթյան անդամների մեծամասնթյան պահանջով վարչապետը հրավիրմ է կառավարթյան նիստ եւ նախագահմ այն:

Հոդված 87. Վարչապետը ղեկավարմ է կառավարթյան ընթացիկ գործնեթյնը եւ համակարգմ նախարարների աշխատանքը:

Վարչապետն ընդնմ է որոշմներ: Կառավարթյան գործնեթյան կարգով սահմանված դեպքերմ վարչապետի որոշմներն ստորագրմ են նաեւ դրանք իրագործող նախարարները:

Հոդված 88. Կառավարթյան անդամը չի կարող լինել որեւէ ներկայացցչական մարմնի անդամ, զբաղեցնել պետական այլ պաշտոն կամ կատարել այլ վճարովի աշխատանք:

Հոդված 89. Կառավարթյնը`

1) Սահմանադրթյան 74 հոդվածով նախատեսված կարգով Ազգային ժողովի հավանթյանն է ներկայացնմ իր գործնեթյան ծրագիրը.

2) Ազգային ժողովի հաստատմանն է ներկայացնմ պետական բյջեի նախագիծը, ապահովմ բյջեի կատարմը, որի վերաբերյալ հաշվետվթյն է ներկայացնմ Ազգային ժողովին.

3) կառավարմ է պետական սեփականթյնը.

4) ապահովմ է ֆինանսատնտեսական, վարկային եւ հարկային միասնական պետական քաղաքականթյան իրականացմը.

5) ապահովմ է պետական քաղաքականթյան իրականացմը գիտթյան, կրթթյան, մշակյթի, առողջապահթյան, սոցիալական ապահովթյան եւ բնթյան պահպանթյան բնագավառներմ.

6) ապահովմ է Հանրապետթյան պաշտպանթյան, ազգային անվտանգթյան եւ արտաքին քաղաքականթյան իրականացմը.

7) միջոցներ է ձեռնարկմ օրինականթյան ամրապնդման, քաղաքացիների իրավնքների եւ ազատթյնների ապահովման, սեփականթյան եւ հասարակական կարգի պահպանման ղղթյամբ:

Հոդված 90. Կառավարթյնը պետական բյջեի նախագիծը Ազգային ժողովի քննարկմանն է ներկայացնմ բյջետային տարին սկսվելց առնվազն վաթսն օր առաջ եւ կարող է պահանջել, որ այն իր կողմից ընդնված ղղմներով քվեարկթյան դրվի մինչեւ այդ ժամկետի ավարտը: Բյջեի հաստատման առնչթյամբ կառավարթյնը կարող է դնել իր վստահթյան հարցը: Եթե Ազգային ժողովը Սահմանադրթյան 74 հոդվածով նախատեսված կարգով կառավարթյանն անվստահթյն չի հայտնմ, ապա պետական բյջեն կառավարթյան կողմից ընդնված ղղմներով համարվմ է հաստատված:

Բյջեի հաստատման առնչթյամբ Ազգային ժողովի կողմից կառավարթյանն անվստահթյն հայտնել դեպքմ նոր կառավարթյնը Ազգային ժողովին բյջեի նախագիծ է ներկայացնմ քսան օրվա ընթացքմ, որը քննարկվմ եւ հաստատվմ է սյն հոդվածով նախատեսված կարգով` երեսն օրվա ընթացքմ:

>>>

«Զարուբյանի կանայք»-ի նախորդ հատվածները տես այստեղ >>>

Գլխ 4 (շարնակթյն)

>>>

Հոդված 75. Ազգային ժողովմ օրենսդրական նախաձեռնթյան իրավնքը պատկանմ է պատգամավորներին եւ կառավարթյանը:

Կառավարթյնը սահմանմ է իր ներկայացրած օրենքների նախագծերի քննարկման հաջորդականթյնը եւ կարող է պահանջել, որ դրանք քվեարկթյան դրվեն միայն իր համար ընդնելի ղղմներով:

Կառավարթյան որոշմամբ անհետաձգելի համարվող օրենքի նախագիծը Ազգային ժողովը քննարկմ եւ քվեարկմ է մեկամսյա ժամկետմ:

Պետթյան եկամտները նվազեցնող կամ ծախսերն ավելացնող օրենքների նախագծերը Ազգային ժողովը քննարկմ է միայն կառավարթյան եզրակացթյամբ եւ ընդնմ պատգամավորների ընդհանր թվի ձայների մեծամասնթյամբ:

Կառավարթյնն իր ներկայացրած օրենքի նախագծի ընդնման առնչթյամբ կարող է դնել իր վստահթյան հարցը: Եթե Ազգային ժողովը Սահմանադրթյան 74 հոդվածով սահմանված կարգով որոշմ չի ընդնմ կառավարթյանն անվստահթյն հայտնել մասին, վերջինիս ներկայացրած օրենքի նախագիծը համարվմ է ընդնված:

Կառավարթյնն իր ներկայացրած օրենքի նախագծի առնչթյամբ վստահթյան հարցը նյն նստաշրջանի ընթացքմ կարող է դնել ոչ ավելի, քան երկ անգամ:

Հոդված 76. Ազգային ժողովը կառավարթյան ներկայացմամբ հաստատմ է պետական բյջեն: Մինչեւ բյջետային տարվա սկիզբը պետական բյջեն չհաստատվել դեպքմ ծախսերը կատարվմ են նախորդ տարվա բյջեի համամասնթյններով:

Պետական բյջեի քննարկման եւ հաստատման կարգը սահմանվմ է օրենքով:

Հոդված 77. Ազգային ժողովը վերահսկողթյն է իրականացնմ պետական բյջեի կատարման, ինչպես նաեւ օտարերկրյա պետթյններից եւ միջազգային կազմակերպթյններից ստացված փոխառթյնների եւ վարկերի օգտագործման նկատմամբ:

Ազգային ժողովը պետական բյջեի կատարման մասին տարեկան հաշվետվթյնը քննարկմ եւ հաստատմ է Ազգային ժողովի վերահսկիչ պալատի եզրակացթյան առկայթյամբ:

Հոդված 78. Կառավարթյան գործնեթյան ծրագրի օրենսդրական ապահովման նպատակով Ազգային ժողովը կարող է լիազորել կառավարթյանը՝ ընդնել օրենքի ժ նեցող որոշմներ, որոնք գործմ են Ազգային Ժողովի կողմից սահմանված ժամկետմ եւ չեն կարող հակասել օրենքներին: Այդ որոշմներն ստորագրմ է Հանրապետթյան Նախագահը:

Հոդված 79. Ազգային ժողովը պատգամավորների ընդհանր թվի ձայների մեծամասնթյամբ իր լիազորթյնների ամբողջ ժամկետով ընտրմ է Ազգային ժողովի նախագահ:

Ազգային ժողովի նախագահը վարմ է նիստերը, տնօրինմ է Ազգային ժողովի նյթական, ֆինանսական միջոցները, ապահովմ նրա բնականոն գործնեթյնը:

Ազգային ժողովն ընտրմ է Ազգային ժողովի նախագահի երկ տեղակալ:

Հոդված 80. Պատգամավորներն իրավնք նեն հարցերով դիմել կառավարթյանը: Հերթական նստաշրջանի յրաքանչյր շաբաթվա մեկ նիստմ վարչապետը եւ կառավարթյան անդամները պատասխանմ են պատգամավորների հարցերին:

Պատգամավորների հարցերի կապակցթյամբ Ազգային ժողովը որոշմներ չի ընդնմ:

Հոդված 81. Ազգային ժողովը Հանրապետթյան Նախագահի առաջարկթյամբ`

1) հայտարարմ է համաներմ.

2) վավերացնմ կամ չեղյալ է հայտարարմ Հայաստանի Հանրապետթյան միջազգային պայմանագրերը: Ազգային ժողովի վավերացմանը ենթակա միջազգային պայմանագրերի շրջանակը սահմանվմ է օրենքով.

3) հայտարարմ է պատերազմ:

Ազգային ժողովը սահմանադրական դատարանի եզրակացթյան հիման վրա կարող է դադարեցնել Սահմանադրթյան 55 հոդվածի 13 եւ 14 կետերով նախատեսված միջոցառմների իրականացմը:

Հոդված 82. Ազգային ժողովը կառավարթյան առաջարկթյամբ՝ հաստատմ է Հանրապետթյան վարչատարածքային բաժանմը:

Հոդված 83. Ազգային ժողովը`

1) Հանրապետթյան Նախագահի առաջարկթյամբ նշանակմ է կենտրոնական բանկի նախագահ եւ նրա տեղակալ.

2) Ազգային ժողովի նախագահի առաջարկթյամբ նշանակմ է Ազգային ժողովի վերահսկիչ պալատի նախագահ, սահմանադրական դատարանի անդամներ եւ սահմանադրական դատարանի կազմից` սահմանադրական դատարանի նախագահ:

Սահմանադրական դատարանի կազմավորմից հետո երեսնօրյա ժամկետմ Ազգային ժողովի կողմից սահմանադրական դատարանի նախագահ չնշանակվել դեպքմ Հանրապետթյան Նախագահը նշանակմ է սահմանադրական դատարանի նախագահ.

3) սահմանադրական դատարանի եզրակացթյան հիման վրա կարող է դադարեցնել սահմանադրական դատարանի` իր նշանակած անդամի լիազորթյնները, համաձայնթյն տալ կալանավորել, դատական կարգով վարչական կամ քրեական պատասխանատվթյան ենթարկել նրան:

Հոդված 84. Ազգային ժողովը պատգամավորների ընդհանր թվի ձայների մեծամասնթյամբ անվստահթյն է հայտնմ կառավարթյանը: Այդ իրավնքից չի կարող օգտվել ռազմական դրթյան ժամանակ կամ Սահմանադրթյան 55 հոդվածի 14 կետով նախատեսված դեպքերմ:

>>>

«Զարուբյանի կանայք»-ի նախորդ հատվածները տես այստեղ >>>

ցույց տալ ամեն ինչ

Գլխ 4

>>>

Հոդված 62. Հայաստանի Հանրապետթյնմ օրենսդիր իշխանթյնն իրականացնմ է Ազգային ժողովը:

Սահմանադրթյան 59, 66, 73, 74, 78, 81, 83, 84, 111, 112 հոդվածներով նախատեսված դեպքերմ, ինչպես նաեւ իր գործնեթյան կազմակերպման հարցերով Ազգային ժողովն ընդնմ է որոշմներ, որոնք ստորագրմ եւ հրապարակմ է Ազգային ժողովի նախագահը:

Ազգային ժողովի լիազորթյնները սահմանվմ են Սահմանադրթյամբ:

Ազգային ժողովը գործմ է իր կանոնակարգին համապատասխան:

Հոդված 63. Ազգային ժողովը կազմված է հարյր երեսնմեկ պատգամավորից:

Ազգային ժողովի լիազորթյններն ավարտվմ են նրա ընտրթյանը հաջորդող չորրորդ տարվա հնիսին` նորընտիր Ազգային ժողովի առաջին նստաշրջանի բացման օրը, երբ սկսվմ են նորընտիր Ազգային ժողովի լիազորթյնները:

Ազգային ժողովը կարող է արձակվել Սահմանադրթյամբ նախատեսված կարգով:

Նորընտիր Ազգային ժողովը չի կարող արձակվել ընտրթյնից հետո մեկ տարվա ընթացքմ:

Ազգային ժողովը չի կարող արձակվել ռազմական դրթյան ժամանակ կամ Սահմանադրթյան 55 հոդվածի 14 կետով նախատեսված դեպքերմ, ինչպես նաեւ, երբ Հանրապետթյան Նախագահին պաշտոնանկ անել հարց է հարցված:

Հոդված 64. Պատգամավոր կարող է ընտրվել քսանհինգ տարին լրացած, վերջին հինգ տարմ Հայաստանի Հանրապետթյան քաղաքացի հանդիսացող, վերջին հինգ տարմ Հանրապետությնմ մշտապես բնակվող եւ ընտրական իրավնք նեցող յրաքանչյր ոք:

Հոդված 65. Պատգամավորը չի կարող զբաղեցնել պետական այլ պաշտոն կամ կատարել վճարովի այլ աշխատանք, բացի գիտական, մանկավարժական եւ ստեղծագործական աշխատանքից:

Պատգամավորի վարձատրթյնը, գործնեթյան երաշխիքները սահմանվմ են օրենքով:

Հոդված 66. Պատգամավորը կաշկանդված չէ հրամայական մանդատով, առաջնորդվմ է իր խղճով եւ համոզմնքներով:

Պատգամավորը չի կարող հետապնդվել եւ պատասխանատվթյան ենթարկվել իր կարգավիճակից բխող գործողթյնների, այդ թվմ` Ազգային ժողովմ հայտնած կարծիքի համար, եթե այն զրպարտթյն կամ վիրավորանք չի պարնակմ:

Պատգամավորին չի կարելի կալանավորել, դատական կարգով վարչական կամ քրեական պատասխանատվթյան ենթարկել առանց Ազգային ժողովի համաձայնթյան:

Հոդված 67. Պատգամավորի լիազորթյնները դադարմ են Ազգային ժողովի լիազորթյնների ժամկետն ավարտվել, Ազգային ժողովի արձակման, Սահմանադրթյան 65 հոդվածի առաջին մասի պայմանները խախտել, Հայաստանի Հանրապետթյան քաղաքացիթյնը կորցնել, մեկ նստաշրջանի ընթացքմ քվեարկթյնների կեսից անհարգելի բացակայել, ազատազրկման դատապարտվել, անգործնակ ճանաչվել եւ հրաժարականի դեպքերմ:

Պատգամավորի լիազորթյնների դադարման կարգը սահմանվմ է Ազգային ժողովի կանոնակարգով:

Հոդված 68. Ազգային ժողովի հերթական ընտրությնն անցկացվմ է նրա լիազորթյնների ավարտին նախորդող վաթսն օրվա ընթացքմ:

Ազգային ժողովի ընտրթյան կարգը սահմանվմ է օրենքով:

Ընտրթյնը նշանակվմ է Հանրապետթյան Նախագահի հրամանագրով:

Նորընտիր Ազգային ժողովի առաջին նստաշրջանը գմարվմ է պատգամավորների ընդհանր թվի առնվազն երկ երրորդի ընտրթյնից հետո` երկրորդ հինգշաբթի օրը:

Մինչեւ Ազգային ժողովի նախագահի ընտրթյնը Ազգային ժողովի նիստերը վարմ է տարիքով ավագ պատգամավորը:

Հոդված 69. Ազգային ժողովի հերթական նստաշրջանները գմարվմ են տարեկան երկ անգամ` սեպտեմբերի երկրորդ երկշաբթի օրից մինչեւ դեկտեմբերի երկրորդ չորեքշաբթին եւ փետրվարի առաջին երկշաբթի օրից մինչեւ հնիսի երկրորդ չորեքշաբթին:

Ազգային ժողովի նիստերը դռնբաց են: Դռնփակ նիստ կարող է գմարվել Ազգային ժողովի որոշմամբ:

Հոդված 70. Ազգային ժողովի արտահերթ նստաշրջան գմարում է Հանրապետթյան Նախագահը` պատգամավորների ընդհանր թվի առնվազն մեկ երրորդի կամ կառավարթյան նախաձեռնթյամբ:

Ազգային ժողովի պատգամավորների ընդհանր թվի մեծամասնթյան պահանջով արտահերթ նստաշրջանն անցկացվմ է նախաձեռնողի սահմանած օրակարգով եւ ժամկետմ:

Արտահերթ նստաշրջանը չի կարող տեւել վեց օրից ավելի:

Ազգային ժողովի արտահերթ նիստ գմարմ է Ազգային ժողովի նախագահը` կառավարթյան կամ պատգամավորների ընդհանր թվի առնվազն մեկ երրորդի նախաձեռնթյամբ:

Արտահերթ նիստն անցկացվմ է նախաձեռնողի սահմանած օրակարգով եւ ժամկետմ:

Հոդված 71. Օրենքները եւ Ազգային ժողովի որոշմները, բացառթյամբ Սահմանադրթյան 57, 58, 59, 72, 74, 84, 111 հոդվածներով, 75 հոդվածի չորրորդ, 79 հոդվածի առաջին մասերով, 83 հոդվածի 3 կետով նախատեսված դեպքերի, ընդնվմ են նիստին ներկա պատգամավորների ձայների մեծամասնթյամբ, եթե քվեարկթյանը մասնակցել է պատգամավորների ընդհանր թվի կեսից ավելին:

Հոդված 72. Ազգային ժողովը Հանրապետթյան Նախագահի վերադարձրած օրենքը քննարկմ է արտահերթ:

Հանրապետթյան Նախագահի առարկթյնները եւ առաջարկթյնները չընդնելու դեպքմ Ազգային ժողովը վերադարձված օրենքը վերստին ընդնմ է պատգամավորների ընդհանր թվի ձայների մեծամասնթյամբ:

Հոդված 73. Ազգային ժողովմ ստեղծվմ են վեց մշտական հանձնաժողով, իսկ անհրաժեշտթյան դեպքմ` ժամանակավոր հանձնաժողովներ:

Մշտական հանձնաժողովներն ստեղծվմ են օրենքների նախագծերի եւ այլ առաջարկթյնների նախնական քննարկման եւ դրանց վերաբերյալ Ազգային ժողովին եզրակացթյններ տալ համար:

Ժամանակավոր հանձնաժողովները ստեղծվմ են առանձին օրենքների նախագծերի նախնական քննարկման կամ որոշակի իրադարձթյնների եւ փաստերի մասին Ազգային ժողովին եզրակացթյններ, տեղեկանքներ ներկայացնել համար:

Հոդված 74. Կառավարթյնը նորընտիր Ազգային ժողովի կամ իր կազմավորմից հետո քսանօրյա ժամկետմ Ազգային ժողովի հավանթյանն է ներկայացնմ իր գործնեթյան ծրագիրը` Ազգային ժողովի նիստմ դնելով իր վստահթյան հարցը:

Կառավարթյանն անվստահթյն հայտնել մասին որոշման նախագիծը կարող է ներկայացվել պատգամավորների ընդհանր թվի առնվազն մեկ երրորդի կողմից` վստահթյան հարցը դնելց քսանչորս ժամվա ընթացքմ:

Կառավարթյանն անվստահթյն հայտնել մասին որոշման նախագիծը քվեարկթյան է դրվմ այն ներկայացվելց ոչ շտ, քան քառասնթ եւ ոչ շ, քան յոթանասներկ ժամվա ընթացքմ: Որոշմն ընդնվմ է պատգամավորների ընդհանր թվի ձայների մեծամասնթյամբ:

Կառավարթյանն անվստահթյն հայտնել մասին որոշման նախագիծ չներկայացվել կամ նման որոշմ չընդնվել դեպքմ նրա գործնեթյան ծրագիրը համարվմ է հավանթյան արժանացած:

Անվստահթյն հայտնել մասին որոշմ ընդնվել դեպքմ վարչապետը Հանրապետթյան Նախագահին դիմմ է ներկայացնմ կառավարթյան հրաժարականի մասին:

>>>

«Զարուբյանի կանայք»-ի նախորդ հատվածները տես այստեղ >>>

կարելու ասեղ

նախնական դիտում

Գլխ 3

>>>

Հոդված 49. Հայաստանի Հանրապետթյան Նախագահը հետեւմ է Սահմանադրթյան պահպանմանը, ապահովմ օրենսդիր, գործադիր եւ դատական իշխանթյնների բնականոն գործնեթյնը:

Հանրապետթյան Նախագահը Հանրապետթյան անկախթյան, տարածքային ամբողջականթյան եւ անվտանգթյան երաշխավորն է:

Հոդված 50. Հանրապետթյան Նախագահն ընտրվմ է Հայաստանի Հանրապետթյան քաղաքացիների կողմից` հինգ տարի ժամկետով:

Հանրապետթյան Նախագահ կարող է ընտրվել երեսնհինգ տարին լրացած, վերջին տասը տարմ Հայաստանի Հանրապետթյան քաղաքացի հանդիսացող, վերջին տասը տարմ Հանրապետթյնմ մշտապես բնակվող եւ ընտրական իրավնք նեցող յրաքանչյր ոք:

Նյն անձը չի կարող ավելի, քան երկ անգամ անընդմեջ ընտրվել Հանրապետթյան Նախագահի պաշտոնմ:

Հոդված 51. Հանրապետթյան Նախագահի ընտրթյնն անցկացվմ է Հանրապետթյան Նախագահի լիազորթյնների ավարտից հիսն օր առաջ` Սահմանադրթյամբ եւ օրենքով սահմանված կարգով:

Հանրապետթյան Նախագահ ընտրված է համարվմ այն թեկնածն, որն ստացել է թեկնածների օգտին տրված ձայների կեսից ավելին: Եթե քվեարկվել է երկսից ավելի թեկնած եւ նրանցից որեւէ մեկը չի ստացել անհրաժեշտ ձայներ, ապա քվեարկթյնից հետո տասնչորսերորդ օրը անցկացվմ է քվեարկթյան երկրորդ փլ, որին կարող են մասնակցել առավել ձայներ ստացած երկ թեկնածն: Երկրորդ փլում ընտրված է համարվմ առավել ձայներ ստացած թեկնածն:

Այն դեպքմ, երբ քվեարկվել է մեկ թեկնած, նա համարվում է ընտրված, եթե ստացել է քվեարկթյան մասնակիցների ձայների կեսից ավելին:

Եթե Հանրապետթյան Նախագահ չի ընտրվմ, ապա քվեարկթյնից հետո քառասներորդ օրը անցկացվմ է նոր ընտրթյն:

Հանրապետթյան Նախագահն իր պաշտոնն ստանձնմ է Հանրապետթյան նախորդ Նախագահի լիազորթյնների ավարտման օրը:

Նոր կամ արտահերթ ընտրթյան միջոցով ընտրված Հանրապետթյան Նախագահը պաշտոնն ստանձնմ է ընտրթյնից հետո` տասնօրյա ժամկետմ:

Հոդված 52. Հարապետթյան Նախագահի թեկնածներից մեկի համար անհաղթահարելի խոչընդոտներ առաջանալ դեպքմ Հանրապետթյան Նախագահի ընտրթյնը հետաձգվմ է երկշաբաթյա ժամկետով: Այդ ժամկետմ անհաղթահարելի ճանաչված խոչընդոտները չվերանալ կամ մինչեւ քվեարկթյան օրը թեկնածներից մեկի մահվան դեպքերմ անցկացվմ է նոր ընտրթյն:

Նոր ընտրթյնն անցկացվմ է խոչընդոտներն անհաղթահարելի ճանաչելց հետո քառասներորդ օրը:

Հոդված 53. Հանրապետթյան Նախագահի հրաժարականի, մահվան, լիազորթյնների կատարման անհնարինթյան կամ Սահմանադրթյան 57 հոդվածով սահմանված կարգով նրան պաշտոնանկ անել դեպքերմ Նախագահի պաշտոնը թափր մնալց հետո քառասներորդ օրը անցկացվմ է Հանրապետթյան Նախագահի արտահերթ ընտրթյն:

Հոդված 54. Հանրապետթյան Նախագահը պաշտոնն ստանձնմ է Ազգային ժողովի հատուկ նիստմ ժողովրդին տրված երդմամբ:

Հոդված 55. Հանրապետթյան Նախագահը`

1) ղերձով դիմմ է ժողովրդին եւ Ազգային ժողովին.

2) Ազգային ժողովի ընդնած օրենքն ստանալց հետո քսանմեկօրյա ժամկետմ ստորագրմ եւ հրապարակմ է այն:

Այդ ժամկետմ կարող է օրենքն առարկթյններով կամ առաջարկթյններով վերադարձնել Ազգային ժողով` պահանջելով նոր քննարկմ:

Հնգօրյա ժամկետմ ստորագրմ եւ հրապարակմ է Ազգային ժողովի կողմից վերստին ընդնված օրենքը.

3) Ազգային ժողովի նախագահի եւ վարչապետի հետ խորհրդակցելց հետո կարող է արձակել Ազգային ժողովը եւ նշանակել արտահերթ ընտրթյն: Արտահերթ ընտրթյնն անցկացվմ է Ազգային ժողովի արձակմից ոչ շուտ, քան երեսն եւ ոչ շ, քան քառասն օրվա ընթացքմ:

Իր պաշտոնավարթյան վերջին վեց ամսվա ընթացքմ չի կարող արձակել Ազգային ժողովը.

4) նշանակմ եւ ազատմ է վարչապետին: Վարչապետի առաջարկթյամբ նշանակմ եւ ազատմ է կառավարթյան անդամներին:

Ազգային ժողովի կողմից կառավարթյանն անվստահթյն հայտնվել դեպքմ քսանօրյա ժամկետմ ընդնմ է կառավարթյան հրաժարականը, նշանակմ վարչապետ եւ կազմավորմ կառավարթյն.

5) օրենքով նախատեսված դեպքերմ նշանակմներ է կատարմ քաղաքացիական պաշտոններմ.

6) կարող է կազմավորել խորհրդակցական մարմիններ.

7) ներկայացնմ է Հայաստանի Հանրապետթյնը միջազգային հարաբերթյններմ, իրականացնմ է արտաքին քաղաքականթյան ընդհանր ղեկավարմը, կնքմ է միջազգային պայմանագրեր, ստորագրմ է Ազգային ժողովի վավերացրած միջազգային պայմանագրերը, վավերացնմ միջկառավարական պայմանագրերը.

8) նշանակմ եւ ետ է կանչմ օտարերկրյա պետթյններմ եւ միջազգային կազմակերպթյններին առընթեր Հայաստանի Հանրապետթյան դիվանագիտական ներկայացցիչներին, ընդնմ է օտարերկրյա պետթյնների դիվանագիտական ներկայացցիչների հավատարմագրերը եւ հետկանչագրերը.

9) վարչապետի առաջարկթյամբ նշանակմ եւ ազատմ է գլխավոր դատախազին.

10) նշանակմ է սահմանադրական դատարանի անդամներ եւ նախագահ:

Սահմանադրական դատարանի եզրակացթյան հիման վրա կարող է դադարեցնել սահմանադրական դատարանի` իր նշանակած անդամի լիազորթյնները կամ համաձայնթյն տալ կալանավորել, դատական կարգով վարչական կամ քրեական պատասխանատվթյան ենթարկել նրան.

11) Սահմանադրթյան 95 հոդվածով նախատեսված կարգով նշանակմ է վճռաբեկ դատարանի եւ նրա պալատների, վերաքննիչ, առաջին ատյանի եւ այլ դատարանների նախագահներին  դատավորներին, գլխավոր դատախազի տեղակալներին եւ դատախազթյան կառցվածքային ստորաբաժանմները գլխավորող դատախազներին, կարող է դադարեցնել դատավորի լիազորթյնները, համաձայնթյն տալ կալանավորել, դատական կարգով վարչական կամ քրեական պատասխանատվթյան ենթարկել դատավորին, ազատմ է իր կողմից նշանակված դատախազներին.

12) զինված ժերի գլխավոր հրամանատարն է, նշանակմ է զինված ժերի բարձրագյն հրամանատարական կազմը.

13) որոշմ է ընդնմ զինված ժերի օգտագործման մասին, Հանրապետթյան վրա զինված հարձակման, դրա անմիջական վտանգի առկայթյան կամ Ազգային ժողովի կողմից պատերազմ հայտարարվել դեպքերմ հայտարարմ է ռազմական դրթյն եւ կարող է հայտարարել ընդհանր կամ մասնակի զորահավաք:

Ռազմական դրթյն հայտարարվել դեպքմ գմարվմ է Ազգային ժողովի հատկ նիստ.

14) սահմանադրական կարգին սպառնացող անմիջական վտանգի դեպքմ, խորհրդակցելով Ազգային ժողովի նախագահի եւ վարչապետի հետ, իրականացնմ է իրավիճակից թելադրվող միջոցառմներ եւ այդ մասին ղերձով դիմմ ժողովրդին.

15) շնորհմ է Հայաստանի Հանրապետթյան քաղաքացիթյն, լծմ քաղաքական ապաստան տալ հարցը.

16) պարգեւատրմ է Հայաստանի Հանրապետթյան շքանշաններով եւ մեդալներով, շնորհմ բարձրագյն զինվորական եւ պատվավոր կոչմներ, բարձրագյն դիվանագիտական եւ այլ դասային աստիճաններ.

17) ներմ է շնորհմ դատապարտյալներին:

Հոդված 56. Հանրապետթյան Նախագահը հրապարակմ է հրամանագրեր եւ կարգադրթյններ, որոնք ենթակա են կատարման Հանրապետթյան ամբողջ տարածքմ:

Հանրապետթյան Նախագահի հրամանագրերը եւ կարգադրթյնները չեն կարող հակասել Սահմանադրթյանը եւ օրենքներին:

Հոդված 57. Հանրապետթյան Նախագահը կարող է պաշտոնանկ արվել պետական դավաճանթյան կամ այլ ծանր հանցագործթյան համար:

Հանրապետթյան Նախագահին պաշտոնանկ անել հարցի մասին եզրակացթյն ստանալ համար Ազգային ժողովը պատգամավորների ընդհանր թվի ձայների մեծամասնթյամբ ընդնված որոշմամբ դիմմ է սահմանադրական դատարան:

Հանրապետթյան Նախագահին պաշտոնանկ անել մասին որոշմը սահմանադրական դատարանի եզրակացթյան հիման վրա կայացնմ է Ազգային ժողովը` պատգամավորների ընդհանր թվի ձայների առնվազն երկ երրորդով:

Հոդված 58. Հանրապետթյան Նախագահի հրաժարականն ընդնվմ է Ազգային ժողովի կողմից` պատգամավորների ընդհանր թվի ձայների մեծամասնթյամբ:

Հոդված 59. Հանրապետթյան Նախագահի ծանր հիվանդթյան կամ նրա լիազորթյնների կատարման համար այլ անհաղթահարելի խոչընդոտների առկայթյան դեպքերմ Ազգային ժողովը կառավարթյան առաջարկով եւ սահմանադրական դատարանի եզրակացթյան հիման վրա պատգամավորների ընդհանր թվի ձայների առնվազն երկ երրորդով որոշմ է ընդնմ Հանրապետթյան Նախագահի` իր լիազորթյնների կատարման անհնարինթյան մասին:

Հոդված 60. Հանրապետթյան Նախագահի պաշտոնը թափր մնալ դեպքմ, մինչեւ նորընտիր Նախագահի կողմից պաշտոնի ստանձնմը, Հանրապետթյան Նախագահի պարտականթյնները կատարմ է Ազգային ժողովի նախագահը, իսկ եթե հնարավոր չէ` վարչապետը: Այդ ընթացքմ արգելվմ է արձակել Ազգային ժողովը, նշանակել հանրաքվե, նշանակել կամ ազատել վարչապետին, գլխավոր դատախազին:

Հոդված 61. Հանրապետթյան Նախագահի վարձատրթյան, սպասարկման եւ անվտանգթյան ապահովման կարգը սահմանվմ է օրենքով:

>>>

ԳԼԽ 2

>>> Հոդված 14. Հայաստանի Հանրապետթյան քաղաքացիթյան ձեռքբերման եւ դադարեցման կարգը սահմանվմ է օրենքով: Ազգթյամբ հայերը Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիթյն են ձեռք բերմ պարզեցված կարգով:

Հայաստանի Հանրապետթյան քաղաքացին միաժամանակ չի կարող լինել այլ պետթյան քաղաքացի:

Հոդված 15. Քաղաքացիները անկախ ազգթյնից, ռասայից, սեռից, լեզվից, դավանանքից, քաղաքական կամ այլ հայացքներից, սոցիալական ծագմից, գյքային կամ այլ դրթյնից նեն Սահմանադրթյամբ եւ օրենքներով սահմանված բոլոր իրավնքները, ազատթյնները եւ պարտականթյնները:

Հոդված 16. Բոլորը հավասար են օրենքի առջեւ եւ առանց խտրականթյան հավասարապես պաշտպանվմ են օրենքով:

Հոդված 17. Յրաքանչյր ոք նի կյանքի իրավնք:

Մահապատիժը` մինչեւ դրա վերացմը, որպես բացառիկ պատժամիջոց, կարող է սահմանվել օրենքով` առանձնապես ծանր հանցագործթյնների համար:

Հոդված 18. Յրաքանչյր ոք նի ազատթյան եւ անձեռնմխելիթյան իրավնք: Մարդն չի կարելի ձերբակալել, խզարկել այլ կերպ, քան օրենքով սահմանված կարգով: Նա կարող է կալանավորվել միայն դատարանի որոշմամբ` օրենքով սահմանված կարգով:

Հոդված 19. Մարդն չի կարելի ենթարկել խոշտանգմների, դաժան կամ նրա արժանապատվթյնը նվաստացնող վերաբերմնքի եւ պատժի:

Մարդն չի կարելի առանց իր համաձայնթյան ենթարկել բժշկական կամ գիտական փորձերի:

Հոդված 20. Յրաքանչյր ոք նի իր անձնական եւ ընտանեկան կյանքը անօրինական միջամտթյնից, իր պատիվը եւ բարի համբավը ոտնձգթյնից պաշտպանել իրավնք:

Արգելվմ է մարդ անձնական եւ ընտանեկան կյանքի մասին տեղեկթյններ ապօրինի հավաքելը, պահելը, օգտագործելը եւ տարածելը:

Յրաքանչյր ոք նի նամակագրթյան, հեռախոսային խոսակցթյնների, փոստային, հեռագրական եւ այլ հաղորդմների գաղտնիթյան իրավնք, որը կարող է սահմանափակվել միայն դատարանի որոշմամբ:

Հոդված 21. Յրաքանչյր ոք նի բնակարանի անձեռնմխելիթյան իրավնք: Արգելվմ է մարդ կամքին հակառակ մտք գործել նրա բնակարանը` բացառթյամբ օրենքով նախատեսված դեպքերի:

Բնակարանը կարող է խզարկվել միայն դատարանի որոշմամբ` օրենքով սահմանված կարգով:

Հոդված 22. Յրաքանչյր քաղաքացի նի Հանրապետթյան տարածքմ ազատ տեղաշարժվել եւ բնակավայր ընտրել իրավնք:

Յրաքանչյր ոք նի Հանրապետթյնից դրս գալ իրավնք:

Յրաքանչյր քաղաքացի նի Հանրապետթյն վերադառնալ իրավնք:

Հոդված 23. Յրաքանչյր ոք նի մտքի, խղճի եւ դավանանքի ազատթյան իրավնք: Կրոնի եւ համոզմնքների արտահայտման ազատթյնը կարող է սահմանափակվել միայն օրենքով` Սահմանադրթյան 45 հոդվածմ նախատեսված հիմքերով:

Հոդված 24. Յրաքանչյր ոք նի իր կարծիքը պնդել իրավնք: Արգելվմ է մարդն հարկադրել՝ հրաժարվել իր կարծիքից կամ փոխել այն:

Յրաքանչյր ոք նի խոսքի ազատթյան իրավնք` ներառյալ տեղեկթյններ եւ գաղափարներ փնտրել, ստանալ, տարածել ազատթյնը տեղեկատվթյան ցանկացած միջոցով` անկախ պետական սահմաններից:

Հոդված 25. Յրաքանչյր ոք նի այլ անձանց հետ միավորմներ կազմել, այդ թվմ՝ արհեստակցական միթյններ ստեղծել եւ դրանց անդամագրվել իրավնք:

Յրաքանչյր քաղաքացի նի այլ քաղաքացիների հետ կսակցթյններ ստեղծել եւ դրանց անդամագրվել իրավնք:

Այս իրավնքները կարող են սահմանափակվել զինված ժերում եւ իրավապահ մարմիններմ ծառայողների նկատմամբ:

Մարդն չի կարելի հարկադրել՝ անդամագրվել որեւէ կսակցթյան կամ միավորման:

Հոդված 26. Քաղաքացիները նեն խաղաղ, առանց զենքի ժողովներ, հանրահավաքներ, երթեր եւ ցյցեր անցկացնել իրավնք:

Հոդված 27. Հայաստանի Հանրապետթյան տասնթ տարին լրացած քաղաքացիները նեն անմիջականորեն կամ կամքի ազատ արտահայտթյամբ ընտրված իրենց ներկայացցիչների միջոցով պետթյան կառավարմանը մասնակցել իրավնք:

Ընտրել եւ ընտրվել չեն կարող դատարանի վճռով անգործնակ ճանաչված, ինչպես նաեւ օրինական ժի մեջ մտած դատավճռով ազատազրկման դատապարտված եւ պատիժը կրող քաղաքացիները:

Հոդված 28. Յրաքանչյր ոք նի սեփականթյան եւ ժառանգման իրավնք: Հողի սեփականթյան իրավնքից չեն օգտվմ օտարերկրյա քաղաքացիները եւ քաղաքացիթյն չնեցող անձինք` բացառթյամբ օրենքով նախատեսված դեպքերի: Սեփականթյնից կարող է զրկել միայն դատարանը` օրենքով նախատեսված դեպքերմ:

Սեփականթյան օտարմը հասարակթյան եւ պետթյան կարիքների համար կարող է կատարվել միայն բացառիկ դեպքերմ, օրենքի հիման վրա` նախնական համարժեք փոխհատցմամբ:

Հոդված 29. Յրաքանչյր քաղաքացի նի աշխատանքի ազատ ընտրթյան իրավնք:

Յրաքանչյր ոք նի արդարացի եւ պետթյան կողմից սահմանված նվազագյնից ոչ ցածր աշխատավարձի, անվտանգթյան  հիգիենայի պահանջները բավարարող աշխատանքային պայմանների իրավնք:

Քաղաքացիներն իրենց տնտեսական, սոցիալական եւ աշխատանքային շահերի պաշտպանթյան նպատակով գործադլի իրավնք նեն: Այս իրավնքի իրականացման կարգը եւ սահմանափակմները սահմանվմ են օրենքով:

Հոդված 30. Յրաքանչյր ոք նի հանգստի իրավնք:

Առավելագյն աշխատաժամանակը, հանգստյան օրերը եւ ամենամյա վճարովի արձակրդի նվազագյն տեւողթյնը սահմանվմ են օրենքով:

Հոդված 31. Յրաքանչյր քաղաքացի նի իր եւ իր ընտանիքի համար բավարար կենսամակարդակի, այդ թվմ՝ բնակարանի, ինչպես նաեւ կենսապայմանների բարելավման իրավնք: Պետթյնը անհրաժեշտ միջոցներ է ձեռնարկմ այս իրավնքի իրականացման համար:

Հոդված 32. Ընտանիքը հասարակթյան բնական եւ հիմնական բջիջն է: Ընտանիքը, մայրթյնը եւ մանկթյնը գտնվմ են հասարակթյան եւ պետթյան հովանավորթյան  պաշտպանթյան ներքո:

Կանայք եւ տղամարդիկ ամսնանալիս, ամսնթյան ընթացքմ, ամսնալծվելիս օգտվմ են հավասար իրավնքներից:

Հոդված 33. Յրաքանչյր քաղաքացի նի ծերթյան, հաշմանդամթյան, հիվանդթյան, կերակրողին կորցնել, գործազրկթյան եւ օրենքով նախատեսված այլ դեպքերմ սոցիալական ապահովթյան իրավնք:

Հոդված 34. Յրաքանչյր ոք նի առողջթյան պահպանման իրավնք: Բժշկական օգնթյան եւ սպասարկման կարգը սահմանվմ է օրենքով:

Պետթյնն իրականացնմ է բնակչթյան առողջթյան պահպանման ծրագրեր, նպաստմ ֆիզկլտրայի եւ սպորտի զարգացմանը:

Հոդված 35. Յրաքանչյր քաղաքացի նի կրթթյան իրավնք:

Միջնակարգ կրթթյնը պետական սմնական հաստատթյններմ անվճար է:

Յրաքանչյր քաղաքացի նի պետական սմնական հաստատթյններմ մրցթային հիմնքներով անվճար բարձրագյն եւ այլ մասնագիտական կրթթյն ստանալ իրավնք:

Ոչ պետական սմնական հաստատթյնների ստեղծման եւ գործնեթյան կարգը սահմանվմ է օրենքով:

Հոդված 36. Յրաքանչյր ոք նի գրական, գեղարվեստական, գիտական եւ տեխնիկական ստեղծագործթյան ազատթյան, գիտթյան նվաճմներից օգտվել եւ հասարակթյան մշակթային կյանքին մասնակցել իրավնք:

Մտավոր սեփականթյնը պաշտպանվմ է օրենքով:

Հոդված 37. Ազգային փոքրամասնթյններին պատկանող քաղաքացիները նեն իրենց ավանդյթների պահպանման, լեզվի եւ մշակյթի զարգացման իրավնք:

Հոդված 38. Յրաքանչյր ոք նի իր իրավնքները եւ ազատթյնները օրենքով չարգելված բոլոր միջոցներով պաշտպանել իրավնք:

Յրաքանչյր ոք նի Սահմանադրթյամբ եւ օրենքներով ամրագրված իր իրավնքների եւ ազատթյնների դատական պաշտպանթյան իրավնք:

Հոդված 39. Յրաքանչյր ոք նի իր խախտված իրավնքները վերականգնել, ինչպես նաեւ իրեն ներկայացված մեղադրանքի հիմնավորվածթյնը պարզել համար հավասարթյան պայմաններմ, արդարթյան բոլոր պահանջների պահպանմամբ, անկախ եւ անկողմնակալ դատարանի կողմից իր գործի հրապարակային քննթյան իրավնք: Հանրթյան բարքերի, հասարակական կարգի, պետական անվտանգթյան, կողմերի անձնական կյանքի կամ արդարադատթյան շահերի պաշտպանթյան նկատառմներով լրատվթյան միջոցների եւ հասարակթյան ներկայացցիչների մասնակցթյնը դատական քննթյան ընթացքմ կամ նրա մի մասմ կարող է արգելվել օրենքով:

Հոդված 40. Յրաքանչյր ոք նի իրավաբանական օգնթյն ստանալ իրավնք: Օրենքով նախատեսված դեպքերմ իրավաբանական օգնթյնը ցյց է տրվմ անվճար:

Յրաքանչյր ոք նի ձերբակալման, կալանավորման կամ մեղադրանքի առաջադրման պահից պաշտպան նենալ իրավնք:

Յրաքանչյր դատապարտյալ նի օրենքով սահմանված կարգով վերադաս դատարանի կողմից դատավճռի վերանայման իրավնք: Յրաքանչյր դատապարտյալ նի ներման կամ նշանակված պատիժը մեղմացնել խնդրանքի իրավնք:

Տժողին պատճառված վնասի հատցմը ապահովվմ է օրենքով սահմանված կարգով:

Հոդված 41. Հանցագործթյան համար մեղադրվողը համարվմ է անմեղ, քանի դեռ նրա մեղավորթյնը ապացցված չէ օրենքով սահմանված կարգով` դատարանի օրինական ժի մեջ մտած դատավճռով:

Մեղադրյալը պարտավոր չէ ապացցել իր անմեղթյնը: Չփարատված կասկածները մեկնաբանվմ են հօգտ մեղադրյալի:

Հոդված 42. Մարդը պարտավոր չէ ցցմնք տալ իր, ամսնու եւ մերձավոր ազգականների դեմ: Օրենքը կարող է նախատեսել ցցմնք տալ պարտականթյնից ազատվել այլ դեպքեր:

Արգելվմ է օրենքի խախտմամբ ձեռք բերված ապացյցների օգտագործմը:

Արգելվմ է նշանակել ավելի ծանր պատիժ, քան կարող էր կիրառվել հանցագործթյան պահին գործող օրենքով: Մարդն չի կարելի հանցագործթյան համար մեղավոր ճանաչել, եթե արարքի պահին գործող օրենքով այն հանցագործթյն չի համարվել:

Պատասխանատվթյն սահմանող կամ պատասխանատվթյնը խստացնող օրենքը հետադարձ ժ չնի:

Հոդված 43. Սահմանադրթյամբ ամրագրված իրավնքները եւ ազատթյնները սպառիչ չեն եւ չեն կարող մեկնաբանվել որպես մարդ եւ քաղաքաց այլ հանրաճանաչ իրավնքների եւ ազատթյնների բացառմ:

Հոդված 44. Սահմանադրթյան 23-27 հոդվածներմ ամրագրված մարդ եւ քաղաքաց հիմնական իրավնքները եւ ազատթյնները կարող են սահմանափակվել միայն օրենքով, եթե դա անհրաժեշտ է պետական եւ հասարակական անվտանգթյան, հասարակական կարգի, հանրթյան առողջթյան  բարքերի, այլոց իրավնքների եւ ազատթյնների, պատվի եւ բարի համբավի պաշտպանթյան համար:

Հոդված 45. Մարդ եւ քաղաքաց առանձին իրավնքներ եւ ազատթյններ, բացառթյամբ Սահմանադրթյան 17, 19, 20, 39, 41-43 հոդվածներմ նշվածների, կարող են օրենքով սահմանված կարգով ժամանակավորապես սահմանափակվել ռազմական դրթյան ժամանակ կամ Սահմանադրթյան 55 հոդվածի 14 կետով նախատեսված դեպքերմ:

Հոդված 46. Յրաքանչյր ոք պարտավոր է օրենքով սահմանված կարգով եւ չափով մծել հարկեր, տրքեր, կատարել պարտադիր այլ վճարմներ:

Հոդված 47. Յրաքանչյր քաղաքացի պարտավոր է օրենքով սահմանված կարգով մասնակցել Հայաստանի Հանրապետթյան պաշտպանթյանը:

Հոդված 48. Յրաքանչյր ոք պարտավոր է պահպանել Սահմանադրթյունը եւ օրենքները, հարգել այլոց իրավնքները, ազատթյնները եւ արժանապատվթյնը:

Արգելվմ է իրավնքների եւ ազատթյնների օգտագործմը սահմանադրական կարգը բռնի տապալել, ազգային, ռասայական, կրոնական ատելթյն բորբոքել, բռնթյն եւ պատերազմ քարոզել նպատակով:

>>>

Ստալինյան նախագիծ՝ շքապատշգամբով

>>>

(ինչ վերաբերում է միասնությանը, ապա դժվար է պատկերացնել ավելի շատ ժամանակ, քան այն, որ կար միջավայրում)


(թեթեւ հեւք մը կայ հոս ձայներին մէջ, նայում ես ու չես կարողանում տեսնել, որովհետև գիտես, որ դուրս չի գալու 35 միլիմետրանոց ժապավենի վրա)

(բայց ով է պատկերացնում լեզուն բավարար է պատկերացնելու Երևանը ավելի երկար քան «ավելի շատ ժամանակը»)

(այս պահից հետո «ու»-ն հանվմ է գործածթյնից

ԳԼԽ 1 

Հոդված 1. Հայաստանի Հանրապետթյնը ինքնիշխան, ժողովրդավարական, սոցիալական, իրավական պետթյն է։

Հոդված 2. Հայաստանի Հանրապետթյնմ իշխանթյնը պատկանմ է ժողովրդին։

Ժողովրդն իր իշխանթյնն իրականացնմ է ազատ ընտրթյնների, հանրաքվեների, ինչպես նաեւ Սահմանադրթյամբ նախատեսված պետական եւ տեղական ինքնակառավարման մարմինների պաշտոնատար անձանց միջոցով։

Իշխանթյան յրացմը որեւէ կազմակերպթյան կամ անհատի կողմից հանցագործթյն է։

Հոդված 3. Հայաստանի Հանրապետթյան Նախագահի, Ազգային ժողովի, տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրթյնները, ինչպես նաեւ հանրաքվեներն անցկացվմ են ընդհանր, հավասար, ղղակի ընտրական իրավնքի հիման վրա` գաղտնի քվեարկթյամբ։

Հոդված 4. Պետթյնն ապահովում է մարդ իրավնքների եւ ազատթյնների պաշտպանթյնը Սահմանադրթյան եւ օրենքների հիման վրա` միջազգային իրավնքի սկզբնքներին նորմերին համապատասխան։

Հոդված 5. Պետական իշխանթյնն իրականացվմ է Սահմանադրթյանը եւ օրենքներին համապատասխան` օրենսդիր, գործադիր եւ դատական իշխանթյնների տարանջատման սկզբնքի հիման վրա։

Պետական մարմինները եւ պաշտոնատար անձինք իրավաս են կատարել միայն այնպիսի գործողթյններ, որոնց համար լիազորված են օրենսդրթյամբ։

Հոդված 6. Հայաստանի Հանրապետությնմ երաշխավորվմ է օրենքի գերակայթյնը։ Հանրապետթյան Սահմանադրթյնն նի բարձրագյն իրավաբանական ժ եւ նրա նորմերը գործմ են անմիջականորեն։

Սահմանադրթյանը հակասող ճանաչված օրենքները, ինչպես նաեւ Սահմանադրթյանը եւ օրենքներին հակասող ճանաչված այլ իրավական ակտերը իրավաբանական ժ չնեն։

Օրենքները կիրառվմ են միայն պաշտոնական հրապարակմից հետո։ Մարդ իրավնքներին, ազատթյններին եւ պարտականթյններին վերաբերող չհրապարակված իրավական ակտերը իրավաբանական ժ չնեն։

Հայաստանի Հանրապետթյան աննից կնքված միջազգային պայմանագրերը կիրառվմ են միայն վավերացվելց հետո։ Վավերացված միջազգային պայմանագրերը Հանրապետթյան իրավական համակարգի բաղկացցիչ մասն են։ Եթե նրանցմ սահմանված են այլ նորմեր, քան նախատեսված են օրենքներով, ապա կիրառվմ են պայմանագրի նորմերը։

Սահմանադրթյանը հակասող միջազգային պայմանագրերը կարող են վավերացվել Սահմանադրթյան մեջ համապատասխան փոփոխթյն կատարելց հետո։

Հոդված 7. Հայաստանի Հանրապետթյնմ ճանաչվմ է բազմակսակցթյնը։ Կսակցթյնները կազմավորվմ են ազատորեն, նպաստմ ժողովրդի քաղաքական կամքի ձեւավորմանն արտահայտմանը։ Նրանց գործնեթյնը չի կարող հակասել Սահմանադրթյանը եւ օրենքներին, իսկ կառցվածքն ու գործելակերպը` ժողովրդավարթյան սկզբնքներին։

Կսակցթյնները ապահովմ են իրենց ֆինանսական գործնեթյան հրապարակայնթյնը։

Հոդված 8. Հայաստանի Հանրապետթյնմ ճանաչվմ եւ պաշտպանվմ է սեփականթյան իրավնքը։

Սեփականատերը իր հայեցողթյամբ տիրապետմ, օգտագործմ եւ տնօրինմ է իրեն պատկանող գյքը։

Սեփականթյան իրավնքի իրականացմը չպետք է վնաս պատճառի շրջակա միջավայրին, խախտի այլ անձանց, հանրթյան եւ պետթյան իրավնքներն ու օրինական շահերը։

Պետթյնը երաշխավորմ է սեփականթյան բոլոր ձեւերի ազատ զարգացմը եւ հավասար իրավական պաշտպանթյնը, տնտեսական գործնեթյան ազատթյնը, ազատ տնտեսական մրցակցթյնը։

Հոդված 9. Հայաստանի Հանրապետթյան արտաքին քաղաքականթյնը իրականացվմ է միջազգային իրավնքի նորմերին համապատասխան` բոլոր պետթյնների հետ բարիդրացիական, փոխշահավետ հարաբերթյններ հաստատել նպատակով։

Հոդված 10. Պետթյնը ապահովում է շրջակա միջավայրի պահպանթյնը եւ վերարտադրթյնը, բնական պաշարների բանական օգտագործմը։

Հոդված 11. Պատմթյան եւ մշակյթի հշարձանները, մշակթային այլ արժեքները գտնվմ են պետթյան հոգածթյան եւ պաշտպանթյան ներքո։

Հայաստանի Հանրապետթյնը միջազգային իրավնքի սկզբնքների եւ նորմերի շրջանակներմ նպաստմ է այլ պետթյններմ գտնվող հայկական պատմական եւ մշակթային արժեքների պահպանմանը, աջակցմ հայ կրթական եւ մշակթային կյանքի զարգացմանը։

Հոդված 12. Հայաստանի Հանրապետթյան պետական լեզն հայերենն է։

Հոդված 13. Հայաստանի Հանրապետթյան դրոշը եռագյն է` կարմիր, կապյտ, նարնջագյն` հորիզոնական հավասար շերտերով։

Հայաստանի Հանրապետթյան զինանշանն է. կենտրոնում, վահանի վրա պատկերված են Արարատ լեռը` Նոյյան տապանով եւ պատմական Հայաստանի չորս թագավորթյնների զինանշանները։ Վահանը պահմ են արծիվը եւ առյծը, իսկ վահանից ներքեւ պատկերված են սր, ճյղ, հասկերի խրձ, շղթա եւ ժապավեն։

Հայաստանի Հանրապետթյան օրհներգը «Մեր Հայրենիքն» է։

Հայաստանի Հանրապետթյան մայրաքաղաքը Երեւանն է։

>>>

Ստացվում է, որ գործի իմաստն այլ էր քան նախատեսվածը

>>>

(ու որ նեղլիկ տ(ե)ղայնությունը շատ հեռուն չէր գնում և գնալ չէր էլ կարող, քանի որ չկար երկրի իսկական շահերի վրա հիմնված ծրագիր, գործողության եղանակ)



(հետո կտեսնեն, ասում են, հետո կպարզեն, թե ինչն ինչ է)



(և այսպիսով քո մեջ սկսնակի հետ միասին հին ձեռքն է ու տեղդ հայտնվածներն իրենց բ(ա)նական լեզվով արտահայտվելու կարողությամբ գալիս են ակտիվորեն վիճարկելու հեռացածի հակասական ներկայությունը)



(ուրիշ ինչպես կարելի է կին ծնված լինելուն արձագանքել, եթե ոչ առևանգելով գալիքը)



(ինչ վերաբերում է միասնությանը, ապա դժվար է պատկերացնել ավելի շատ ժամանակ, քան այն, որ կար միջավայրում)

>>>

Հատկապես այս օրերին՝ 1995ի աշնանը

>>>

(նույնիսկ այգիներում կանգնած ծառերն են դադարել աճելուց, կոտրվելով հեռավորության վրա ու դարձան սեփական ճյուղերով միմյանց դեմ)


(և իրոք կարծես այդ կեսը մոռացվում է, ոչ ոք դրանից հետո չէր ուզենա նույնքան քաղաքավարի լինել)

(հարցը զարթեցուցիչի հետ որևէ առնչություն չունի)

(և այսպիսով քո մեջ` սկսնակի հետ միասին, հին ձեռքն է ու քո տեղը հայտնվածներն իրենց բ(ա)նական լեզվով արտահայտվելու կարողությամբ գալիս են ակտիվորեն վիճարկելու հեռացածի հակասական ներկայությունը)

(ուրիշ ինչպես կարելի է կին ծնված լինելուն արձագանքել, եթե ոչ առևանգելով գալիքը)

(ազդանշան, որ պէտք է մեկնիմ, բայց ատիկա իսկապէս հազուադէպ երեւոյթ մըն է, որն ավելի քան հաճախ նրանց թողնում է, կարծես միայն հաստատելով)

(որ կա մեկ այլ ժամանակակցություն, ու խորհրդանիշների փոխարեն (ն)որմերին սկսել են փակցնել ընտրողների, «լրացուցիչ» քաղաքացիների ստորագրություններով ցուցակներ, սեփական տան, հողատարածքի, բնակարանի վաճառքի կամ վարձով տալու մասին հայտարարություններ և ինչու չէ, Օրեստես, թող այս գործն էլ կոչվի «Ցանկերով խաղ»)

(գուցե այդպես էր տարիներ առաջ եւ հոն կը պարզուէր ամբողջ տեսարան մը, որ դրուագ մը կը պատկերացնէր անկասկած, ըստ այն ըմբռնումի, որ ամեն պատկերացում պատմություն մը ունի պատմելիք և զուգահեռաբար կը չքանայ երբ անոր կողմը նայիս)

Ստացվում է, որ գործի իմաստն այլ էր քան նախատեսվածը

(ու որ նեղլիկ տ(ե)ղայնությունը շատ հեռուն չէր գնում և գնալ չէր էլ կարող, քանի որ չկար երկրի իսկական շահերի վրա հիմնված ծրագիր, գործողության եղանակ)

>>>

Ծաղկահովիտ № 2

(սկսած 4:00ից մինչև երկար անշշուկ երեկոն նրանք պառկած չեն, պառկած ձևացած, ու նրանց ոռնացող հայացքներում չկա ընդմիջում, չկա(մ) պերեստրոյկայի որևէ նշույլ)

(հերթական անգամ քեզ այցելության գալուս անսահման իրավահաջորդության տեղական գործոնների՝ չեմ կարող ասել զգում ես կամ հասկանում Սելինի ռիգոդոնը, կուտակումը միշտ էլ ծառայում է նյութին վարպետանալուն, շարժականը տնօրինելուն արարքը տեսությամբ նիշականացվող) 

(թեպետ այս օրերին, հատկապես այս օրերին, կարելի չէ զարմանալ, թե որքան խզված ու անկատար են հաղորդակցման միջոցները այս՝ իբրև թե ռացիոնալ հիմնարկում)