June 1, 2020

ԲԱՐԿՈՒԹՅԱՆ ՕԳՏԱԳՈՐԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ․ ԿԱՆԱՅՔ ՊԱՏԱՍԽԱՆՈՒՄ ԵՆ ՑԵՂԱՊԱՇՏՈՒԹՅԱՆԸ

Օդրի Լորդ

Գլխավոր ելույթ Կանանց հետազոտությունների ազգային միության գիտաժողովին (Սթորրս, Քոննեքթիքըթ, հունիս 1981թ.):




Ցեղապաշտություն։ Հավատ մի ցեղի ներհատուկ վերադասության մնացած բոլոր ցեղերի հանդեպ, և հետևաբար տիրապետության իրավունք՝ բացահայտ ու ենթադրյալ։

Կանայք պատասխանում են ցեղապաշտությանը։ Իմ պատասխանը ցեղապաշտությանը բարկությունն է։ Կյանքիս մեծ մասն ապրել եմ այդ բարկության հետ՝ արհամարհելով այն, դարձնելով այն սնունդ, սովորելով օգտագործել այն՝ նախքան հիմնավեր կաներ իմ տեսիլները։ Ժամանակին սա անում էի լուռ՝ վախեցած դրա ծանրությունից։ Բարկությունից իմ վախն ինձ չսովորեցրեց ոչինչ։ Ձեր վախն այդ բարկությունից ձեզ էլ չի սովորեցնի ոչինչ։

Երբ կանայք պատասխանում են ցեղապաշտությանը, նշանակում է կանայք պատասխանում են բարկությանը՝ բացառման, չհարցադրված արտոնության, ցեղային խեղաթյուրումների, լռության, չարաշահման, կարծրատիպերի տարածման, պաշտպանողության, թյուրանվանման, դավաճանության ու յուրացման բարկությանը։

Իմ բարկությունը պատասխան է ցեղապաշտական վերաբերմունքին և գործողություններին ու կանխադրություններին, որոնք ծագում են այդ վերաբերմունքից։ Եթե այլ կանանց հետ ձեր հարաբերություններն արտացոլում են այդ վերաբերմունքը, ապա իմ բարկությունն ու ձեր ուղեկից վախերը լուսարձակներ են, որոնք կարող են օգտագործվել աճի համար այնպես, ինչպես ես եմ օգտագործել բարկությունն արտահայտելու իմացումն իմ աճի համար։ Բայց ուղղիչ վիրահատության համար, ոչ՝ մեղքի զգացման։ Մեղքի զգացումն ու պաշտպանողությունն աղյուսներ են պատի մեջ, որին բախվելիս բոլորս տապալվում ենք․ դրանք չեն ծառայում մեր ապագաներից և ոչ մեկին։

Քանի որ չեմ ուզում, որ սա դառնա տեսական քննարկում, այս կետերը պատկերավորելու համար կանանց միջև փոխանակության մի քանի օրինակ կբերեմ։ Ժամանակ խնայելու նպատակով կարճ կկապեմ։ Ուզում եմ իմանաք, որ օրինակները շատ ավելին են եղել։

  • Մի գիտաժողովի ելույթ եմ ունենում անմիջական ու կոնկրետ բարկությամբ, ու մի սպիտակ կին ասում է․ «Պատմիր ինձ՝ ինչ ես զգում, բայց ոչ չափից շատ կոպիտ, այլապես չեմ կարողանում լսել քեզ»։ Բայց իմ խոսելաձև՞ն է նրան խանգարում լսել, թե՞ վտանգն ուղերձից, որ նրա կյանքը կարող է փոխվել։
  • Հարավային նահանգի համալսարաններից մեկի Կանանց հետազոտությունների ծրագիրը հրավիրում է մի Սև կնոջ ընթերցելու [իր գործերից] Սև և սպիտակ կանանց մեկշաբաթյա ժողովի ավարտին։ «Ի՞նչ տվեց ձեզ այս շաբաթը»,- հարցնում եմ։ Ամենաձայնեղ սպիտակ կինն ասում է․ «Կարծում եմ՝ շատ բան ստացա։ Զգում եմ, որ Սև կանայք հիմա ինձ իսկապես շատ ավելի լավ են հասկանում․ հիմա նրանք ավելի լավ են պատկերացնում, թե որտեղից եմ գալիս»։ Կարծես թե նրան հասկանալն էր ընկած ցեղապաշտական խնդրի սրտում։
  • Տասնհինգ տարի տևած կանանց շարժումից հետո, որը հավակնում է զբաղվել բոլոր կանանց կյանքին վերաբերող խնդիրներով և հնարավոր ապագաներով, դեռ լսում եմ համալսարանից համալսարան․ «Ինչպե՞ս կարող ենք հասցեագրել ցեղապաշտության խնդիրները։ Ոչ մի Գունավոր կին չէր եկել»։ Կամ այդ ձևակերպման մյուս կողմը․ «Մեր բաժնում չկա մեկը, որ պատրաստված լինի դասավանդել նրանց գործերը»։ Այլ կերպ ասած, ցեղապաշտությունը Սև կանանց խնդիրն է, Գունավոր կանանց խնդիրը, և միայն մենք կարող ենք քննարկել դա։
  • Երբ կարդացի «Բանաստեղծություններ՝ նվիրված զայրույթով լի կանանց» վերնագրով իմ գործից [1], մի սպիտակ կին հարցրեց ինձ․ «Ինչ-որ բան անելո՞ւ եք, որ կարողանանք ձևեր գտնել անմիջականորեն հարաբերվելու մեր բարկության հետ։ Կարծում եմ՝ սա շատ կարևոր է»։ Հարցնում եմ․ «Ինչպե՞ս եք դուք օգտագործում ձեր զայրույթը»։ Իսկ հետո ստիպված շրջվում եմ նրա աչքերի դատարկ նայվածքից՝ նախքան կկարողանա հրավիրել ինձ մասնակցելու իր սեփական ոչնչացմանը։ Իմ գոյությունն այն բանի համար չէ, որ զգամ նրա բարկությունն իր փոխարեն։
  • Սպիտակ կանայք սկսում են քննել իրենց հարաբերությունները Սև կանանց հետ, սակայն հաճախ եմ լսում, որ ուզում են միայն հարաբերվել մանկության ճանապարհներին շարված գունավոր մանուկների հետ, սիրելի դայակի հետ, երկրորդ դասարանից պատահական դասընկերոջ հետ՝ այն քնքուշ հիշողությունների հետ, որ ժամանակին խորհրդավոր էին և խտվտուն կամ չեզոք։ Դու խուսափում ես այն մանկական ենթադրություններից, որոնք ձևավորվել են Ռասթուսի և Ալֆալֆայի վրա լպիրշ ծիծաղով, մամայիդ թաշկինակի սրընթաց ուղերձով՝ փռված այգու նստարանին, քանի որ քիչ առաջ այդտեղ ես էի նստած եղել, Էյմոսի ու Էնդիի անջնջելի ու ապամարդկայնացնող պատկերներով ու քնելուց առաջ պապայիդ պատմած զվարճալի պատմություններով։
  • 1967 թվականին Իսթչեսթըրի սուպերմարկետներից մեկում գնումների սայլակով քշում եմ երկու տարեկան աղջկաս, երբ մի փոքրիկ սպիտակ աղջիկ մեր կողքով անցնող իր մոր սայլակից հուզված գոռում է․ «Նայի՛ր, մա՛մ, փոքրիկ աղախին»։ Ու մայրդ լռեցնում է քեզ, սակայն չի ուղղում։ Եվ այսպես տասնհինգ տարի անց՝ ցեղապաշտության մասին գիտաժողովին, դու դեռ կարող ես այդ պատմությունը զվարճալի համարել։ Բայց լսում եմ՝ ծիծաղը քո լի է ահաբեկությամբ ու ան-հանգստությամբ։
  • Մի սպիտակ դասախոս ողջունում է ոչ Սև, Գունավոր կանանց ժողովածուի հրատարակումը [2]։ «Սա թույլ է տալիս ինձ առնչվել ցեղապաշտությանը՝ առանց հարաբերվելու Սև կանանց կոպտության հետ»,- ասում է նա ինձ։
  • Կանանց միջազգային մշակութային հավաքին մի հայտնի սպիտակ ամերիկացի բանաստեղծուհի ընդհատում է Գունավոր կնոջ գործի ընթերցումը, որ կարդա իր բանաստեղծությունը, իսկ հետո շտապում է դուրս՝ «կարևոր քննարկման»։

Եթե կանայք համալսարանում իրապես ուզում են երկխոսել ցեղապաշտության շուրջ, ապա պետք է ճանաչեն ուրիշ կանանց կարիքներն ու ապրման համատեքստերը։ Երբ համալսարանական կինն ասում է՝ «ես դա ինձ թույլ տալ չեմ կարող», նկատի ունի, որ ընտրում է՝ ինչպես ծախսել իր ունեցած փողը։ Իսկ երբ նպաստառու կինն է ասում «ես դա ինձ թույլ տալ չեմ կարող», նկատի ունի, որ յոլա է գնում այնքան փողով, որ 1972 թվականին հազիվ կհերիքեր գոյատևելու համար, և որ հաճախ բավարար ուտելիք չի ունենում։ Այնինչ Կանանց հետազոտությունների ազգային միությունն այստեղ 1981 թվականին գիտաժողով է անում՝ հանձնառություն ստանձնելով պատասխանել ցեղապաշտությանը, սակայն մերժելով գրանցման վճարից ազատել այն աղքատ և Գունավոր կանանց, որոնք ուզում էին բանախոսել և աշխատանոցներ վարել։ Սա անհնար է դարձնում շատ Գունավոր կանանց, ինչպես, օրինակ՝ «Սև կանայք հանուն տան գործի վարձատրության» կազմակերպությունից Ուիլմեթ Բրաունի մասնակցությունն այս գիտաժողովին։ Արդյոք սա լինելու է հերթական դե՞պքը, երբ համալսարանական աշխարհը կյանքը քննարկում է համալսարանի փակ շրջանակների ներսում։

Ներկա սպիտակ կանանց հետ, որոնց ծանոթ է այս վերաբերմունքը, բայց առավելապես իմ բոլոր Գունավոր քույրերի հետ, որոնք ապրում և վերապրում են հազարավոր այսպիսի միջադեպեր, իմ Գունավոր քույրերի հետ, որոնք ինձ պես դեռ սանձահարում են իրենց զայրույթը, կամ որոնք երբեմն կասկածի տակ են առնում մեր զայրույթի դրսևորումները՝ համարելով անօգուտ և կործանարար (երկու ամենատարածված մեղադրանքները), ես ուզում եմ խոսել բարկության մասին, իմ բարկության մասին, և թե ինչ եմ սովորել դրա տիրապետությամբ ձգվող իմ ճամփորդություններից։

Ամեն բան կարելի է օգտագործել / բացի նրանից, ինչ վատնող է (կարիք կլինի / հիշել սա, երբ կմեղադրեն քեզ կործանման մեջ) [3]։

Յուրաքանչյուր կին ունի լավ պահեստավորված բարկության զինանոց՝ ըստ կարելվույն օգտակար այն կեղեքումների դեմ՝ անձնական և հիմնարկային, որոնք ծնունդ են տվել այդ բարկությանը։ Ճշգրտությամբ սևեռելու պարագայում այն կարող է դառնալ զորավոր էներգիայի աղբյուր՝ ի սպաս առաջընթացի և փոփոխության։ Եվ երբ խոսում եմ փոփոխության մասին, նկատի չունեմ դիրքերի պարզունակ փոփոխություն կամ լարումների ժամանակավոր թուլացում, ոչ էլ ժպտալու կամ լավ զգալու կարողություն։ Ես խոսում եմ մեր կյանքերի հիմքում ընկած այդ ենթադրությունների հիմնարար և արմատական փոխակերպման մասին։

Ես տեսել եմ իրավիճակներ, երբ սպիտակ կանայք ցեղապաշտական ակնարկ լսելիս վրդովվում են ասվածից, լցվում ցասումով, սակայն լռում են, քանի որ վախենում են։ Այդ չարտահայտված բարկությունը ննջում է նրանց մեջ չպայթած ռումբի պես, որ սովորաբար պայթելու է ցեղապաշտությունից խոսող առաջին իսկ Գունավոր կնոջ գլխին։

Բայց բարկությունը, որ արտահայտվում ու թարգմանվում է գործողության՝ ի սպաս մեր տեսիլի և մեր ապագայի պարզեցման, ազատագրող և զորացնող է, քանի որ այս թարգմանության ցավոտ գործընթացում ենք պարզում, թե ովքեր են մեզնից լրջորեն տարբերվող մեր դաշնակիցները, և ովքեր են մեր իրական թշնամիները։

Բարկությունը լիցքավորված է տեղեկությամբ և էներգիայով։ Երբ խոսում եմ Գունավոր կանանց մասին, նկատի չունեմ միայն Սև կանանց։ Գունավոր կինը, որը Սև չէ և որը մեղադրում է ինձ իրեն անտեսանելի դարձնելու մեջ, երբ ենթադրում եմ, թե իր պայքարները ցեղապաշտության հետ նույնական են իմի հետ, ինչ-որ բան ունի ինձ ասելու, որից ավելի լավ կլինի սովորեմ, քան թե երկուսս էլ վատնենք մեզ՝ պարզելով, թե մեզնից ով է ճիշտ։ Եթե ես մասնակցում եմ, գիտակցաբար կամ այլ եղանակով, իմ քրոջ կեղեքմանը, և նա դա ինձ մատնացույց է անում, նրա բարկությանն իմով պատասխանելը ընդամենը սքողում է մեր փոխանակության նյութը հակազդեցությամբ։ Այն էներգիա է վատնում։ Եվ, այո՛, անչափ դժվար է կանգ առնել և լսել մի ուրիշ կնոջ ձայնը՝ ուրվագծող մի հոգեվարք, որ նաև իմը չէ կամ հոգեվարք, որին ինքս եմ նպաստել։

Այստեղ մենք խոսում ենք՝ հեռացած առավել ակնբախ հիշեցումներից, որ որպես կին պատերազմի մեջ ենք։ Թող սա չխանգարի մեզ տեսնել մեր առջև ծառացող ուժերի մեծությունն ու խրթինությունը և այն ամենը, ինչն ամենամարդկայինն է մեր միջավայրում։ Մենք այստեղ նրա համար չենք, որ իբրև կին քննենք ցեղապաշտությունը քաղաքական և սոցիալական վակուումի մեջ։ Մենք գործում ենք մի համակարգի երախում, որի համար ցեղապաշտությունն ու սեռապաշտությունը շահույթի առաջնային, հաստատված և անհրաժեշտ հենարաններն են։ «Կանայք պատասխանում են ցեղապաշտությանը» այնչափ վտանգավոր մի թեմա է, որ երբ տեղական մամուլը փորձում է վարկաբեկել այս գիտաժողովը, ընտրում է կենտրոնանալ լեսբիական կացարանների ապահովման հարցի վրա՝ որպես շեղող մի հնարի․ կարծես եթե «Հարթֆորդ քուրանթ» օրաթերթը չի խիզախում նշել այստեղ ընտրված քննարկման թեման՝ ցեղապաշտությունը, ակնհայտ չի դառնում, որ կանայք, ըստ էության, փորձում են քննել և փոխակերպել մեր կյանքերի բոլոր ճնշող պայմանները։

Զանգվածային հաղորդակցությունը չի ուզում, որ կանայք, մասնավորապես սպիտակ կանայք, պատասխանեն ցեղապաշտությանը։ Այն ուզում է, որ ցեղապաշտությունն ընդունվի ձեր գոյության հյուսվածքում՝ որպես անփոփոխելի տրվածք, երեկոյան ժամի կամ սովորական մրսածության նման։

Այսպիսով, մենք աշխատում ենք հակադրության և վտանգի համատեքստում, որի պատճառը հաստատ մեր միջև ընկած բարկությունները չեն, այլ, ավելի շուտ, այն թունոտ ատելությունը, որի թիրախում են բոլոր կանայք, Գունավոր մարդիկ, լեսբի ու գեյ մարդիկ, աղքատ մարդիկ՝ մենք բոլորս, որ ձգտում ենք քննել մեր կյանքերի մասնավորությունները, երբ դիմադրում ենք մեր կեղեքումներին՝ շարժվելով դեպի դաշինք և արդյունավետ գործողություններ։

Կանանց ցանկացած քննարկում ցեղապաշտության մասին պետք է ներառի բարկության ճանաչումն ու օգտագործումը։ Այս քննարկումը պետք է լինի շիտակ և ստեղծարար, քանի որ այն չափազանց կարևոր է։ Մենք չենք կարող թույլ տալ, որ բարկությունից մեր վախը շեղի մեզ կամ գայթակղի, որ համաձայնվենք պակաս բանի շուրջ, քան ազնվությունը պեղելու ծանր աշխատանքը․ մենք պետք է շատ լուրջ լինենք այս թեմայի ընտրության և դրան միահյուսված բարկությունների հարցում, քանի որ, վստա՛հ եղեք, մեր հակառակորդները շատ լուրջ են ատում մեզ և այն, թե ինչ ենք փորձում անել այստեղ։

Եվ մինչ մենք զննում ենք միմյանց բարկության, հաճախ՝ ցավոտ, երեսը, խնդրում եմ, հիշեք, որ այդ մեր բարկությունը չի ստիպում ինձ զգուշացնել, որ գիշերը կողպեք ձեր դռները և միայնակ չշրջեք Հարթֆորդի փողոցներում։ Ատելությունն է դարանակալած այդ փողոցներում, մեզ բոլորիս վերացնելու մղումը, երբ իրապես աշխատում ենք փոփոխության համար, ոչ թե պարզապես շփանում մեր գիտական հռետորությամբ։

Այս ատելությունն ու մեր բարկությունը շատ տարբեր են։ Ատելությունը ցասումն է նրանց, որ չունեն մեր նույն նպատակները, և դրա առարկան մահն ու կործանումն է։ Բարկությունը խեղաթյուրումների վիշտն է հավասարների միջև, իսկ առարկան՝ փոփոխությունը։ Բայց մեր ժամանակը սպառվում է։ Մեզ մեծացրել են այնպես, որ սեռից բացի ցանկացած տարբերություն համարենք կործանարար, ուստի Սև կանանց ու սպիտակ կանանց համար մեկմեկու բարկությանն առերեսվելն առանց հերքման կամ անշարժացման կամ լռության կամ մեղքի զգացման ինքնին հերետիկոսական և ծննդարար գաղափար է։ Սա ենթադրում է, որ հավասարները հանդիպում են ընդհանուր հիմքի վրա, որպեսզի քննեն տարբերությունը և փոխակերպեն այն խեղաթյուրումները, որ պատմությունը ստեղծել է մեր տարբերության շուրջ։ Քանի որ այդ խեղաթյուրումներն են, որ բաժանում են մեզ։ Ուրեմն պետք է հարց տանք ինքներս մեզ՝ ո՞վ է շահում այս ամենից։

Գունավոր կանայք ամերիկայում մեծացել են բարկության սիմֆոնիայի մեջ, քանի որ լռեցված են, քանի որ չընտրված են, քանի որ գիտեն՝ եթե գոյատևում են, ապա՝ ի հեճուկս այն աշխարհի, որը կանխատրված է համարում մարդկայնության մեր պակասը և որն ատում է իրեն չծառայող մեր գոյությունն իսկ։ Եվ ես ասում եմ սիմֆոնիա, ոչ թե կակոֆոնիա, քանի որ մենք ստիպված ենք եղել գործիքավորել այդ ցասումներն այնպես, որ դրանք մեզ չպատառոտեն։ Մենք ստիպված ենք եղել մեր ամենօրյա կյանքում սովորել շարժվել դրանց միջով և օգտագործել դրանք ուժի, զորության և ներքնատեսության համար։ Մեր մեջ նրանք, ովքեր չեն անցել այս դժվար դասը, կենդանի չեն մնացել։ Եվ իմ բարկությունն ինչ-որ չափով միշտ ձոն է իմ ընկած քույրերին։

Բարկությունը, ինչպես և ցասումը, պատշաճ հակազդեցություն է ցեղապաշտական վերաբերմունքին, երբ այդ վերաբերմունքից ծագող գործողությունները չեն փոխվում։ Հարց եմ տալիս այստեղ գտնվող կանանց, որ առավել վախենում են Գունավոր կանանց բարկությունից, քան իրենց սեփական չզննված ցեղապաշտական վերաբերմունքից․ Գունավոր կանանց բարկությունն ավելի՞ վտանգավոր է, քան մեր կյանքերի բոլոր ոլորտները երանգավորող ատելությունը կանանց հանդեպ։

Այլ կանանց բարկությունը չէ՛, որ կոչնչացնի մեզ, այլ այն, որ հրաժարվում ենք կանգ առնել, ականջ դնել դրա ռիթմերին, սովորել դրա ներսում, անցնել ներկայացման կերպից նյութին, ուժեր կորզել այդ բարկությունից՝ զորացման կարևոր այդ աղբյուրից։

Ես չեմ կարող թաքցնել իմ բարկությունը ձեզ զերծ պահելու մեղքի զգացումից, ոչ էլ՝ խոցված զգացմունքներից, ոչ էլ՝ բարկությանը պատասխան տալուց, քանի որ նման կերպ վարվելը վիրավորում և պարզունակացնում է մեր բոլոր ջանքերը։ Մեղքի զգացումը պատասխան չէ բարկությանը․ այն պատասխան է մեկի սեփական գործողություններին՝ արված կամ չարված։ Եթե այն հանգեցնում է փոփոխության, ուրեմն կարող է օգտակար լինել, քանզի այլևս մեղքի զգացում չէ, այլ գիտելիքի սկիզբ։ Մինչդեռ չափազանց հաճախ մեղքի զգացումը մեկ այլ անունն է անկարության և հաղորդակցությունը քայքայող պաշտպանողության․ այն դառնում է միջոց՝ պաշտպանելու անգիտությունը և շարունակելու իրերի դրությունն այնպես, ինչպես այն կա՝ անփոփոխության ծայրագույն պաշտպանություն։

Շատ կանայք գործիքներ չեն մշակել բարկությանը կառուցողական կերպով առերեսվելու համար։ Նախկինում ԳԲ [գիտակցությունը բարձրացնող] խմբերը, գլխավորապես սպիտակ, զբաղվել են բարկությունն արտահայտելու խնդրով սովորաբար տղամարդկանց աշխարհում։ Իսկ այս խմբերը կազմված էին կեղեքումների նման պայմաններում գտնվող սպիտակ կանանցից։ Սովորաբար քիչ փորձ կար՝ արտաբերելու կանանց միջև եղած բուն տարբերությունները, օրինակ՝ ցեղային, գունային, տարիքային, դասակարգային և սեռային ինքնության։ Այդ ժամանակ ակնհայտ կարիք չկար քննելու հակասություններն անձի՝ կնոջ, իբրև կեղեքողի։ Աշխատանք էր արված բարկությունն արտահայտելու, բայց շատ քիչ բան՝ մեկմեկու հանդեպ բարկությունն արտահայտելու համար։ Չէին մշակվել այլ կանանց բարկության հետ հարաբերվելու գործիքներ՝ բացի դրանից խուսափելուց, այն շեղելուց կամ մեղքի զգացումով քողարկված փախուստի դիմելուց։

Ես ստեղծագործ օգտագործման ոչ մի եղանակ չունեմ մեղքի զգացման համար՝ ձեր կամ իմ սեփական։ Մեղքի զգացումն ընդամենը մի այլ եղանակ է խուսափելու տեղեկացված գործողությունից, ժամանակ շահելու պարզ ընտրություններ անելու հրատապ կարիքից, փրկվելու վերահաս փոթորկից, որ կարող է սնել մոլորակը, բայց և բեկել ծառերը։ Եթե ես ձեզ հետ բարկացած եմ խոսել, առնվազն խոսել եմ ձեզ հետ, ատրճանակը դեմ չեմ տվել ձեր գլխին ու կրակել ձեզ փողոցի մեջտեղում, չեմ նայել արնաքամ լինող ձեր քրոջ մարմնին ու հարցրել․ «Տեսնես, ի՞նչ էր արել սրան արժանանալու համար»։ Սա էր երկու սպիտակ կնոջ արձագանքը Մերի Չըրչ Թերըլի պատմությանը լինչի դատաստանի ենթարկված մի Սև հղի կնոջ մասին, որի երեխային պատռել-հանել էին նրա մարմնից։ 1921 թիվն էր, և Ալիս Փոլը նոր էր հրաժարվել հրապարակավ աջակցություն հայտնել, որ Սահմանադրության 19-րդ փոփոխությունը վերաբերեր բոլոր կանանց՝ հրաժարվելով աջակցել, որ Գունավոր կանայք ներառվեն այդ փոփոխության մեջ, չնայած գործ էինք արել այն կյանքի կոչելու համար։

Կանանց միջև բարկությունները չեն սպանի մեզ, եթե կարողանանք արտաբերել դրանք ճշգրտությամբ, եթե ականջ դնենք ասվածի բովանդակությանն առնվազն նույնքան բուռն, որքան պաշտպանվում ենք ասվածի կերպից։ Երբ երես ենք դարձնում բարկությունից, երես ենք դարձնում ներքնատեսությունից՝ ասելով, որ կընդունենք արդեն իսկ ճանաչված ձևերը՝ մահացու և ապահով կերպով ծանոթ։ Ես փորձել եմ սովորել իմ բարկության օգտակարությունն ինձ համար, բայց նաև դրա սահմանափակությունները։

Կանանց, որոնց մեծացրել են վախով, շատ հաճախ բարկությունը սպառնում է ոչնչացմամբ։ Բիրտ ուժի այրական կառույցի մեջ մեզ սովորեցրել են, որ մեր կյանքերը կախված են հայրիշխանության բարի կամքից։ Այլոց բարկությունից պետք էր ամեն գնով խուսափել, որովհետև դրանից ոչինչ չկար սովորելու, բացի ցավից, դատավճռից, որ մեզ վատ աղջիկների պես ենք պահել, մեծացել ենք ինչ-որ բանի պակասով, չենք արել այն, ինչ ենթադրաբար պիտի անեինք։ Եվ եթե ընդունենք մեր անզորությունը, ապա, անշո՛ւշտ, ցանկացած բարկություն կարող է ոչնչացնել մեզ։

Բայց կանանց ուժը մեր միջև տարբերությունները ստեղծարար ճանաչելն է, և առանց մեղադրանքի դիմակայելը ժառանգված այն խեղաթյուրումներին, որոնք, սակայն, այժմ ենթակա են մեր փոխակերպմանը։ Կանանց բարկությունները կարող են տարբերությունները ներքնատեսության միջոցով վերածել զորության։ Քանի որ բարկությունը հավասարների միջև ծնունդ է տալիս փոփոխության, ոչ թե կործանման, իսկ անհարմարությունն ու կորստի զգացումը, որ հաճախ պատճառում է, մահացու չեն, այլ՝ աճի նշան։

Իմ պատասխանը ցեղապաշտությանը բարկությունն է։ Այդ բարկությունը կերել է կյանքս միայն այն ժամանակ, երբ մնացել է անխոսելի, անօգուտ որևէ մեկի համար։ Այն նաև ծառայել է ինձ լույսից և իմացումից զուրկ դասասենյակներում, որտեղ Սև կանանց աշխատանքն ու պատմությունը մի ցնդվածքի չափ էլ չկար։ Այն ծառայել է ինձ որպես կրակ սպիտակ կանանց չըմբռնող աչքերի սառույցում, որոնք իմ փորձի և իմ ժողովրդի փորձի մեջ տեսնում են միայն վախի կամ մեղքի զգացման նոր պատճառներ։ Բայց իմ բարկությունն արդարացում չէ ձեր կուրության հետ չառնչվելու համար, ոչ էլ պատճառ ձեր սեփական գործողությունների հետևանքներից խուսափելու համար։

Երբ Գունավոր կանայք արտահայտում են իրենց բարկությունը, որ երիզի պես պարուրում է սպիտակ կանանց հետ մեր բազում շփումները, մեզ հաճախ ասում են, թե «անհուսության տրամադրություն եք ստեղծում», «սպիտակ կանանց խանգարում եք հաղթահարել մեղքի զգացումը» կամ «կանգնում եք վստահելի հաղորդակցության և գործողության ճանապարհին»։ Բոլոր այս մեջբերումներն ուղղակիորեն վերցված են այս կազմակերպության անդամների՝ վերջին երկու տարիներին ինձ ուղղված նամակներից։ Մի կին գրել էր․ «Քանի որ Սև ես և Լեսբի, թվում է՝ խոսում ես տառապանքի բարոյական հեղինակության անունից»։ Այո՛, Սև եմ և Լեսբի, և այն, ինչ լսում եք իմ ձայնի մեջ, ցասում է, ոչ թե տառապանք։ Բարկություն, ոչ թե բարոյական հեղինակություն։ Տարբերությո՛ւն կա։

Սև կանանց բարկությունից մի կողմ քաշվելն ահաբեկության պատաճառաբանությամբ կամ պատրվակով ոչ ոքի զորություն չի պարգևում, այն պարզապես մի այլ եղանակ է՝ պահպանելու ցեղապաշտական կուրությունն ու անհասցեագիր արտոնության իշխանությունը՝ անսասան, անձեռնմխելի։ Մեղքի զգացումն առարկայացման մի այլ եղանակ է։ Կեղեքված մարդկանց միշտ խնդրում են փոքր-ինչ ավելի ձգվել ու կամրջել կուրության և մարդկայնության միջև խզումը։ Սև կանանցից ակնկալում են, որ մեր բարկությունն օգտագործենք միայն ի սպաս այլ մարդկանց փրկության կամ կրթության։ Բայց ժամանակն այդ անցել է։ Ինձ համար իմ բարկությունը նշանակել է ցավ, բայց նաև նշանակել է գոյատևում, և նախքան կհրաժարվեմ դրանից, համոզվելու եմ, որ կա առնվազն նույնքան հզոր մի բան՝ փոխարինելու այն հստակության տանող ճանապարհին։

Այդ ո՞ր կինն է այստեղ այնքան սիրատոչոր իր սեփական կեղեքմամբ, որ չի կարող տեսնել իր կրունկի հետքը մեկ այլ կնոջ դեմքին։ Այդ ո՞ր կնոջ կեղեքման պայմաններն են դարձել թանկարժեք ու անհրաժեշտ անցաթուղթ, որով նա կկարողանա միանալ արդարամիտների հոտին՝ հեռու ինքնազննության սառը քամիներից։

Ես Գունավոր լեսբի կին եմ, ում երեխաները կանոնավոր սնվում են, որովհետև ես աշխատում եմ համալսարանում։ Եթե նրանց կուշտ փորերի պատճառով չեմ կարողանում ճանաչել իմ ընդհանրությունը Գունավոր կնոջ հետ, ում երեխաները չեն սնվում, քանի որ նա գործ չի կարողանում գտնել, կամ նրա հետ, որ երեխա չունի, քանի որ ներքին օրգանները փտել են տնային աբորտներից ու ստերջացումներից, եթե չկարողանամ ճանաչել լեսբի կնոջը, որ ընտրում է երեխաներ չունենալ, կնոջը, որ մնացել է իր թաքստոցում, քանի որ նրա նույնասեռատյաց համայնքն է իր կյանքի միակ ապավենը, կնոջը, որ ընտրում է լռությունը մեկ այլ մահվան փոխարեն, կնոջը, որ զարհուրում է, թե իմ բարկությունը կհրահրի բարկության իր պոռթկումը, եթե չկարողանամ ճանաչել նրանց որպես իմ ուրիշ երեսներ, ապա նպաստում եմ ոչ միայն նրանցից յուրաքանչյուրի կեղեքմանը, այլև իմ սեփական, իսկ բարկությունը, որ կանգնած է մեր միջև, ուրեմն, պետք է օգտագործվի պարզության և փոխադարձ զորացման, այլ ոչ թե մեղքի զգացման պատճառած խուսափանքի կամ հետագա մասնատման համար։ Ես ազատ չեմ, քանի դեռ որևէ կին անազատ է, նույնիսկ երբ նրա կապանքները շատ տարբեր են իմ սեփական կապանքներից։ Եվ ես ազատ չեմ, քանի դեռ որևէ Գունավոր մարդ մնում է շղթայված։ Ո՛չ էլ ձեզնից որևէ մեկը։

Այստեղ ես խոսում եմ որպես Գունավոր կին, որ հետամուտ է ոչ թե կործանման, այլ վերապրման։ Ոչ մի կին պարտավոր չէ փոխակերպել իր կեղեքչի հոգեկան վիճակը, թեկուզ այն մարմնավորված լինի այլ կնոջ մեջ։ Ես ծծել եմ գայլի բարկության շուրթը և օգտագործել այն լուսավառության, ծիծաղի, պաշտպանության ու ջերմության համար այնպիսի տեղերում, որտեղ ոչ լույս կար, ոչ սնունդ, ոչ քույրություն, ոչ գթություն։ Մենք աստվածուհիներ, մայրիշխանուհիներ կամ աստվածային ներողամտության կոթողներ չենք, մենք դատաստանի հրեղեն մատներ կամ խարազանման գործիքներ չենք․ մենք կանայք ենք, որ միշտ հետ ենք հրվում դեպի կնոջ մեր զորությունը։ Մենք սովորել ենք օգտագործել բարկությունը, ինչպես սովորել ենք օգտագործել կենդանու լեշը, և ծեծված, կապտած ու փոփոխուն՝ մենք վերապրել ենք, աճել, ու ինչպես Անջելա Ուիլսոնն է ասում, մենք շարժվում ենք առաջ։ Անգույն կանանց հետ կամ առանց նրանց։ Մենք օգտագործում ենք բոլոր այն ուժերը, որոնց համար պայքարել ենք, այդ թվում՝ բարկությունը, օգնելու սահմանել և նորաձևել մի աշխարհ, որտեղ մեր բոլոր քույրերը կարող են աճել, որտեղ մեր երեխաները կարող են սիրել, և որտեղ այլ կնոջ տարբերությանն ու հրաշքին հպվելու, հանդիպելու ուժն ի վերջո կհաղթահարի կործանման պահանջը։ 

Սև կանանց բարկությունը չէ՛, որ կաթկթում է մոլորակի վրա ախտածին հեղուկի նման։ Իմ բարկությունը չէ՛, որ հրթիռներին մեկնարկ է տալիս, ռեակտիվ արկերի ու պատերազմի և մահվան այլ միջոցների վրա վայրկյանում ավելի քան վաթսունհազար դոլար ծախսում, մորթում երեխաներին քաղաքներում, կուտակում կաթվածահարույց գազի և քիմիական ռումբերի պաշարներ, սոդոմացնում մեր աղջիկներին ու մեր մոլորակը։ Սև կանանց բարկությունը չէ՛, որ ժանգոտվում-դառնում է կույր, ապամարդկայնացնող իշխանություն՝ հետամուտ բոլորիս ոչնչացմանը, քանի դեռ չենք դիմակայել նրանով, ինչ ունենք, մեր զորությամբ քննելու և վերասահմանելու մեր ապրելու և աշխատելու պայմանները, մեր զորությամբ երևակայելու և վերակառուցելու, բարկություն առ ցավոտ բարկություն, քար առ ծանր քար, տարբերությամբ բազմացող մի ապագա ու մեր ընտրություններին զորավիգ մոլորակը։

Մենք ողջունում ենք բոլոր այն կանանց, որ կարող են հանդիպել մեզ՝ դեմ առ դեմ, առարկայացումից անդին և մեղքի զգացումից անդին։



[1] Այս շարքից մի բանաստեղծություն ներառված է «Հատընտիր բանաստեղծություններ. Հին ու նոր» ժողովածուում (տե՛ս Chosen Poems: Old and New, W.W. Norton and Company, New York, 1978, 105-108):

[2] «Կամուրջն այս, որ կոչվում է մեջքս», խմբ․ Շերի Մորագա և Գլորիա Անզալդուա (տե՛ս This Bridge Called My Back: Writings by Radical Women of Color, Kitchen Table: Women of Color Press, New York, 1984), առաջին անգամ հրատարակվել է 1981թ.։   

[3] Հատված «For Each of You» բանաստեղծությունից, առաջին անգամ հրատարակվել է «Երկրից, որտեղ բնակվում են ուրիշ մարդիկ» գրքում (տե՛ս From A Land Where Other People Live, Broadside Press, Detroit, 1973) և «Հատընտիր բանաստեղծություններ. Հին ու նոր» լիակատար ժողովածուում (տե՛ս Chosen Poems: Old and New, W.W. Norton and Company, New York, 1982), էջ 42:



Անգլերենից թարգմանեց Ռուզաննա Գրիգորյանը։ Անգլերենի հետ համեմատությամբ խմբագրեց Շուշան Ավագյանը։ Հայերենը վերանայեց Վիոլետ Գրիգորյանը։ Խորհուրդներով օգնեցին Շոն Նոնենմեյքրը, Տիաննա Քաչոյեան-Շանզը, Լուսինե Եղյանը և Վարդան Ազատյանը։ Տեքստի նախնական թարգմանությունը քննարկվել է Ֆեմգրադարանում, հուլիսի 27, 2019թ.։ Բնագիրը ըստ՝ Аudre Lorde, Sister Outsider: Essays and Speeches (Crossing Press, Berkeley, California, 2007), 124-133: Առցանց տարբերակը՝ այստեղ։

November 26, 2019

վճարված է|paid

ԴԵԿՏԵՄԲԵՐ 6-7.2019




բացումը՝ դեկտեմբեր 6-ին, ժամը՝ 19:00
ՀԱՅ-ԱՐՏ ՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ ԿԵՆՏՐՈՆ | Մաշտոցի 7ա

հանդիպում դեկտեմբեր 7-ին, ժամը՝ 17:00
ՖԵՄԳՐԱԴԱՐԱՆ|բաղրամյան 2, 3-րդ հարկ, բն. 6





ես՝ նեղ խորտակում՝ չլուծվող վայրի տարածության մեջ,

ապրել քաղաքում՝ համբուրվելու համար լիովին անհարմար։
քո ու իմ միջև սերը՝ իբրև տձև, հակահիգիենիկ ակտ,
որ թափվում է բարձրահարկ շենքերի նեղ պատուհաններից,
մինչդեռ փոքր հրաբուխները վազվզում են ոսկեգույն խոտերի մեջ։
մենք չափազանց թափթփված ենք սիրելու համար
ու անսահման հոգնած՝ էս խորը ու մութ գիշերով աբովյանից -
բաղրամյան մի ձև սեթևեթելու համար․
որովհետև էս քաղաքը այնքան, այնքան անհարմար է համբուրվելու համար։
սերս, սերս, սերս, սերս, սերս, սերս, սերս, սերս, սերս, սերս, սերս, սերս, սերս,
սերս՝ ժայռերի արանքում թաքնված հազվագյուտ միջատների շնչառության ձայն։
թող այնքան շատ չլինեմ, որ քարտեզներում հայտնված
նորահայտ ծառերը վառվեն հանկարծակի տապերից,
թող այնքան կոպիտ չլինեմ, որ մեր հպումից փոքր թփեր աճեն՝
պատրաստ չծաղկելու և չտարածվելու


opening, december 6, 19:00
Hay-Art Cultural Center | 7a mashtots street

meeting, december 7, 17:00
FEMLIBRARY | baghramyan 2, 3rd floor, 6th




i, a narrow  submergence, insoluble in the space of any terrain.
to live in the city – entirely inconvenient for kissing.
love between you and me as a misshapen, anti-hygienic act,
which spills from narrow windows of tall buildings
whilst small volcanoes run around through gilded grass.
we are much too  messy for loving
and tired beyond bounds in this abysmal and dark night
to somehow vogue from abovyan to baghramyan -
because this city is so, so  inconvenient for kissing.
beloved, beloved, beloved, beloved, beloved, beloved, beloved, beloved, beloved, beloved, 
beloved - the breathing sound of rare insects hidden between cliffs․
may i not be so much so that trees newly appearing on maps burn from sudden heat,
may i not be so harsh so that small shrubs grow from our touch,
ready not to bloom, not to spread

May 26, 2019

Chère L

-->
Il n’y a pas de fin dans ce livre. Ne cherche plus ma chère.
Il faut commencer de la dernière page. Attendre un petit peu que la tristesse et  l’ennui passent. Il faut tout lire à travers la tasse de café posée sur la petite commode, près de mon lit, pendant que Fairuz chante.
Je ne résisterai plus pour longtemps. La vie ne me suffit plus, elle ne peut plus me retenir, me saisir. Les années filent et je demeure silencieuse.
Je disparais au fil des jours.
Personne n’aperçoit cette disparition pénible et écrasante.

J’aurais dû tout laisser et quitter cette terre, où je n’arrive pas à poser les pieds à tes côtés. 
Cette terre devient de plus en plus difficile à retenir dans mes entrailles. Cette terre anéantit l’amour que je garde pour toi, et qui ne laisse pas la place à une autre.
Je suis seule, pourtant mon inbox risque d'éclater sous la lourdeur de 1230 lettres non-ouvertes. J’ouvre mon compte et ne réussit pas à les effacer.  
Je n’ai plus envie de communiquer.
Je suis épuisée. Je cède.
Pourtant je me réveille chaque matin, je sors du lit, lave mon visage, m’habille proprement, sors dans la rue, souris aux passants, rencontre les gens qui me posent beaucoup de questions et auxquelles ils répondent aussitôt.
J’écris cette lettre et la fatigue me saisit en plein milieu. J’arrête un peu. Je regarde ces arbres autour de moi, dans ce jardin familier et silencieux.
Je n’ai plus envie… depuis longtemps.
J’enlève mes sandales et marche pieds nus dans la terre encore humide. Les petits cailloux me font mal, agressent la chair enfouie dans cette multitude de désespoir.

Le seul bonheur est que je ne veux plus, je ne désire plus.
Les livres empilés restent à côté de mon lit. Je pose des fois un regard tendre sur eux à mon réveil. Ils ne correspondent plus à ma réalité et je n’ai plus le courage d’écrire le mien.
Aliénée dans ma propre chambre, j’allume une cigarette et observe tranquillement cette fumée se faufiler dans ce vide surpeuplé de toutes ces idées qui blessent.
Je ne dis plus rien, je ne me plains plus. Je suspends…
Je suis épuisée d’être courageuse. Je ne sais plus combien de temps je peux tenir encore, avant de sombrer dans la folie.
J’ai gardé quelques lettres dans mon tiroir. J’y retournerai de temps en temps pour les lire et me rassurer que tout était réel, que notre rencontre a eu lieu.  
Toutes ces histoires restent dans mon corps et vieillissent dans les plis de ma chair qui elle, relâche doucement avec l’âge.
Je transmets les écrits dans le keofteh que je pétris vigoureusement avec mes mains furieuses. Les pages blanches ne suffisent plus pour révéler toutes les émotions. La viande hachée crue que je serre fort entre mes doigts, dans ce bol en métal, devient le témoin de toute cette angoisse et rage qui débordent silencieusement. Des larmes explosives que je laisse couler dans le bulghur pour la rendre toute molle et facile à digérer.

Je n’ai plus de tes nouvelles depuis plusieurs mois, peut-être même des années.
Tes lettres, je commence à les imaginer, à me les écrire pour réconforter mon âme qui n’a plus envie de rien.
Je ne sais plus si tu existes vraiment, si tu existes en moi ou dans l’autre qui n’existe pas, qui parle à peine, qui a perdu la voix, qui aurait pu mais n’a pas pu ou voulu.

J’embrasse tendrement tes yeux et respire follement l’odeur de la douce sueur derrière ton cou.


B.

December 13, 2018

QY happening №XI

DECEMBER  21- 23.12.2018






As political changes take shape – or seemingly take shape - here and elsewhere, many claim that women - often regarded a “neglected” segment of society, a “group” in need of “empowerment,” and so on - should be given positions of governance. These claims are framed as feminist, situating feminism as a project of gaining access to institutional power. Can government (a site of power) (ever) be the site of feminist intervention – as a process of diffusion and multiplicity or does feminism from here on out need to be, inherently, a rejection of institutional power?

Queering understandings of feminist power – as incessantly antagonistic – can offer narratives of feminist empowerment that destabilize and undo understandings of power as institutional. What emerges from this queering are spaces of feminist and/or queer antagonism to institutions that constitute another kind of politics – a politics that cannot exist in any conjunction or in collaboration with governance.

The 2018 Queering Yerevan Happening, to take place December 21-23, 2018, may include interventions, discussions, and talks surrounding these sets of que(e)ries.





ՏԵՂԻ ՈւՆԵՆԱԼԻՔ №XI


ԴԵԿՏԵՄԲԵՐ 21- 23.12.2018





Այստեղ և այլուր քաղաքական փոփոխությունների (առերևույթ) ձևավորման հետ մեկտեղ, շատերը հայտարարում են, որ կանայք, ովքեր շատ հաճախ դիտարկվում են որպես հասարակության «անտեսված» կամ «զորեղացման» կարիք ունեցող «հատված», պետք է իշխանական համակարգում դիրք ստանան: Այս պնդումները ձևակերպվում են իբրև ֆեմինիստական՝ ֆեմինիզմը ներկայացնելով որպես ինստիտուցիոնալ իշխանություն մուտք գործելու ծրագիր: Սակայն, կարո՞ղ է արդյոք կառավարությունը (իշխանական տիրույթ) (երբևէ) դառնալ ֆեմինիստական միջամտության՝ ներտարածման և բազմազանության շարժընթացի տարածք, թե՞ ֆեմինիզմն այսուհետ իր էությամբ պետք է լինի ինստիտուցիոնալ իշխանության մերժում: 

Ֆեմինիստական՝ մշտապես անտագոնիստական ուժի ընկալումների տարօրինակումները կարող են ի հայտ բերել ֆեմինիստական զորեղացման այնպիսի պատումներ, որ ապակայունացնում և hետարկում են իշխանության՝ ինստիտուցիոնալ ընկալումները: Այս տարօրինակումներից երևան են գալիս ինստիտուտներին հակադրվող ֆեմինիստական և/կամ տարօրինակ(ված) տարածքներ, որ ձևավորում են այլ տեսակի քաղաքականություն. քաղաքականություն, որը չի կարող գոյություն ունենալ իշխանական համակարգի հետ համատեղ կամ դրա հետ գործակցելով: 

2018թ.-ի դեկտեմբերի 21-23-ը ՏԵ-ղի ունենալիքը ներառում է այս տարհարցարկումների շուրջ քննարկումներ և ինտերվենցիաներ:












October 8, 2018

Քոմբահի գետ կոլեկտիվի հայտարարությունը

Մենք Սև ֆեմինիստների կոլեկտիվ ենք, որն իր գործունեությունը սկսել է 1974 թվականից։[1]  Այս [երեք տարիների] ընթացքում մենք զբաղված ենք եղել մեր քաղաքականությունը սահմանելու և հստակեցնելու գործընթացով։ Միևնույն ժամանակ քաղաքական գործունեություն ենք ծավալել խմբի շրջանակներում և համագործակցել այլ առաջադեմ կազմակերպությունների ու շարժումների հետ։ Ներկայումս ակտիվորեն պայքարում ենք ռասայական, սեռական, հետերոսեռական և դասակարգային ճնշումների դեմ, և հաշվի առնելով այն փաստը, որ ճնշման համակարգերը փոխկապակցված են՝ մեր առջև խնդիր ենք դրել զարգացնել միահավաք (ինտեգրված) վերլուծություն ու պրակտիկա։ Այս ճնշումների համադրությունը ստեղծում է մեր կյանքի պայմանները։ Լինելով Սև կին՝ Սև ֆեմինիզմը տեսնում ենք որպես քաղաքական տրամաբանական շարժում՝ պայքարելու ընդդեմ այն բազում և միաժամանակյա ճնշումների, որոնց հետ բախվում են բոլոր գունամաշկ կանայք։

Ստորև քննարկելու ենք հետևյալ չորս կետերը․ 1) ժամանակակից Սև ֆեմինիզմի ծնունդը, 2) այն, ինչին հավատում ենք, այսինքն` մեր քաղաքականության կոնկրետ տիրույթը, 3) Սև ֆեմինիստներին համախմբելու խնդիրը և մեր կոլեկտիվի հակիրճ պատմությունը, 4) Սև ֆեմինիստական խնդիրներն ու պրակտիկան։

1. Ժամանակակից Սև Ֆեմինիզմի ծնունդը

Նախքան Սև ֆեմինիզմի վերջին զարգացումներին անդրադառնալը, ցանկանում ենք հաստատել, որ մեր սկիզբը տեսնում ենք աֆրոամերիկացի կանանց՝ գոյատևման ու ազատագրման համար մղած կենաց-մահու պայքարի պատմական իրականության մեջ։ Ամերիկյան քաղաքական համակարգի (սպիտակ արական իշխանության) հանդեպ Սև կանանց ծայրահեղ բացասական վերաբերմունքը միշտ պայմանավորված է եղել նրանով, որ մենք անդամակցել ենք երկու ճնշված ռասայական ու սեռական կաստաների։ Ինչպես Անջելա Դեյվիսն է մատնանշում իր «Մտորումներ ստրուկների համայնքում Սև կնոջ դերի շուրջ» հոդվածում, Սև կանայք միշտ էլ մարմնավորել են (նույնիսկ եթե միայն ֆիզիկական դրսևորմամբ) սպիտակ արական իշխանության հակառակորդի դիրքորոշումը, և թե՛ կտրուկ, թե՛ աննկատ եղանակներով ակտիվորեն դիմադրել են, որպեսզի այն չասպատակի իրենց և իրենց համայնքները։ Միշտ էլ եղել են Սև կին ակտիվիստներ, ոմանք՝ հայտնի, ինչպես, օրինակ՝ Սոջերներ Թրութը, Հարիեթ Թաբմանը, Ֆրանսիս Է․ Ու․ Հարփերը, Այդա Բ․ Ուելզ Բարնեթը և Մերի Չրչ Թերելը, իսկ շատ շատերն էլ՝ անհայտ, որոնք կիսել են այն գիտակցությունը, որ իրենց սեռական ինքնությունը միակցված է ռասայական ինքնությանը, և որ այս բարդ ինքնությունն իրենց ամբողջ կյանքի իրավիճակն ու քաղաքական պայքարի կիզակետը դարձնում է յուրահատուկ։ Ժամանակակից Սև ֆեմինիզմն անթիվ սերունդների կրած անձնական զոհողությունների, պայքարատենչության և մեր մայրերի ու քույրերի կողմից արված աշխատանքի արդյունքն է։

Սև ֆեմինիզմն առավել ակնհայտորեն թափ հավաքեց 1960-ականների վերջին, երբ սկսվեց ամերիկացի կանանց շարժման երկրորդ ալիքը։ Սև, Երրորդ աշխարհի և աշխատավոր կանայք ամենասկզբից էլ մասնակցել են ֆեմինիստական շարժմանը, սակայն արտաքին հետադիմական ուժերը, ինչպես նաև հենց շարժման մեջ առկա էլիտիզմն ու ռասիզմը քողարկել են մեր մասնակցությունը։ 1973 թվականին Սև ֆեմինիստները, որոնք գլխավորապես բնակվում էին Նյու Յորքում, առանձին Սև ֆեմինիստական խումբ ձևավորելու անհրաժեշտություն զգացին։ Այդ խումբը Սև ազգային ֆեմինիստական կազմակերպությունն էր։

Սև ֆեմինիստական քաղաքականությունները նաև ակնհայտորեն կապված են Սև ազատագրական՝ մասնավորապես 1960-ականների և 1970-ականների շարժումների հետ։ Մեզնից շատերն ակտիվորեն մասնակցել են այդ շարժումներին (Քաղաքացիական իրավունքներ, Սև ազգայնականություն, Սև հովազներ) և մեր ողջ կյանքը մեծապես ազդվել և փոխվել է դրանց գաղափարախոսություններից, նպատակներից և մարտավարություններից։ Այս ազատագրական շարժումներում մեր փորձառությունն ու հուսախաբությունը, ինչպես նաև սպիտակ տղամարդկանց ձախ շարժման ծայրամասում հայտնվելը հանգեցրեց մի քաղաքականության, որը հակառասիստական էր (ի տարբերություն սպիտակ կանանց քաղաքականությունների) և հակասեքսիստական (ի տարբերություն Սև և սպիտակ տղամարդկանց քաղաքականությունների)։

Անհերքելի է, որ Սև ֆեմինիզմի ծագումն ուներ նաև անձնական պատճառներ, այն է՝ քաղաքական գիտակցությունը, որ բխում է անհատական Սև կանանց կյանքի անձնական փորձառություններից։ Սեռական ճնշումը Սև ֆեմինիստների, ինչպես նաև շատ այլ՝ իրենց ֆեմինիստ չհամարող Սև կանանց, առօրյա կյանքի անբաժան մասն է։ Երեխա ժամանակ մենք գիտակցում էինք, որ տարբերվում ենք տղաներից և որ մեզ այլ կերպ են վերաբերվում։ Օրինակ՝ մեզ կարգադրում էին լռել՝ «օրիորդին վայել» և, միևնույն ժամանակ, սպիտակների աչքում ավելի քիչ առարկելի երևալու համար։ Երբ մեծացանք, սկսեցինք գիտակցել տղամարդկանց կողմից ֆիզիկական ու սեռական բռնության վտանգը։ Այնուամենայնիվ, մենք ոչ մի կերպ չէինք կարողանում հղացականացնել այն, ինչ մեզ համար այդքան ակնհայտ էր, այն, ինչ իրոք տեղի էր ունենում։

Սև ֆեմինիստները հաճախ խոսում են խելագարության զգացումի մասին, որն ունենում են նախքան գիտակցելը, թե ինչ է սեռական քաղաքականությունը, հայրիշխանությունը և, որ ամենակարևորն է, ֆեմինիզմը, այսինքն, այն քաղաքական վերլուծությունն ու պրակտիկան, որը մենք՝ ֆեմինիստներս օգտագործում ենք մեր հանդեպ գործադրվող ճնշման դեմ պայքարելու համար։ Առօրյա կյանքում տեղ գտած ռասայական քաղաքականությունը և հենց ռասիզմը շատ Սև կանանց թույլ չեն տվել և չեն տալիս ավելի խորությամբ ուսումնասիրել իրենց սեփական փորձառությունները և այդ գիտակցության վրա կառուցել քաղաքականություն, որը կփոխի մեր կյանքը և անխուսափելիորեն վերջ կդնի մեր նկատմամբ գործադրվող ճնշմանը։ Մեր զարգացումը անպայման պետք է նաև կապված լինի Սևերի քաղաքական և տնտեսական ժամանակակից դիրքորոշումների հետ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո եկած Սև երիտասարդ սերունդն առաջինն էր, որին հնարավորություն տրվեց նվազագույն կերպով մասնակցություն ունենալ այն որոշ կրթական ու աշխատանքային ոլորտներում, որոնք նախկինում ամբողջովին անհասանելի էին Սևերին։ Թեպետ մենք տնտեսապես գտնվում ենք ամերիկյան կապիտալիստական տնտեսության ամենաստորին մասում, կրթության ոլորտում և աշխատաշուկայում տիրող նմուշականության (tokenism) շնորհիվ մեզնից որոշներին հաջողվել է ձեռք բերել որոշ գործիքներ, ինչը մեզ թույլ է տվել ավելի արդյունավետ պայքարել մեր նկատմամբ կիրառվող ճնշման դեմ։

Ի սկզբանե մեզ համախմբողը հակառասիստական և հակասեքսիստական դիրքորոշումն էր։ Քաղաքականապես զարգանալով՝ սկսեցինք նաև անդրադառնալ հետերոսեքսիզմին և կապիտալիզմի ներքո տիրող տնտեսական ճնշմանը։

2. Ինչին ենք մենք հավատում

Մեր քաղաքականությունը ծնվեց այն համոզմունքից, որ Սև կանայք էապես արժեքավոր են և մեր ազատագրումը չպետք է հավելում լինի, քանի որ մենք որպես մարդ ևս ունենք ինքնավարության կարիք։ Սա այնքան ակնհայտ է, որ կարող է պարզամիտ հնչել, սակայն փաստ է, որ ոչ մի առերևույթ առաջադիմական շարժում մեր դեմ կիրառվող ճնշումը երբևէ առաջնահերթություն չի համարել կամ լրջորեն չի աշխատել այն վերացնելու համար։ Սև կանանց հասցեին հնչեցված նվաստացուցիչ կարծրատիպերի լոկ թվարկումը (մեմմի, մայրիշխան, Սափֆայեր, պոռնիկ, բուլդագր), մեր նկատմամբ գործադրվող դաժան և հաճախ սպանամետ վերաբերմունքի արձանագրումը ցույց են տալիս, թե արևմտյան կիսագնդում ստրկության չորս դարերի ընթացքում որքան քիչ է արժեվորվել մեր կյանքը։ Մենք գիտակցում ենք, որ միայն մենք կարող ենք հետևողականորեն պայքարել մեր ազատագրման համար։ Մեր քաղաքականությունը բխում է ինքներս մեր, մեր քույրերի և մեր համայնքի նկատմամբ տածած առողջ սիրուց, ինչը թույլ է տալիս շարունակել մեր պայքարն ու աշխատանքը։

Մեր նկատմամբ ճնշման վրա այս կենտրոնացումը մարմնավորված է ինքնության քաղաքականության հղացքում։ Մենք հավատում ենք, որ ամենախորը և հնարավորինս ամենաարմատական քաղաքականությունն ուղղակիորեն բխում է մեր իսկ ինքնությունից, ի հակադրություն այն քաղաքականության, որն աշխատում է վերջ դնել ուրիշի նկատմամբ ճնշմանը։ Սև կանանց դեպքում սա հատկապես խորշելի, վտանգավոր, սարսափեցնող ու հետևաբար հեղափոխական գաղափար է, քանի որ՝ դիտարկելով նախորդ բոլոր քաղաքական շարժումները, ակնհայտ է դառնում, որ ցանկացած ոք շատ ավելի արժանի է ազատագրման, քան մենք։

Մենք մերժում ենք պատվանդանները, թագուհությունը և տաս քայլ հետ մնալը։ Բավական կլինի ընկալվել որպես մարդ, հավասար մարդ։

Մենք հավատում ենք, որ հայրիշխանության ներքո սեռական քաղաքականությունը Սև կանանց կյանքում նույնքան համատարած է, որքան դասակարգային և ռասայական քաղաքականությունները։ Հաճախ դժվարանում ենք դասակարգային և ռասայական ճնշումները տարանջատել սեռականից, քանզի շատ անգամ դրանք միաժամանակ են տեղի ունենում։ Գիտենք նաև, որ գոյություն ունի ռասայա-սեռական ճնշում ասված բանը, որը ոչ ամբողջովին ռասայական է, ոչ էլ սեռական, ինչպես օրինակ՝ սպիտակ տղամարդկանց կողմից Սև կանանց բռնաբարության պատմությունը՝ որպես քաղաքական ճնշման զենք։

Թեպետ ֆեմինիստներ և լեսբիներ ենք, մենք կանգնած ենք առաջադեմ Սև տղամարդկանց կողքին և կողմնակից չենք այն մասնատմանը, որ պահանջում են անջատողական (separatist) սպիտակ կանայք։ Մեր Սև լինելը պահանջում է համախմբված լինել ռասայի խնդրի շուրջ՝ մի բան, որի կարիքը սպիտակ կանայք չունեն, եթե իհարկե չեն համախմբվում սպիտակ տղամարդկանց հետ որպես ռասայական ճնշողներ։ Սև տղամարդկանց հետ մենք պայքարում ենք ռասիզմի դեմ, միևնույն ժամանակ պայքարելով նրանց սեքսիզմի դեմ։

Մենք գիտակցում ենք, որ ճնշվածների ազատագրման համար անհրաժեշտ է ինչպես կապիտալիզմի և իմպերիալիզմի քաղաքատնտեսական համակարգերի, այնպես էլ հայրիշխանության ոչնչացումը։ Մենք սոցիալիստներ ենք, քանի որ հավատում ենք, որ աշխատանքը պետք է կազմակերպվի հօգուտ այն մարդկանց կոլեկտիվ շահի, որոնք անում են այդ աշխատանքը և ստեղծում արտադրանք, այլ ոչ թե հանուն տերերի շահի։ Նյութական ռեսուրսները պետք է հավասարապես բաշխված լինեն ստեղծողների միջև։ Այնուամենայնիվ, մենք վստահ չենք, թե սոցիալիստական հեղափոխությունը կապահովի մեր ազատագրումը, եթե այն նաև ֆեմինիստական և հակառասիստական հեղափոխություն չէ։ Մենք հանգել ենք այն եզրակացության, որ անհրաժեշտ է ստեղծել դասակարգային փոխհարաբերությունների այնպիսի հասկացողություն, որը հաշվի կառնի Սև կանանց դասակարգային դիրքը, որոնք սովորաբար մարգինալ են աշխատուժում, թեպետ այժմ մեզնից որոշները ժամանակավորապես կրկնակի ցանկալի են գրասենյակային և մասնագիտական ոլորտներում։ Մենք պետք է արտահայտենք այն անձանց իրական դասակարգային վիճակը, որոնք պարզապես անռասա, անսեռ աշխատողներ չեն, այլ որոնց համար ռասայական և սեռական ճնշումները որոշիչ գործոններ են իրենց աշխատանքային/տնտեսական կյանքում։ Թեպետ մենք համակարծիք ենք Մարքսի տեսության հետ, որը վերաբերում էր նրա կողմից վերլուծվող շատ կոնկրետ տնտեսական հարաբերություններին, մենք գիտենք, որ այդ վերլուծությունը պետք է ընդլայնվի, որպեսզի մենք՝ որպես Սև կանայք, կարողանանք հասկանալ մեր կոնկրետ տնտեսական իրավիճակը։

Քաղաքական ներդրումը, որ կարծում ենք արել ենք, «անձնականը քաղաքական է» ֆեմինիստական սկզբունքի ընդլայնումն է։ Ինքնագիտակցության բարձրացմանն ուղղված հանդիպումներին, օրինակ, մեզ հաջողվել է սպիտակ կանանց բացահայտածից անդին անցնել, քանի որ մենք առնչվում ենք ինչպես ռասայի և դասակարգի, այնպես էլ սեռի խնդիրների հետ։ Մեր փորձառության մասին մեր լեզվով՝ Սև կանանց ոճով խոսելու/վկայություն տալու մեջ նույնիսկ գոյություն ունի հնչերանգ, որը թե՛ մշակութային է, թե՛ քաղաքական։ Անհրաժեշտությունից դրդված մենք հսկայական ջանք ենք գործադրել՝ մեր նկատմամբ կիրառված բռնության մշակութային և փորձառական բնույթը հասկանալու համար, քանի որ մինչ օրս այն չի ուսումնասիրվել։ Առ այսօր ոչ ոք չի ուսումնասիրել Սև կանանց կյանքի բազմաշերտ հյուսվածքը։ Այդպիսի մի բացահայտում/հղացականացում տեղի ունեցավ մեր հանդիպումներից մեկի ժամանակ, երբ քննարկում էինք, թե ինչպես են մեր ավելի վաղ մտավորական հետաքրքրությունները քննադատվել մեր հավասարակիցների՝ հատկապես Սև տղամարդկանց կողմից։ Մենք հայտնաբերեցինք, որ բոլորս «խելացի» լինելու պատճառով նաև համարվում էինք «տգեղ»՝ «խելացի-տգեղ»։ «Խելացի-տգեղ»-ը բյուրեղացնում էր այն ձևը,  որով մեզնից շատերը ստիպված են եղել զարգացնել մեր միտքը՝ մեր «հասարակական» կյանքի հաշվին։ Սև և սպիտակ համայնքներում Սև կին մտավորականներին ուղղված պատժամիջոցները համեմատաբար շատ ավելի շատ են, քան սպիտակ կանանց ուղղվածները, հատկապես այն սպիտակ կանանց, որոնք պատկանում են միջին կամ վերին կրթված խավին։

Ինչպես արդեն նշեցինք, մենք մերժում ենք լեսբիական անջատողական դիրքը, քանի որ այն մեզ համար արդյունավետ քաղաքական վերլուծություն կամ մարտավարություն չէ։ Այն դուրս է թողնում չափազանց շատ մարդկանց՝ Սև տղամարդկանց, կանանց ու երեխաներին։ Մենք խորապես քննադատում ենք, թե տղամարդկանց ինչ են վարժեցնում անել այս հասարակության մեջ. թե նրանք ինչին են աջակցում, ինչպես են գործում և ինչպես են ճնշում։ Սակայն մենք չունենք այն թյուր կարծիքը, թե նրանց արականությամբ՝ նրանց կենսաբանական սեռով է պայմանավորված նրանց ինչպիսին լինելը։ Որպես Սև կանայք համարում ենք, որ ցանկացած տիպի կենսաբանական դետերմինիզմ շատ վտանգավոր և հետադիմական հիմք է քաղաքականություն կառուցելու համար։ Մենք պետք է նաև հարցադրենք, թե արդյո՞ք լեսբիական անջատողականությունը բավարար ու առաջադեմ քաղաքական մոտեցում և մարտավարություն է նրանց համար, ովքեր կիրառում են այն, քանզի այն միայն ճանաչում է կանանց սեռական ճնշումը՝ ժխտելով դասի և ռասայի խնդիրները։

3) Սև ֆեմինիստներին համախմբելու խնդիրը

Սև ֆեմինիստական կոլեկտիվ լինելու տարիներին մենք ունեցել ենք թե՛ հաջողություններ, և թե՛ բացթողումներ, թե՛ ուրախություններ, և թե՛ ցավեր, թե՛ հաղթանակներ, և թե՛ ձախողումներ։ Մենք հասկացել ենք, որ շատ դժվար է համախմբվել Սև ֆեմինիստական հարցերի շուրջ, երբեմն նույնիսկ դժվար է հայտարարել, որ Սև ֆեմինիստներ ենք։ Մենք փորձել ենք հասկանալ դժվարությունների պատճառը, հատկապես երբ սպիտակ կանանց շարժումը շարունակում է ամուր մնալ և աճել տարբեր ուղղություններով։ Այս մասում կքննարկենք համախմբման ընդհանուր խնդիրներից մի քանիսը և կխոսենք ավելի կոնկրետ մեր կոլեկտիվի համախմբման փուլերի մասին։

Մեր քաղաքական գործունեության հիմնական դժվարությունն այն է, որ մենք փորձում ենք ճնշման դեմ պայքարել ոչ միայն մեկ կամ նույնիսկ երկու ճակատով, այլ փորձում ենք պայքարել ճնշումների մի ամբողջ շարանի դեմ։ Մենք ոչ միայն չունենք ռասայական, սեռական, հետերոսեռական կամ դասակարգային արտոնություններ, որոնց կարող ենք ապավինել, այլև մեզ հասանելի չեն այն նվազագույն ռեսուրսներն ու իշխանությունը, որ ունեն այլ արտոնյալ խմբերը։ Երբեք չպետք է թերագնահատել Սև կին լինելու հոգեբանական գինը և դրանից բխող դժվարությունները, որոնք ծառանում են քաղաքական գիտակցության հասնելու և քաղաքական աշխատանք կատարելու ճանապարհին։ Այս հասարակության մեջ Սև կանանց հոգեկերտվածքին շատ քիչ կարևորություն է տրվում, ինչը թե՛ ռասիզմի, թե՛ սեքսիզմի արդյունք է։

Ինչպես խմբի նախկին անդամներից մեկն էր ասել. «Մենք բոլորս վնասված ենք զուտ այն պատճառով, որ Սև կին ենք»։ Մենք հոգեբանապես և բոլոր այլ առումներով ունեզրկված ենք, սակայն զգում ենք բոլոր Սև կանանց վիճակը փոխելու անհրաժեշտությունը։ «Սև ֆեմինիստի քույրության փնտրտուքը» գրքում Միշել Ուոլասը գալիս է հետևյալ եզրահանգման․

Մենք գոյատևում ենք որպես կանայք, որ Սև են ու ֆեմինիստ՝ ամեն մեկս մեկուսի, աշխատելով ինքնուրույն, քանի որ այս հասարակության մեջ դեռևս չկա մի միջավայր, որը գոնե մի փոքր մոտ կլինի մեր պայքարին, որովհետև լինելով ներքևում մենք ստիպված ենք անել մի բան, որը ոչ ոք դեռ չի արել՝  պայքարել աշխարհի դեմ։ [2]

Ուոլասը թեպետ հոռետեսորեն, բայց իրատեսորեն է գնահատում Սև կանանց դրությունը, մասնավորապես երբ խոսում է մեր գրեթե դասական դարձած մեկուսացման մասին։ Այնուամենայնիվ, մենք կարող ենք մեր ամենաստորին դիրքում լինելն օգտագործել՝ հստակ թռիչք կատարելու համար դեպի հեղափոխական գործունեություն։ Սև կանանց ազատությունը կնշանակի ազատություն բոլորի համար, քանի որ մեր ազատությունը պահանջում է ճնշման բոլոր համակարգերի ոչնչացումը։

Բայց Սևերի մեծամասնության համար ֆեմինիզմը սպառնալիք է, քանի որ այն կասկածի տակ է առնում մեր գոյության մասին եղած ամենահիմնական ենթադրությունները, օրինակ՝ որ սեռը պետք է պայմանավորի ուժային հարաբերությունները։ Ահա թե ինչպես են տղամարդկանց և կանանց դերերը պատկերված վաղ 70-ականների Սև ազգայնական պարսավագրում․

Մենք հասկանում ենք, որ ավանդապես տղամարդն է եղել տան գլուխը։ Նա է ազգի/տան առաջնորդը, քանի որ աշխարհի մասին նրա գիտելիքն ավելի խորն է, իրազեկվածությունն ավելի բարձր է, ընկալումն ավելի ամբողջական է և այս ամենը ավելի իմաստուն կերպով է կիրառում . . . Ի վերջո տրամաբանական է, որ տղամարդը լինի տան գլուխը, քանի որ նա ունակ է ապահովել ու պաշտպանել իր տան զարգացումը . . . Կանայք չեն կարող անել նույն բաները, ինչ տղամարդիկ, քանի որ բնությունը նրանց այլ գործառույթով է օժտել։ Տղամարդկանց և կանանց հավասարությունը մի բան է, որը հնարավոր չէ նույնիսկ վերացական աշխարհում . . . Տղամարդկանց և կանանց արժեքը կարելի է համեմատել ոսկու և արծաթի հետ․ երկուսն էլ շատ արժեքավոր են, սակայն հավասար չեն։ Մենք պետք է գիտակցենք, որ տղամարդիկ և կանայք լրացնում են միմյանց, քանի որ չկա տուն/ընտանիք առանց տղամարդու և իր կնոջ։ Երկուսն էլ անհրաժեշտ են ցանկացած կյանքի զարգացման համար։ [3]

Սև կանանցից շատերի նյութական վիճակը դժվար թե նրանց մղի խաթարելու այն տնտեսական ու սեռական դրվածքը, որ կարծես թե որոշակի կայունություն է ապահովում իրենց կյանքում։ Շատ Սև կանայք գիտեն սեքսիզմի ու ռասիզմի մասին, սակայն իրենց առօրյա կյանքի սահմանափակումների պատճառով չեն կարող պայքարել երկուսի դեմ միաժամանակ։ Սև տղամարդկանց արձագանքը ֆեմինիզմին չափազանց բացասական է եղել։ Նրանք, իհարկե,  վախենում են, ավելի քան Սև կանայք, որ Սև ֆեմինիստներով կարող ենք համախմբվել մեր սեփական կարիքների շուրջ։ Նրանք գիտակցում են, որ ոչ միայն կարող են արժեքավոր և աշխատասեր դաշնակիցների կորցնել, այլև որ ստիպված կլինեն փոխել իրենց սովորական դարձած սեքսիստական պահվածքը՝ Սև կանանց հետ հարաբերվելիս և նրանց ճնշելիս։ Մեղադրանքը, թե Սև ֆեմինիզմը երկատում է Սև ժողովրդի պայքարը հզոր խոչընդոտներ է հանդիսանում Սև կանանց ինքնավար շարժման զարգացման համար։

Այդուհանդերձ, մեր խմբի գոյության երեք տարիների ընթացքում հարյուրավոր կանայք են ակտիվ եղել։ Եվ յուրաքանչյուր Սև կին, որ միացել է մեզ, եկել է ինչ-որ չափով հնարավորություն ունենալու ծայրահեղ անհրաժեշտությունից դրդված։ Երբ 1974-ին Սև ազգային ֆեմինիստական կազմակերպության առաջին արևելյան տարածաշրջանային կոնֆերանսից հետո սկսեցինք հանդիպել, ո՛չ համախմբման ռազմավարություն ունեինք, և ո՛չ էլ ուղղություն։ Պարզապես ուզում էինք տեսնել, թե ինչ ունենք։ Մի քանի ամիս չհանդիպելուց հետո տարվա վերջում սկսեցինք նորից հանդիպել և բուռն կերպով զբաղվել ինքնագիտակցության բարձրացմամբ։ Չափազանց ազդված էինք, որ այդքան տարի անց վերջապես գտել էինք իրար։ Թեև որպես խումբ քաղաքական գործունեությամբ չէինք զբաղվում, անհատապես ներգրավված էինք լեսբի քաղաքականության, աբորտի իրավունքի պաշտպանության և ստերիլիզացման չարաշահման դեմ պայքարներում, Երրորդ աշխարհի կանանց միջազգային օրվա միջոցառումներում, և աջակցում էինք Քենեթ Էդլինին, Ջոան Լիթլին և Ինեզ Գարսիային իրենց դատավարության ողջ ընթացքում։ Մեր գոյության առաջին ամառվա ընթացքում, երբ անդամակցությունը զգալիորեն նվազել էր, մեզնից նրանք, ովքեր մնացել էին լրջորեն քննարկում էին սև համայնքում բռնության ենթարկված կանանց համար ապաստարան բացելու հնարավորությունը։ (Այդ ժամանակ Բոստոնում ապաստարաններ չկային)։ Այդ շրջանում էր նաև, որ որոշեցինք դառնալ անկախ կոլեկտիվ, քանի որ լուրջ տարաձայնություններ ունեինք Սև ազգային ֆեմինիստական կազմակերպության բուրժուա-ֆեմինիստական դիրքորոշման և նրանց քաղաքական հստակ նպատակների բացակայության հետ։

Այդ ժամանակ մեզ հետ նաև կապվեցին սոցիալիստ ֆեմինիստները, որոնց հետ աշխատել էինք աբորտի իրավունքի ոլորտում և որոնք ցանկանում էին խրախուսել մեզ մասնակցել Յելոու Սփրինգզում տեղի ունենալիք Ազգային սոցիալիստական ֆեմինիստական կոնֆերանսին։ Մեր անդամներից մեկը մասնակցեց այդ կոնֆերանսին, ու չնայած այնտեղ առաջադրված գաղափարախոսության նեղությանը, մենք գիտակցեցինք մեր սեփական տնտեսական վիճակը հասկանալու և այն վերլուծելու անհրաժեշտությունը։

Աշնանը, երբ մեր անդամներից ոմանք վերադարձան, մենք մի քանի ամիս գրեթե անգործուն էինք և ունեցանք մի շարք ներքին տարաձայնություններ, որոնք սկզբում հղացականացվեցին որպես լեսբի-հետերո պառակտում, բայց որոնք նաև արդյունքն էին դասակարգային և քաղաքական տարբերությունների։ Ամռանը, մեզնից նրանք, ովքեր դեռ հանդիպում էին, հասկացան, որ անհրաժեշտ է ինքնագիտակցության բարձրացումից ու հուզական աջակցությունից անդին գնալ և քաղաքական գործունեություն ծավալել։ 1976-ի սկզբին, երբ որոշ կանայք սկսեցին հանդիպումներին չգալ՝ չցանկանալով զբաղվել քաղաքական գործունեությամբ և այլ հարցերում արտահայտելով իրենց անհամաձայնությունը, մենք կրկին սկսեցինք ուղղություն փնտրել։

Նոր անդամներով համալրվելուց հետո  որոշեցինք դառնալ ուսումնասիրական խումբ (study group)։ Մենք միշտ կիսվում էինք մեր ընթերցածով, և ուսումնասիրական խումբ դառնալու որոշումից մի քանի ամիս առաջ մեզնից մի քանիսը խմբակային քննարկումների համար Սև ֆեմինիզմի մասին հոդվածներ էին գրել։ Սկսեցինք գործել որպես ուսումնասիրական խումբ և քննարկել Սև ֆեմինիստական հրատարակություն սկսելու հնարավորությունը։ Ուշ գարնանը մի քանի օրով առանձնացանք մի տարածքում, ինչը ժամանակ տրամադրեց ինչպես քաղաքական քննարկումներ ունենալու, այնպես էլ միջանձնային խնդիրների լուծման համար։ Ներկայումս մտադիր ենք Սև ֆեմինիստական գրվածքների ժողովածու հրատարակել։ Կարծում ենք, որ մեր քաղաքական իրականությունն այլ Սև կանանց ցույց տալը չափազանց կարևոր է, և հավատում ենք, որ կարող ենք դա անել գրելու և մեր աշխատանքը տարածելու միջոցով։

Այն փաստը, որ Սև ֆեմինիստներն ամբողջ երկրում մեկուսացած են ապրում, որ մեր թվերը փոքր են, և որ որոշակի հմտություններ ունենք գրելու, տպագրելու և հրատարակելու մեջ, մեզ ստիպում է իրականացնել նման նախագծեր՝ որպես Սև ֆեմինիստներին համախմբելու միջոց, մինչ մենք շարունակում ենք մեր քաղաքական աշխատանքն այլ խմբերի հետ։

4. Սև ֆեմինիստական խնդիրներն ու պրակտիկան

Այս ընթացքում վերհանել ու աշխատել ենք հատկապես Սև կանանց վերաբերող ու նրանց համար հատուկ նշանակություն ունեցող բազում խնդիրների վրա։ Մեր քաղաքականության ներառականությունը մեզ ստիպում է մտահոգվել ցանկացած իրավիճակի մասին, որը բացասականորեն է ազդում կանանց, Երրորդ աշխարհի ու աշխատավոր մարդկանց կյանքի վրա։ Մենք իհարկե նվիրված ենք այն շարժումներին, որոնք պայքարում են ընդդեմ ճնշումների, որտեղ ռասան, սեռը և դասակարգը միաժամանակյա գործոններ են։ Օրինակ, մենք կարող են ներգրավվել մի որևէ գործարանի աշխատավայրի կազմակերպման գործընթացում, որտեղ աշխատում են Երրորդ աշխարհի կանայք, կամ պիկետ անցկացնել մի հիվանդանոցի մոտ, որը կրճատում է Երրորդ աշխարհի համայնքների համար նախատեսված առանց այն էլ անբավարար քանակությամբ առողջապահական ծրագրերը, կամ էլ Սևերի թաղամասում ստեղծել բռնաբարության ճգնաժամային կենտրոն։ Բարեկեցության և մանկապարտեզների խնդիրների շուրջ կազմակերպվելը նույնպես կարող է ուղղություն լինել։ Աշխատանքը, որ պետք է արվի և այն բազում խնդիրները, որ այն ներկայացնում է, ընդամենը արտացոլում է մեր ճնշման համատարածությունը։

Խնդիրները և նախագծերը, որոնց վրա կոլեկտիվն աշխատել է, ներառում են ստերիլիզացման չարաշահման դեմ պայքարը, աբորտի իրավունքի և բռնության ենթարկված կանանց պաշտպանությունը, բռնաբարության դեմ պայքարը, ինչպես նաև առողջապահական ծրագրերը։ Մենք նաև Սև ֆեմինիզմի մասին բազմաթիվ աշխատանոցներ և սեմինարներ ենք վարել քոլեջներում, կանանց կոնֆերանսներում և վերջին շրջանում՝ ավագ դպրոցների աղջիկների համար։ Խնդիրներից մեկը, որը մեզ շատ է մտահոգում և որին սկսել ենք հրապարակայնորեն անդրադառնալ, ռասիզմն է՝ սպիտակ կանանց շարժման մեջ։ Որպես Սև ֆեմինիստներ մենք անընդհատ գիտակցում ենք, թե սպիտակ կանայք որքան քիչ ջանք են թափել իրենց ռասիզմը հասկանալու և դրա դեմ պայքարելու համար, որը այլ բաների հետ մեկտեղ պահանջում է, որ նրանք ավելի քան մակերեսային ընկալում ունենան ռասայի, մաշկի գույնի և Սև պատմության ու մշակույթի մասին։ Սպիտակ կանանց շարժման մեջ ռասիզմի վերացումը, ըստ էության, սպիտակ կանանց խնդիրն է, բայց մենք կշարունակենք խոսել այդ մասին և հաշվետվություն պահանջել նրանցից։

Մեր քաղաքականության պրակտիկայում մենք չենք հավատում, որ նպատակը միշտ արդարացնում է միջոցները։ Շատ հետադիմական ու կործանարար գործողություններ են արվել հանուն «ճիշտ» քաղաքական նպատակների։ Որպես ֆեմինիստներ, մենք չենք ցանկանում քաղաքականության անվան տակ չարաշահել մարդկանց։ Մենք հավատում ենք կոլեկտիվային գործընթացին և մեր խմբի ներսում իշխանության ոչ հիերարխիկ բաշխմանը, ինչպես նաև հեղափոխական հասարակության մեր տեսլականին։ Մենք նվիրված ենք մեր քաղաքականության շարունակական քննությանը, քանի որ այն զարգանում է քննադատության և ինքնաքննադատության միջոցով որպես մեր պրակտիկայի կարևորագույն կողմ։ «Քույրությունը զորեղ է» գրքի ներածության մեջ Ռոբին Մորգանը գրում է.

Գաղափար անգամ չունեմ, թե սպիտակ հետերոսեռական տղամարդիկ ինչ հեղափոխական դեր կարող են ունենալ, քանզի նրանք հետադիմական-ու-շահադիտական իշխանության մարմնավորումն են։

Որպես Սև ֆեմինիստներ և լեսբիներ մենք գիտենք, որ շատ կոնկրետ հեղափոխական առաջադրանք ունենք մեր առջև, հանուն որի պատրաստ ենք մի ամբողջ կյանք աշխատել և պայքարել։


[1] Հայտարարությունը գրվել է 1977թ.-ի ապրիլին։
[2] Միշել Ուոլաս, «Սև ֆեմինիստի քույրության փնտրտուքը», տե՛ս Michele Wallace, "A Black Feminist's Search for Sisterhood," The Village Voice, 28 July 1975, pp. 6-7։
[3] Հանուն միավորված Նյուարքի հանձնաժողովի մումինինաները, տե՛ս Mumininas of Committee for Unified Newark, Mwanamke Mwananchi (The Nationalist Woman), Newark, N.J., ©1971, pp. 4-5։ 



[Անգլերենից թարգմանեց Մարգո Գևորգյանը]
[բնագիրը տե՛ս այստեղ]