eeeeeh! inch assem...

ԿԱՐԵՆ ԱՎԱԳՅԱՆԻ hartsazruytsits:

«Երբեք չէի ամուսնանա մի կնոջ հետ, ով մինչ ամուսնությունը սեռական հարաբերություն է ունեցել այլ տղամարդու հետ»

"Ստրիպ ակումբ Հայաստանում չեմ այցելում, հիմնականում արտասահմանյան այցելությունների ժամանակ եմ նման ակումբներում լինում եւ ամենեւին էլ ինձ կաշկանդված չեմ զգում, ինչ բոլորն են անում, այն էլ ես՝ «գնահատում» եմ ինչպես պարուհիներին, այնպես էլ միջավայրը"


"Սեռական փոքրամասնությունների գոյությունը իրոք մեր հասարակության կողմից չի ընկալվում, չնայած նույն հասարակության մեջ կան այդպիսի մարդիկ: Մեր երկիրը ինչ փաստաթուղթ էլ ստորագրի, ինչ միջոցառումներ էլ անցկացվեն, միեւնույն է, հասարակական ընկալում չի ձեւավորվում եւ փառք Աստծո, որ չի ձեւավորվում: Այս պահպանողականությունը մեզ շատ է պետք: Միգուցե ես էլ եմ նման մարդկանց հետ շփվում ու չգիտեմ, որ նրանք այդ մարդիկ են, բայց եթե այդ մասին իմանամ՝ այլեւս նրանց հետ չեմ շփվի:"

U ayspes aveli apushutyunner... kardatseq u zarqatseq:

http://new.aravot.am/am/articles/culture/54801/view

Naev hetaqrqir "gender statistics" : http://new.aravot.am/am/articles/education/55305/view

February should be OUR month

Today -- we emailed the Open Letter to the Ombudsman of RA.

http://www.ombuds.am/

p.s. Thanks to everyone for supporting our cause!!

censored

this is just to say

this is just to say
(after william carlos williams)

we are going
to send the letter
to the human
rights defender

and which
you should
probably sign
by february 1

forgive us
we should have
done this
a long time ago

Open Letter Against Intolerance

***
After the government in Armenia signed the UN declaration against discrimination based on sexual orientation in December 2008, we have witnessed a resurgence of hostile rhetoric against homosexuals both in official and oppositional media. Many media outlets publish professionally unqualified articles, which at best resemble neighborhood gossips. This phenomenon could have been overlooked if the danger of mass media becoming a platform to disseminate hatred and intolerance did not exist. These publications do not even demonstrate elementary journalistic professionalism and lack any kind of homework or research. Questions, such as what is homosexuality? Who are the homosexuals in Armenia? How do they live? Are they different from larger society (even though the answers to these questions are never simple and straightforward), are never asked?

Even though the general absence of any desire to ask fundamental questions about homosexuality, male homosexuality in Armenia has been consistently described as a threat to national security, a result of accepting European decadent values or a pathology and disease, while homosexual women have been denied of existence all together or condemned in not fitting into the image of a “proper” Armenian woman.

Some of the most recent publications which disseminate hatred towards homosexuals and can potentially become a source of violence, include the article “Armenian lesbians are becoming more active” in Aravot daily (Jan. 22, 2009, http://new.aravot.am/am/articles/culture/54469/view); an interview with the rising star of the Republican Party Edward Shahmazanov in the same newspaper, in which the prominent politician claims that he is anti-gay; and the following statement by the head of the “Sustainable Human Development” agency in Armenia Karine Danielyan: “It’s been always considered that 4-5% of humanity has such pathologies…these should be regarded as a disease.”
We believe that such statements are largely a result of illiteracy in issues of homosexuality which is reflected upon the prevalent obsession to defend the patriarchal structure of society and to present it as a national value. Nevertheless, we also realize that such statements uttered by prominent public figures and politicians could be received by mainstream society as the state official policy. Thus, several civil society groups and individuals, concerned with these developments, strongly condemn the statements which disseminate hatred and intolerance. Before inflicting potentially violent rhetoric, such public figures should realize that they have a responsibility towards larger society and towards its sexual minorities as well, including their safety and well-being.

We urge all officials, politicians, journalists, teachers, doctors and all those who are engaged in public work as well as each and every individual, to get acquainted with problems that homosexual men and women face in Armenia, their socially active initiatives and to the contemporary debates around gender and sexuality.

Please, sign this petition on http://www.queeringyerevan.blogspot.com/. We appreciate further comments and suggestions.


Signed,
WOW – Women-Oriented Women (queeringyerevan.blogspot.com)
-
Women’s Resource Center
-
Anna Barseghian, director of Utopiana Association, cultural practitioner, mother of two children
-
Stefan Kristensen, PhD in Philosophy, father of two children
-
Unzipped: Gay Armenia (gayarmenia.blogspot.com), (unzipped.blogspot.com)
-
PINK Armenia (pinkarmenia.blogspot.com)
-
Transgenders in Armenia (trans-armenia.blogspot.com)
-
Onnik Krikorian, journalist/photojournalist (oneworld.am)
-
Robyn Pirckens, art curator
-
Myrthe Korf, human rights activist & human being (armenianodar.blogspot.com)
-
ILGA-Europe (ilga-europe.org)
-
Edgar H. Manukyan, MD, MS, Assistant Professor
Department of Dermatology, STIs and Cosmetology
Yerevan State Medical University
-
The Cali Garmo (thecaligarmo.com)
-
Tatevik Tuniyants, lunguist, Area Studier, MD
-
Sergey Gabrielyan, New Generation NGO Armenia
-
Guarantee NGO Armenia
-
Jirair Ratevosian, MPH, United States field coordinator for the Health Action AIDS Campaign of Physicians for Human Rights (physiciansforhumanrights.org/hiv-aids)
-
Queers United (queersunited.blogspot.com)
-
David Hayrapetyan, executive director, "New Vision to Democracy" NGO, Ijevan
-
Micha Meroujean, founder of Yesoudo.com
-
Mikael Danielyan, Helsinki Association
-
Paata Sabelashvili, President, Inclusive Foundation, Republic of Georgia
-
Trevor Cook, ILGA International (ilga.org)
-
Dikran Safarian
-
Tazo Kupreishvili, Journalist, Blogger, Republic of Georgia
-
Clare Dimyon, MSc (BEd), Educator, UK
-
Helene Hazera, transwoman, radio producer for France-Culture, France

-

Ksenia Kirichenko, Legal Assistance Program Coordinator, Russian LGBT-Network

-

Karine Nazaretyan, Journalist, Akzia Newspaper (Russia)

***

Բաց նամակ

***
Հայաստանի կառավարության կողմից ՄԱԿ–ի` միասեռականների իրավունքները պաշտպանող հռչակագրի ստորագրումից ի վեր (դեկտեմբեր, 2008), պաշտոնական ու ընդդիմական մամուլում բազմապատկվել են միասեռականների դեմ արտահայտվող հռետորությունները։ Շատ լրատվամիջոցներ հրատարակում են լրագրողական տեսանկյունից տգետ հոդվածներ, որոնք առավելագույնս թաղային բամբասանք են հիշեցնում։ Նման երևույթները կարելի էր աչքաթող անել, եթե շատ դեպքերում զանգվածային մամուլը չվտանգվեր դառնալու ատելության ու անհանդուրժողականության խոսափող։ Առավել ցավալին այն է, որ այս հրապարակումները նույնիսկ չեն ցուցադրում տարրական լրագրողական պրոֆեսիոնալիզմի նշույլ՝ հասարակ հետազոտական տնային աշխատանք։

Չեն հասցեագրվում տարրական հարցեր, ինչպիսիք են՝ ի՞նչ է միասեռությունը, ովքե՞ր են միասեռականները Հայաստանում, ինչպե՞ս են ապրում, տարբե՞ր են առավել լայն հասարակությունից, թե՞ ոչ (իհարկե, նման հարցադրումները միանշանակ պատասխան չունեն)։ Չնայած նույնիսկ հարցադրումների բացակայությանը՝ միասեռական տղամարդիկ միանշանակ բնութագրվում են որպես ազգային անվտանգությանը սպառնացող խնդիր, Արևմուտքի «անկումնային» բարքերի արդյունք, այլասերվածության օրինակ, պաթոլոգիա, իսկ կանայք ընդհանրապես անտեսվում են կամ քարկոծվում՝ կնոջ ընդունված ավանդական կերպարին չհամապատասխանելու համար։

Վերջին շրջանում միասեռականների նկատմամբ ատելություն սերմանող ու հնարավոր բռնության տեղիք տվող հրապարակումներից է Առավոտ թերթում լույս տեսած ՀԱՅ ԼԵՍԲՈՒՀԻՆԵՐՆ ԱԿՏԻՎԱՑԵԼ ԵՆ հոդվածը (Առավոտ, 22 հունվար http://new.aravot.am/am/articles/culture/54469/view), նույն թերթում տպված Հանրապետական կուսակցության երիտասարդ «աստղ» Էդվարդ Շարմազանովի այն հայտարարությունը, թե ինքը «կտրուկ դեմ է» միասեռականներին և բնապահպան ու «Հանուն Կայուն Մարդկային Զարգացման» ասոցիացիայի նախագահ Կարինե Դանիելյանի հայտարարությունը. «Միշտ համարվել է, որ մարդկանց մոտ 4-5 տոկոսը ունի այդպիսի շեղումներ , դա եղել է դարերով ի վեր և ընկալվել է որպես հիվանդություն, որպես շեղում» (Սեռական փոքրամասնությունների շահերը պաշտպանող քաղաքական հայտարարությունը դժգոհություններ է առաջացրել
[ 2009/01/12 16:00 ] ՀԵՏՔ, հասարակություն, Քրիստինե Աղալարյան):

Հավատացած լինելով, որ նման հայտարարությունները մեծապես տգիտության արդյունք են, որն արտահայտվում է ճնշող հայրիշխանական համակարգը պաշտպանելով ու ներկայացնելով որպես համազգային արժեք, բայց և այնպես գիտակցելով, որ հեղինակավոր պետական գործիչների կողմից արտահայտված կարծիքները կարող են հասարակության կողմից ընկալվել որպես պաշտոնական քաղաքականություն, քաղաքացիական հասարակության կառույցները և մի խումբ անհատ անձինք խստորեն դատապարտում են ատելություն ու անհանդուրժողականություն տարածող հայտարարությունները։ Վերջիններս անտեսում են քաղաքական/հասարակական/մշակութային գործչի պատասխանատվությունը առավել լայն հասարակության նկատմամբ, ինչպես նաև Հայաստանում ապրող միասեռականների կենսական անվտանգությունն ու կոնկրետ փորձառությունը՝ որպես հասարակության մաս։

Կոչ ենք անում պետական գործիչներին, լրագրողներին, ուսուցիչներին, բժիշկներին և հասարակության լայն շերտերի հետ գործ ունեցող այլ մասնագիտությունների տեր մարդկանց ու ընդհանրապես բոլոր քաղաքացիներին, ծանոթանալ միասեռական կանանց ու տղամարդկանց հուզող խնդիրներին, միասեռականությանն առնչվող ժամանակակից սոցիոլոգիական, մշակութաբանական գրականությանը, ինչպես նաև Հայաստանում բնակվող միասեռականների հասարակական ակտիվիստական գործունեությանը։

Խնդրում ենք ստորագրել վերը շարադրված բաց նամակը և ըստ ցանկության ավելացնել սեփական մտորումներն ու հայտարարությունները։

Կանանց Ուղղված Կանայք (queeringyerevan.blogspot.com)
24 հունվար, 2009


{ստորագրություններ}

Կանանց Ռեսուրսային Կենտրոն
-
Աննա Բարսեղյան, Utopiana Մշակութային Ստեղծագործական Կազմակերպության
Նախագահ, արվեստագետ, մշակութային գործիչ, ամուսնացած, 2 երեխաների մայր
-
Ստեֆան Քրիստնսն, Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր, ամուսնացած, 2
երեխաների հայր
-
Unzipped: Gay Armenia (gayarmenia.blogspot.com), (unzipped.blogspot.com)
-
PINK Armenia (pinkarmenia.blogspot.com)
-
Transgenders in Armenia (trans-armenia.blogspot.com)
-
Onnik Krikorian, journalist/photojournalist (oneworld.am)
-
Robyn Pirckens, art curator
-
Myrthe Korf, human rights activist & human being (armenianodar.blogspot.com)
-
ILGA-Europe (ilga-europe.org)
-
Edgar H. Manukyan, MD, MS, Assistant Professor
Department of Dermatology, STIs and Cosmetology
Yerevan State Medical University
-
The Cali Garmo (thecaligarmo.com)
-
Tatevik Tuniyants, linguist, Area Studies, MD
-
Sergey Gabrielyan, New Generation NGO Armenia
-
Guarantee NGO Armenia
-
Jirair Ratevosian, MPH, United States field coordinator for the Health Action AIDS Campaign of Physicians for Human Rights (physiciansforhumanrights.org/hiv-aids)
-
Queers United (queersunited.blogspot.com)
-
David Hayrapetyan, executive director, "New Vision to Democracy" NGO, Ijevan
-
Micha Meroujean, founder of Yesoudo.com
-
Mikael Danielyan, Helsinki Association
-
Paata Sabelashvili, President, Inclusive Foundation, Republic of Georgia
-
Trevor Cook, ILGA International (ilga.org)
-
Տիգրան Սաֆարեան
-
Tazo Kupreishvili, Journalist, Blogger, Republic of Georgia
-
Clare Dimyon, MSc (BEd), Educator, UK
-
Helene Hazera, transwoman, radio producer for France-Culture, France

-

Ksenia Kirichenko, Legal Assistance Program Coordinator, Russian LGBT-Network

-

Karine Nazaretyan, Journalist, Akzia Newspaper (Russia)

***

Performance stills

A few photos from the performance "Water and Wine" by Nancy Agabian. Performed on January 13, 2009. With Anne-Shlomit Deonna. Photo credits: courtesy of Utopiana

The kiss of peace.

Look at the shadow.

էս էլ իմ հավաքաց խախալիքը:)

BREAKING THE REGIME OF NORMALCY

In 1994 Youth exhibition at the Painters’ Union, Diana Hakobian presented her piece “The Flight is Normal” in which the blurry photograph of a young girl was superimposed upon the handwritten and repetitive text – “1 min. –the flight is normal”, which continues until “14 min. the flight is normal.” The emotional subtlety and fragile subjectivity have been present in Hakobian’s works since the beginning of her artistic career, despite ACT’s (the conceptual artists' group she was a member of -1994-1995) conscious and programmatic refusal to either situate and/or solicit the position of the subject in post-Soviet Armenia. In their agenda of logical positivism in which reality was perceived as ultimately reducible to a set of rules and scientific laws and thus, knowable, the articulations of subjectivity were an irrelevant discourse. As opposed to this, Hakobian’s works of the 1990s introduce the normalcy of the everyday to the field of aesthetic experience through banal and repetitive statements and familiar language. Thus they create a rupture within this very normalcy they tend to reproduce. Rather than heroically claiming a capacity to transform society as an artistic project, like her male counterparts from ACT would do, in Hakobian’s work the everyday and the trivial appear as the main domains in which a subversion can take place through a slightly different performance.
In “The Flight is Normal”, the everyday is estranged from the subjective experiences of those very actors who participate in and constitute it. This rupture between the everyday and its translated experience on the aesthetic field is then produced by the repetitive and banal utterance, which has the appearance of mass information, but not the sensational and scandalous forms of its message. The repetition of normalcy as an aesthetic practice, is that which can subvert the routine repetition of everyday life. In “The Flight is Normal”, this subversion with an implied threat to the fragile subjectivity, is contained in the promise of the future since the work only accommodates fourteen minutes of “normalcy” report. What is about to happen on the fifteenth, sixteenth and other subsequent minutes, is beyond the narrative frame of the work. It is this sense of implied but not materialized threat and the promise (rather than direct realization) of the overthrowing of the regime of normalcy that distances Hakobian from ACT’s self-centered and self-knowing revolutionary subjects.

Angela

Tiflisum im het chen khossum

inch anem angleren chen haskanum kam shat qich. Im ruserene chen sirum ... uremn mnum em lur u gaylum em tsurt poghotsnerits, Gohari het, hin ktrtvadz poghotsner mi kerp tkhur, kam ints tents e dvum. Chem haskanum ays qaghaqe, portsum em dzanot tegher gtnel, hetagrgir nayvadzqner, hajeli jpitner.

Sahmanum, Sadakhlu mi 2 jam mez pahetsine, ays anqam im padjarov. Gohare ir haykakan pasportov shutov antsav. Isk yes mnatsi Vrastani u Hayastani michev kakhvadz. Pasportis mech nshvadz e dznntavayrs, Lipanan. Sa irenq ch-havanetsine, votch el haskatsan inchi chem khosum russeren, mtadzetsine yerevi vor tser em arnum, kam khapum em. Pahetsine mi jam nersi senyakum harts u ports aretsine...inchi gnatsel em Canada, inchi stegh em, entegh em. Inch em anum vortegh em gnum. Gohare mtahoqvum er, yes el zzvel eyi saghits. Heto zanketsine Tiflis, nerqin gorder, u pokhantsetsine pasportis tvyalnere. Heto hartsuports aretsine antsyal tarva im jamportutyan massine tepi Akhaltskhe. Assetsi "training" em tvel entegh "Democrat Kanants Associatsiayi antamneri" verartadroghakan u serakan iravunqneri massine. Shat ch-haskatsan.

u spassetsinq...u spasetsinq.

Heto toghetsine antsanq.

Gohari het ekel enq 3 orov Tiflis hantipelu Aderbejantsi kanants het hamagordzktselu "peace building" projectov vor mshakel enq arten mi qani tari aratch.

Tiflisse vor hets chi khossum tesnenq vonts ays amene kstatsvi !

ներկա

նվիրում եմ կարինե մացակյանին ով իր գործը նվիրել էր հարություն սիմոնյանին
հիմա չեմ կարող վիդեոն ամբողջովին դնեմ էս մի հատվածն է

Nancy Agabian at the Théâtre Saint-Gervais in Geneva

Dans le cadre du projet Mémoires blessées, Utopiana et le Théâtre Saint-Gervais présentent
In the frame of the project "Wounded Memories," the Théâtre Saint-Gervais and Utopiana present --->->----->---------->-------->>----->----->------>>>>>

Nancy Agabian: Water and Wine

Mardi 13 Janvier, 20h
Théâtre Saint-Gervais, 5 rue du Temple
Réservation: 022 908 20 20

Thursday January 13, 8pm
Theater Saint Gervais, 5, rue du Temple
booking: 022 908 2020

Lecture-performance basée sur des extraits du roman Me as her again, avec la participation d’Anne-Shlomit Deonna (en français) et Anna Barseghian (en arménien). Une mise en scène sur la filiation, l’identité et le rapport à la tradition. Nancy Agabian est écrivaine et artiste. Elle vit à New York.

Performance based on narrative excerpts from Me As Her Again, monologues on the author's experiences in the church, and self invented rituals, identity and the relation to tradition. With the participation of Anne-Shlomit Deonna (in Franch) and Anna Barseghian (in Armenian).

Avec le soutien du Fonds Mécénat des SIG

UTOPIANA
Quai Capo d'Istria 9,1205 Genève,Suisse
0041(0)22 3209830, 0041(0)79 8249313
Zaroubyan 34, Erevan, Arménie
t.00374(10)565026, t.m. 00374(0)93518184

HERSTORY

http://lesbianherstoryarchives.org/

General Information:

The Lesbian Herstory Archives is home to the world's largest collection of materials by and about lesbians and their communities. Please read our History as well as our Mission and Statement of Purpose to learn more. We are located at 484 14th St. in Park Slope, Brooklyn, between 8th Avenue and Prospect Park West. You can visit the Archives anytime we’re open, to browse through photographs or files, read a book, watch a video, listen to a CD or LP, do research or to volunteer. We also arrange group tours. (read less) The Lesbian Herstory Archives is home to the world's largest collection of materials by and about lesbians and their communities. Please read our History as well as our Mission and Statement of Purpose to learn more. We are located at 484 14th St. in Park Slope, Brooklyn, between 8th Avenue and Prospect Park West. You can visit the Archives anytime we’re open, to browse through photographs or files, read a book, watch a video, listen to a CD or LP, do research or to volunteer....

from utopiana

--->---------->>--



--->------>---->>------->---->--

դաշտի շուշանը

ի պատասխան անժելային --

ահա մի շատ հետաքրքիր գործ, որի վրա երկար մտածել եմ ու դեռ շարունակում եմ մտածել.

դաշտի շուշանը

կռվարար, անհաշտ շուշանը դաշտի`
որ կյանքում երբեք չէր սիրել մեկին,
իր խռովահույզ սրտում միշտ վշտի
մրրիկն էր կրել անձայն անմեկին:

մի օր ջերմագին իր գիրկն առավ
քնքույշ մի ծաղիկ ու այնպես սեղմեց
որ խեղճ ծաղիկը շնչախեղդ մեռավ:

թիթեռը գուժկան լուր տարավ քամուն
վազեց նա դաշտից հուզված, հևիհև,
«ասա, ինչ արիր. ցույց տուր թշնամուն
թե դու . . . ով շուշան, ծաղիկ ես թե դև:

ասա ինձ մի խոսք. իզուր իմ սրտում
գգվել եմ քեզ միշտ, սերդ լռելյայն.
ասա ինձ մի խոսք. ինչու ես տրտում . . .

բոթաբեր լուրից այնպես հուզվեցի,
ասա ինձ ինչու . . .» շուշանը դաշտի
անտարբեր ասաց - այդպես ուզեցի . . .

այս (չ)կայացած սիրո մասին բանաստեղծությունը գրված է 1908-ին. գրողը` շուշանիկ կուրղինյան, որի մոտ հաճախ կրկնվում են հետևյալ (փոխառված հայ ավանդական աշուղների երգերից) փոխաբերությունները` ծաղիկը, ինչպես նաև ալիքները համեմատական են կնոջ կարծրատիպին, կամ ստանում են իգական հատկանիշներ («որպես քնքույշ մայիսյան վարդ / բողբոջել ես հայ աղջիկ», 1908), քամին, ժայռերը նրա բանաստեղծություններում համեմատական են տղամարդու կարծրատիպին կամ պարունակում են առնական հատկանիշներ, օրինակ հետևյալ բանաստեղծությունում.

կասպից ծովի ափին

ծածան-ծածան ծփծփալով
գրկած քամուն մոլեգին -
պար են գալիս օրորվելով
ալիք, կոհակ խնդագին:

ջան, սիրուն է ձեր երգ ու պար
դյութել գիտեք ամենքին.
գոռ փեշերով ազատ, անծայր
պարտկել եք եզերքին:

մեկն ահա վեր բարձրացավ
քամու կրծքին գալարված,
ինչ փսփսաց, ինչ խոստացավ
գիտե միայն ինքն, աստված:

մյուսը - գլխին փրփուր սանրով
աղեկտուր հառաչեց,
թույլ երերաց, փշրվեց շուտով
անգութ քամուն անիծեց:

և եթե սա էլ բավարար չէ, եթե դեռ չենք համոզվել որ ալիքներին տրված է կանացիություն, նույնիսկ կոկետություն ու իգական այլ ֆատալիստական հատկանիշներ, ապա կարդանք վերջին քառյակները, որտեղ ալիքներին տրվում է անուն, որտեղ նրանք նկարագրվում / համեմատվում են առաջին առասպելական կնոջ միջոցով, որի հետ է կապված նաև քրիստոնեական առասպելության առաջին մեղքը.

հեյ ջրային նազ եվաներ
հասկանում եմ ձեր լեզուն.
չեմ զարմանում, որ լողորդներ
ձեր պաղ գրկում մտան քուն . . .

խաղ եք անում կնոջ նման`
հազար ձևեր ստանում -
մերթ սիրում եք, մերթ սև մահվան
անդարձ անդունդ պատրաստում . . .

ծածան-ծածան ծփծփալով
գրկած քամուն մոլեգին.
ալիք-կոհակ հռհռալով
ինձ ծաղրեցին խնդագին . . .

բանաստեղծությունը գրված է 1905 թվին: նախ անդրադառնանք թե ինչպես կարող է բանաստեղծության կերպարը` խոսողը, այդքան լավ ճանաչել ու հասկանալ այն մահվան սև անդունդը, որտեղ անդարձ կորում են լողորդները. եթե ընդունենք որ գիտելիքը ձեռք է բերվում փորձառությամբ, ու եթե ենթադրենք որ խոսողը խոսում է իր անձնական փորձից, ապա հեշտորեն կարող ենք նաև գտնել այդ նույն խոսողին «դաշտի շուշանը» բանաստեղծությունում, որն իհարկե բացի նրանից որ ստեղծում է երկու ծաղիկների միջև ինչ-որ քմահաճ ու անբացատրելի, իրոք որ շատ տարօրինակ ու անսապսելի հարաբերություն, որտեղ ծաղիկներից մեկն անշնչանում է շնչախեղդ հպումից - կրկնեմ` երկու ծաղիկների հպումից, որն իր հերթին այնպես է հուզում ու անհանգստացնում քամուն (հասկացիր, միգուցե, օրինական ամուսնուն), որ նա հուզմունքից չգիտի ինչպես արձագանքի կամ վերաբերվի շուշանի (այստեղ իհարկե չենք կարող անտեսել ծաղկի տեսակի ընտրության ու բանաստեղծի անվան ոչ պատահական զուգադիպությունը) դիվային վարմունքին: կուրղինյանը որոշ բանաստեղծություններում ներկայանում է որպես դև (կամ հրեշտակ), որպես մի անօրենք ու կործանարար ուժ, որպես հակահերոս կամ հակաստված: ինքնակենսագրական է արդյոք այս բանաստեղծությունը: ի միջի այլոց, կուրղինյանը ծանոթ էր նիցշեի գործերին, հատկապես գերմարդու (Übermensch) ուսմունքներին, և համաձայն չէր նրա կանանց վերաբերյալ խղճուկ ու հետամնաց պատկերացումներին:

բայց իհարկե եթե ընդունենք որ գիտելիքը ոչ միշտ է ձեռք բերվում փորձառությամբ, ու եթե ենթադրենք որ խոսողը խոսում է ուրիշների (տղամարդկանց) փորձից, ապա միևնույն է ծագում է հարց. ինչու է խոսողը դրդված արտահայտել, ծածկագրի միջոցով, ներկայացնել մի շնչախեղդ հպում. ինչն է դրդում բանաստեղծին գրել այդ մասին:

ահա այս անբացատրելի (հակասական ու առաջադեմ) տարօրինակություններն են որ սիրում եմ կուրղինյանի գործերում:

--

Performing a Kiss

Bashasha (left) and a friend.
Studio Shehreadze, Saida, LEbanon, late 1950s
Hashem el Maadi

copyright: Arab Image Foundation

"Films inspired the people a lot. They came to perform kissing in front of a camera. In a conservative society such as Saida (Sidon, Lebanon) people were willing to play the kiss between two people of the same sex, but very rarely between a man and a woman."

"Ֆիլմերը մարդկանց ոգեշնչում են։ Մարդիկ գալիս էին լուսանկարչական խցիկի առաջ համբուրվելու։ Սիդոնի նման պահպանողական հասարակության մեջ, նրանք պատրաստ էին "խաղալ" համբույր երկու անձանց միջև։ Սակայն միշտ համբուրվում էին նույն սեռի մարդիկ, ու երբեք՝ կին ու տղամարդ»։

It seems that I am stuck on the topic of kiss, which Shushan brought up:))
Big Kiss, Angela

մաս (չորս) մաս առաջինից

. . .

Դու նստում ես գրասեղանի առաջ, նայում ձեռքերիդ ու սկսում տպել—մի գիրք, որ դուրս է մնալու բոլոր կարգերից ու կանոններից ու պարզապես իր պարզությամբ ու անկարգությամբ լինելու է արտակարգ:

Բայց բոլորս էլ հետաքրքրվում ենք հանճարների կյանքով ու գրում նրանց կենսագրությունները, գրում ենք այնպես ինչպես որ ուզում ենք տեսնել նրանց, ինչպես որ պատկերացնում ենք, ու ինքներս ստեղծում նրանց` մեր հանճարներին, ինչպես օրինակ Մուրն էր հետաքրքրվում Բայրոնի կյանքով ու գրում նրա կենսագրությունը, այրելով նրա նամակներից շատերը, կամ ինչպես ծանոթ խմբագիրն էր մկրատով կտրատում Չարենցի բնագրերը, ու տպում ենք գրքեր, կառուցում գրադարաններ, հղկում արձաններ ու պաշտում ենք նրանց պաշտելով նաև մեզ ու մեր առավելությունը, որ գիտենք թե ինչ է հանճարը, որ հասկանում ենք տարբերությունը, ու կարողանում ենք այդ տարբերությունն իմաստավորել: Այնուամենայնիվ գիրքն այս չի կամենում, ու չկամենալով չի դառնալու կենսագրություն. այլ նպատակներ ունի: Լավագույն դեպքում այն կձևավորվի որպես թարգմանություն: Կամ միգուցե արդեն ձևավորվում է: Ինքնըստինքյան:

Զանգից հետո, երբ վերադառնում էինք դասարան:

Սակայն 1991-ին շատ ընտրություններ չունեինք. շատերիս բնակարաններում այրվում էին գրքեր ու հնարավոր է, պատահականորեն, առանց իմանալու, որ այրվող գրքերից մեկը լիներ հենց այն ոսկե պատյանով գիրքը, որի կազմը փոփոխվում էր ամեն օր, ու որը կարդալով մեր աչքերի տակ հայտնվում էին մուգ (սև) կիսաշրջաններ, բայց ընկեր Մարտիրոսյանի դասարանում, որտեղ եթե ոչ ծխի քուլաներն էին պարուրում մեր սառած մարմինները, ապա մեր իսկ շունչը, որն արտաշնչելով տեսնում էինք, պարզ, ու գիտակցում որ կենդանի ենք, և եթե նույնիսկ ընտրություններ չկային այդ ժամանակաշրջանում, ապա գոնե կարող էինք մաշել մեր օրագրերը այդ ոսկե պատյանով գիրքը ձեռքից ձեռք փոխանցելով ու փրկելով այն վառարանի ջերմությունից, ինչպես որ այդ օրվանից հարյուր տարի առաջ իռլանդացի հեղինակն էր պաշտպանել իր գիրքը, ընդունելով հասարակության դատավճիռն ու հեռանալով, ինչպես որ հեռանում են անվերադարձ, առանց հետ նայելու, որպես տարագիր: Շեղվում ես նորից, ասում է: Գրի Արաքսից, գրի նրա մասին ու գրի այնպես որ ես էլ հիշեմ ու հիշելով պատկերացնեմ նորից նրա անհոգ կեցվածքը, կիսահեգնական, ասես, երբ իր ցուցահանդեսներին հայտնվում էր ուշացած, երբ բոլորն արդեն այնտեղ էին, խումբ-խումբ հավաքված, բոշա-բանաստեղծները, նիհար դասախոսները, Պապլավոկում հանդիպող երաժիշտները, սպասելով նրա երևան գալուն, իր հերթական (նոր) երկրպագուի հետ թևանցուկ, ասես ձեռքի նոր հովհար գտած, ու թե ինչպես էր հովհարելով բորբոքում կրակը, որն իր հայտնությամբ, իր ներկայությամբ բռնկում էր ողջ սրահը (նախկին երկրպագուներին): Սպասիր, սպասիր,—1990-ականներին գրքերն այվում էին այլ հմտությամբ, վառվում էին տխրաշուք մի այլ լռությամբ, այնպիսի լռություն որն անծանոթ էր մեզ, ու ոմանք ակնկալում էին տեսնել միևնույն կարմրավուն լեզուները, շնչել միևնույն ծուխը որ համբարձվում էր տպված էջերից, զգալ այն նույն ջերմությունը որ տարածվում էր 1966-ի այրվող այգեստաններից: Բայց գրքերը երբեք նույն ձևով չեն այրվում, սպասիր, սպասիր,—այս դեպքում ինչո՞ւ է անհրաժեշտ կրկնությունը, և ի՞նչ է այն բացահայտում:

—_______________________ -ը ճիշտ էր ասում, վեպը թեմա չունի, թեմայազերծված վեպ է: Բայց այ ինչո՞ւ հենց վեպ: Ինչո՞վ բացատրենք դա:

—Բայց . . . բայց . . .

—Ու իհարկե կարևոր է, որ ամենասկզբից գրողը նշում է, թե ինչ է ինքը գրում, ինչ է շարադրում . . .

—Բայց արդյոք արժե կրկնել _________________ -ի կարծիքը: Եվ այն էլ ո՞ր ________________ -ի . . .

—Եվ ինչպես է հանդգնում այդպես ակնհայտորեն իրական դեպքերն ու ծանոթ մարդկանց ու հայտնի մարդկանց կենդանի խոսքերը, մտքերը, որոնք նրանք իրականում, երբեմն նույնիսկ տպված հարցազրույցներում կամ զրույցներում արտահայտում են, այ ինչպես է նա դրանք վերածում վեպի, այ ինչպե՞ս է վիպականացնում ներկան: Եվ ինչո՞ւ . . .

—Բայց . . . տարվում ես ուրիշների կարծիքներով . . . քեզ ամենաշատը ի՞նչն է հուզում:

—Այ ինչպես իմանանք, միգուցե նրա յուրաքանչյուր տողն ու յուրաքանչյուր կերպարն ինչ-որ տեղից վերցված է, նու, այսպես ասած ընդօրինակված . . .

—Քեթի Ակերի պես . . . Նրա գործերի հիմունքով, որտեղ քննարկվում են (կամ ավելի ճիշտ իրականացվում են) գրագողության սկզբունքներն ու նպատակները, օրինակ Ի հիշատակ ինքնությանը գրքում հենց այդ գաղափարն է . . . Լեզվի բեմականացումը . . . Ինքնության դիմակահանդեսը . . .

—Բայց ըստ ____________________________ -ի, ճշմարիտ արվեստագետները նախ և առաջ բարոյական կերպարներ են և կարևոր են նաև հասարակությունը առռռողջ պահելու համար, այո, նրանք հասարակության իսկական բարոյականության հսկիչներն են, իրենց գործերով` իրենք գիտակցում են, թե չեն գիտակցում . . . Ես գրականագետ չեմ, բայց խոսում եմ իբրև մեկը, որը սիրում է հայ գրականություն կարդալ . . .

Հետո դու նստում ես գրասեղանի առաջ, նայում ձեռքերիդ ու շարունակում տպել—մի գիրք, որն արդեն ի սկզբանե արգելված է թարգմանել, որը չի թարգմանվելու ու որի թարգմանությունն արգելք է հանդիսանում բոլոր նրանց համար ովքեր արդեն ի սկզբանե գիտեն թարգմանության կարգն ու կանոնները:

Չէ, ասում է Շմավոնը, ճիշտ չէ: Այդպես չէր—

Արաքսը չէր հայտնվում այդպես, անհոգ: Այդպես ինչպես որ դու ես ներկայացնում: Գրում նրա նկարը: Որովհետև—

Սպասիր: Սպասիր: Սպասիր:

Ու նա չուներ ոչ մի երկրպագու, ու ոչ էլ ցուցահանդեսներին էր գալիս, լավ միգուցե երբեմն հայտնվում էր, գալիս էր, բայց միշտ մենակ ու միշտ—

Սպասիր:

—գինով, արբած ու հայտնվում էր հանկարծակի, մարդկանց արանքներից: Հագին միշտ նույն շորը: Կարճաթև սև շորն ու մի անգամ հիշում եմ բերել էր Լիլյա Բրիկին նվիրված Մայակովսկու նամակներից (պատռած էջեր) ու դրանք բաժանում էր պատկերասրահում անցուդարձողներին:

Մոսկվա, հունվարի կես, 1923

Սիրելի Լիլիկ,

Սրանից հետո, երեկոյան, ինքս ինձ արգելում եմ գրել քեզ, բացահայտել քո հանդեպ իմ զգացմունքները: Միշտ երեկոյան է, որ մի տեսակ ընկճված եմ զգում:

Քո երկտողն ինձ մի փոքր հանգստացրեց—ուզում եմ գրել քեզ հանդարտ ձեռքով:

Գիտեմ, որ անտանելի է տեսքս երբ հանդիպում ենք: Նույնիսկ ինքս ինձ եմ անդուր: Բացի այդ, գիտեմ որ ցավն այս իմ ստեղծածն է: Հասկանում ես, որ ես ոչ մեկին ու ոչ մի բանի պիտանի չեմ այս վիճակում:

Մի անհանգստացիր, սիրելիս: Պատվազուրկ չեմ լինի—

Ու մի բան ևս. մի կարծիր, թե պահանջում եմ որ պատասխանես սիրո իմ հեռագրերին:

Հասկանում եմ, որ գրում ես զգացմունքներս չոտնահարելու (փրկելու) համար: Ես իհարկե հույսեր չեմ կապում և բնականաբար չեմ ակնկալում ոչ մի բան:

Բայց հույսով եմ որ դեռ մնում եմ հարազատ նույնիսկ առանց խոստումների, առանց հնարքների: Երդվում եմ կյանքիդ վրա, որ նույնիսկ եթե խանդում եմ, միևնույն է ուրախ եմ որ լավ ժամանակ ես անցկացնում ուրիշների շրջապատում:

Անհրաժեշտից ավելին նամակներիս համար մի անիծիր:

Համբուրում եմ քեզ և թռչուններին:

Քո Շյեն⎯

⎯___________________-ը նրա գրականությունը գնահատում է, այո, քանի որ այն, ինքն իր հետ երկխոսություն լինելով հանդերձ, մարդկանց համար է ու նվիրված է սիրելի մարդկանց:

⎯Այդ առումով . . .

⎯Ու իհարկե կարևոր է, որ ամենասկզբից նշվում է, թե որն է գրքի դիրքորոշումը, ինչպիսի նպատակաուղղվածություն ունի . . . ուղղված է ինչի դեմ, նու, ուզում եմ ասել . . .

⎯Ընդհակառակը . . .

⎯Բայց ի՞նչ եմ ուզում ասել . . . հասկանում ես: Սովետի ժամանակ մեր գրականությունը արտաքնապես ապրում էր փայլուն ժամանակաշրջան, տասնյակներով լույս տեսնող գրականություն կար, գոյություն ուներ Հայպետհրատը, որ տպում էր աշխարհի լավագույն գրողներին, նու, ոչ բոլորին, իհարկե, և թարգմանված ոչ բնագրից այլ ռուսերեն թարգմանությունից, ուրեմն և ռուսական թարգմանական դպրոցի տեսությամբ, բայց գոնե ինչ-որ չափով թարգմանվում էր արտասահմանյան գրականության ինչ-որ մաս, ու այն էլ հայերենով, լեզուն կենդանանում էր . . .

⎯Այո, բայց արդիական հայերենը, այսօրվա լեզուն թարգմանե՞լ է . . .

⎯Այսի՞նքն . . .

⎯Յուրաքանչյուր սերունդ ինքն իր համար պիտի թարգմանի, նորովի:

⎯Դե Գորկին ու Վեսելովսկին սկսեցին սիստեմատիկ ձևով թարգմանել հայ բանաստեղծներին, նու իսկ Բրյուսովը տասնվեց թվին, գիտես, թարգմանեց ու պրոպագանդում էր մեր միջնադարի դասականներին ու նոր պոեզիան: Ալիս Սթոունն էլ 1896ին Բոստունում հրատարակեց տասնիներորդ դարի բանաստեղծներին՝ Դուրյան, Նալբանդյան, Ալիշան, Պատկանյան, և այլոց, որը վերահրատարակեց 1917ին նոր ու ավելացրած կազմով՝ Սիամանթո, Կուրղինյան, Թումանյան, Վարուժան . . . Տեղի էր ունենում, նու իհարկե որոշ չափով, և որոշ չափով նկատի ունեմ աննշան քանակությամբ, բայց և այնուամենայնիվ գոյություն ուներ ինչ-որ համակարգ, կար փոխանակում, լեզվային, լեզվական, գրական մտքի, գրականության փոխանակում, ու նկատիր` որ այն արտարժույթի, տարադրամի փոխանակում չէր (օրինակ, եթե 2007 թվի Մակմիլանի բառարանը բացես ու նայես, փոխանակում բառի կողքին կտեսնես, բացատրության մասում կտեսնես, այո կտեսնես՝ տարադրամի փոխանակում, արտարժույթի փոխարժեք, ակցիզային հարկ, և այլն), ինչպես որ այսօր են իմաստավորում փոխանակում բառը:

⎯Փաստորեն 1937 թվից ի վեր . . .

⎯Այո, Սովետական Միությունն իր բուն էությամբ դարձել էր աշխարհի մեծագույն բանտը . . . և այդ պայմաններում անշուշտ արվեստը դժվար թե զարգանար, հատկապես գրականությունը . . . Բայց նույնիսկ ժանտախտի ժամանակ մարդիկ կարողանում էին հանճարամիտ մարդիկ, իհարկե, այո նրանք կարողանում էին . . . նու գոնե ինքնասպան լինել հանուն իրենց սկզբունքների, կամ հեռանալ Սիբիր, գրել այլ բաների մասին, ասենք, օրինակ կարնավալիզացիայից, թեկուզ գրական տեսության ձևով . . . Ուրեմն, երբ որ կարդացի նրա գիրքը, ցնցվեցի: Այդ իսկ պատճառով . . . որ սկզբունքային է ու իհարկե գրված Սիբիրից . . . դե, համենայն դեպս . . . համենայն դեպս կարող եմ ասել, որ . . .

⎯Բայց ասում էիր, որ հասանք այն բանին, որ այսօր այնքան գրողներ կան, որոնցից ոչ ոք չի ուզում կարդալ և առավել ևս թարգմանել:

⎯Այստեղ Մատիսի խոսքը պետք է հիշեմ, քանի որ նկարիչ եմ և գրականության վերաբերյալ գրքեր շատ չեմ կարդում, նու, չի հետաքրքրում . . . Ինչևէ, ըստ Մատիսի, երբ նկարչությունը սկսում է շատ մշակվել, զարգանալ, սկսում է թուլանալ, մարդիկ վերադառնում են նախնական գույներին` կապույտին, կարմիրին, դեղինին: Նրա գիրքն էլ ուրեմն վերադառնում է նախնական վիճակին:

Ու բացի այդ, ասում է Լուսինեն, հուշագրությունների դարաշրջանն ավարտվել է. սկսվել է նոր դարաշրջան` քսանմեկերորդը:

Այդ օրը նրա բնակարանում կարդում էինք Ջունա Բարնսի Գիշերվուդ-ը: Ցուրտ էր ու ցրտահարվել էինք ու ես կրկնում էի, մտքումս. ինչ ենք անելու այս անտանելի գիշերով, այս մթության ու մոմի լույսի տակ, երբ նրա սիրտը վեր է ածվում մութ մառանի ու երբ նրա կրծքում բույն է դնում այն սև գիշերային թռչունը որ տարակարծության ագռավների ցեղից է, ինչ եմ անելու երբ այս էջն ավարտվի, ու երբ գլուխս բարձրացնեմ ու նայեմ նրա գեղեցիկ մատներին ու զգամ նրա անկանոն զարկերակը: Ու երբ տեսնեմ նրա կախված գլուխը, թեքված էջի վրա, ասես մի պահ քնի գրկում, հետո նրա մեղմ ձայնը⎯Ինչ եմ անելու Օրեստես երբ հասկանում եմ առանց խոսքերի ու երբ գիտեմ առանց տեսնելու երբ գալիս է գիշերն ու պարուրում ինձ անքնությամբ⎯ու նրա մեղմ ձայնը, որ ասես գալիս էր Միջերկրական ծովի մյուս ափից հանկարծ դիպչում էր մաշկիս ու զուսպ, դանդաղ, էլեկտրական հոսանքի նման ճամփորդում մարմնիս միջով, ու այդ պատճառով վհատության ու խավար սենյակում, ու միայն այդ պատճառով մի կողմ էի դնում Բարնսի գիրքը, օրեր ու օրեր շարունակ, այդ մթության ու ծանր շնչառության ներքո, նրա բնակարանում, որ գտնվում էր Քոչարի վրա:

. . .

as the space between us
disappears from our embrace
i think only
in variations of softness

մաման ու ես (2)

1979 կամ 1980 թ.

es u maman 1978

մաս (երեք) մաս առաջինից

. . .

Սպասիր, սպասիր,—1990-ականներին գրքերն այվում էին այլ հմտությամբ, վառվում էին տխրաշուք մի այլ լռությամբ, այնպիսի լռություն որն անծանոթ էր մեզ, ու ոմանք ակնկալում էին տեսնել միևնույն կարմրավուն լեզուները, շնչել միևնույն ծուխը որ համբարձվում էր տպված էջերից, զգալ այն նույն ջերմությունը որ տարածվում էր 1966-ի այրվող այգեստաններից: Բայց գրքերը երբեք նույն ձևով չեն այրվում, սպասիր, սպասիր,—այս դեպքում ինչու է անհրաժեշտ կրկնությունը, և ինչ է այն բացահայտում:

—___________-ը ճիշտ էր ասում, վեպը թեմա չունի, թեմայազերծված վեպ է: Բայց այ ինչո՞ւ հենց վեպ: Ինչո՞վ բացատրենք դա:

—Բայց . . . բայց . . . բայց . . .

—Ու իհարկե կարևոր է, որ ամենասկզբից գրողը նշում է, թե ինչ է ինքը գրում, ինչ է շարադրում . . .

—Բայց արդյոք արժե կրկնել __________-ի կարծիքը: Եվ այն էլ ո՞ր ___________-ի . . .

—Եվ ինչպես է հանդգնում այդպես ակնհայտորեն իրական դեպքերն ու ծանոթ մարդկանց ու հայտնի մարդկանց կենդանի խոսքերը, մտքերը, որոնք նրանք իրականում, երբեմն նույնիսկ տպված հարցազրույցներում կամ զրույցներում արտահայտում են, այ ինչպես է նա դրանք վերածում վեպի, ինչպե՞ս է վիպականացնում ներկան: Եվ ինչո՞ւ . . .

—Բայց . . . տարվում ես ուրիշների կարծիքներով . . . քեզ ամենաշատը ի՞նչն է հուզում:

—Այ ինչպես իմանանք, միգուցե նրա յուրաքանչյուր տողն ու յուրաքանչյուր կերպարն ինչ-որ տեղից վերցված է, նու, այսպես ասած ընդօրինակված . . .

—Քեթի Ակերի պես . . . Նրա գործերի հիմունքով, որտեղ քննարկվում են (կամ ավելի ճիշտ իրականացվում են) գրագողության սկզբունքներն ու նպատակները, օրինակ` Ի հիշատակ ինքնությանը գրքում հենց այդ գաղափարներն է արծարծում . . . Լեզվի բեմականացումը . . . Ինքնության դիմակահանդեսը . . . և այլն, և այլն, և այլն:

—Բայց ըստ ____________________-ի, ճշմարիտ արվեստագետները նախ և առաջ բարոյական կերպարներ են և կարևոր են նաև հասարակությունը առռռողջ պահելու համար, այո, նրանք հասարակության իսկական բարոյականության հսկիչներն են, իրենց գործերով` իրենք գիտակցում են, թե չեն գիտակցում . . . Ես գրականագետ չեմ, բայց խոսում եմ ինչպես մեկը, որը սիրում է հայ գրականություն կարդալ . . .

Հետո դու նստում ես գրասեղանի առաջ, նայում ձեռքերիդ ու շարունակում տպել—մի գիրք, որն արդեն ի սկզբանե արգելված է թարգմանել, որը չի թարգմանվելու ու որի թարգմանությունն արգելք է հանդիսանում բոլոր նրանց համար ովքեր արդեն ի սկզբանե գիտեն թարգմանության կարգն ու կանոնները:

. . .

Blogi pateri nersum...

Ես Շուշանի առաջարկը՝ համբուրվել բլոգի պատերի ներսում, շատ լուրջ ընդունեցի ու ինտերնետում գտա համբույրի X-Ray. Ինչպես տեսնում եք, մոտս ստեղծագործական ճգնաժամ է :))) Չնայած ձախ կոմի դունչը կարծես տղամարդու է, ինչը համբույրի պատկերը դարձնում է հետերո, բայց կարող է և բուչ կնոջ է, կամ տրանսեքսուալի։ Ո՞վ իմանա։

I took Shushan's proposal to "kiss beyond the walls of the blog" very seriously and found this X-Ray image of a kiss online. As you can see, I am in a creative crisis :) Though the chin on the left side seems masculine, but it could also be a butch lesbian's or transsexual's chin. Who knows? Queering the X-Rays :)

Angela

Re: from L. de La C.U.L.O. A project of the Queer Feminist Herd - Barcelona

...I loved your project, and I hope I get a chance to see it all. ... I
personally have a personal interest in knowing more, is there a chance of
you or someone from your group writing to us about the queer
situation/struggle in Armenia or in Yerevan (I am now even more excited to
visit Armenia, I always wanted to, and once got very close to do it), I am
usually interested in how cultures and various societies that are closely
knit construct the gender roles, how we are shaped, and if there exists
some exceptions where this shaping or some role was broken traditionally
(a superficial example, male Arabs wore eye make-up to war, and now it is
considered a sissy thing to do :)) If you can great, we can post it along
the article you sent, if not then just ignore me, I am sure I will stalk
you in the future :)!

Queer issues in The Armenian Reporter

Me as Her Again: An utterly queer memoir
by Shushan Avagyan

Published: Sunday November 30, 2008
The Armenian Reporter

http://www.reporter.am/go/article/2008-11-30-me-as-her-again-an-utterly-queer-memoir

Under review: Nancy Agabian, Me as her again: True Stories of an Armenian Daughter. Aunt Lute, October 2008, 243 pages.

I met Nancy Agabian for the first time in April 2001, after I read her book Princess Freak (Beyond Baroque, 2000), which greatly impressed me for its audacity. Her small, bold book, which fused poetry, creative nonfiction, and texts from performance art, was controversial for Armenian society because it explored the polymorphous and elusive nature of identity and dared to openly speak about sexuality - something that rarely surfaced in a literary tradition that was overwhelmingly dominated by male and heterosexual discourses.

Released in October, Agabian's new book, Me as Her Again: True Stories of an Armenian Daughter, was eagerly awaited by her fans in America, Europe, and Armenia. It is a memoir about identity and family history that Agabian worked on for over six years. It is also, perhaps in the vein of David Sedaris, a brazen examination of queerness - a deviation from the expected, the norm, and the conventional - through a discovery of a queer self, the hilarious attempt to deny it through self-banishment, and, finally, the recognition and acceptance of that "odd" self.

The opening of the book sets a tone reminiscent of the introductory scene of Eve Ensler's The Vagina Monologues: "I bet you're worried. We were worried." In Agabian's book, however, the tone is even more urgent and insistent, as a grandmother addresses her granddaughter in a letter that begins like this: "Dear Nancy: I'm still worrying about you." Unlike Ensler's women, who speak in unison, echoing one another and asserting their needs, the 87-year-old Zanik in Me as Her Again is running out of time ("I'm worrying, I'd like to go home, you know, they won't take me there") and space ("I have a lot to say but can't tell you in the letter"). "No more," she writes in a postscript with regard to her terse, almost frugal letter, "we're not making a newspaper, you know." Here is an urgent message that ironically refuses to broadcast its exigency, that's still anticipating a possibility of change and needs our attention now.

Zanik's request remains unanswered. How might Nancy have responded to a woman who years ago, as a child, had been displaced from her home, and now yearned to go back? What worried her most: the reason that her granddaughter was in self-exile or that she (Zanik) wasn't free to return home? What compelled her to reach out to her errant granddaughter? But no word follows her declaration of transfer. The silence is profound, more profound than the meaning of the ambiguity of her letter. Then this silence is gradually and painstakingly filled with Nancy's narrative - a search for ways to grapple with a legacy of genocide, to seek acceptance and recognition in her own family that denies her sexuality, and to fully exist and take part in two worlds (the Armenian and the American) that seem to exist in contradiction with one another. These internal conflicts are further established in a chapter titled "Two-headed bird," where Agabian reveals the hidden meaning of her memoir's title - Me as Her Again is homophonous with the word miaseragan, which means homosexual in Armenian. In a different chapter, Agabian explains: "The truth was, Grammy had managed to do both with me - be herself and love me unconditionally."

Agabian narrates hilarious, strange, and elegiac stories about her sister, who moves to Northampton to live in a women's commune and comes out to her family as a lesbian; about her homophobic brother who comes out of the closet later in life; and, finally, about her parents, who are clueless that their youngest daughter is writing performance pieces about their dysfunctional family.

Agabian's prose is playful, as it shifts from extremely serious to almost farcical. One of the strongest aspects of this book is the author's ability to take something as outrageous as, for example, being confronted by someone in the audience who has completely missed your art, and narrate it in such a way that is at once comical and ironic. Here is a classic Agabian, wearing a costume of thin white cotton pajamas, facing a packed house of Armenians in the tiny back room of a café in Pasadena: "They were close enough to hear my heart beating. Attempting to manufacture an emotional distance, I looked into the back row and announced in a stage voice, ‘This performance is called The Crochet Penis.' A woman in her late 40s, sitting to my right, our knees almost touching, said with an accent, ‘Ugh, why they have to call it that?' to no one in particular." Later in the performance the woman stands up and demonstratively leaves the room.

A few days later the same woman disrupts another performance titled WANT at the Glendale Public Library: "It was not serious poetry, it was more of a low-class comedy act... I am a literature professor!" she yells. "I know what I am talking about. I could have told you in private, but I wanted everyone to hear my opinion." As Agabian confesses, the woman's reaction is her "worst nightmare come true." Ironically, this outbreak is followed by an earnest discussion about taboos and the audience engages in an insightful conversation about silences surrounding sexuality in Armenian society. This all-too-familiar scene implicitly alludes to similar occasions when lectures or panels about the Armenian Genocide are disrupted by deniers in the audience and demonstrates the importance of a supportive community.

Through her stories, Agabian addresses issues that have worried and still worry her today. But unlike Zanik or her mother, who only told their stories of loss and survival to their own children, Agabian is transmitting her (and their) stories to an audience of strangers - people who she hopes are receptive and capable of listening and responding adequately to her concerns. Me as Her Again is remarkable in its driving force to truthfully speak about unspoken things, its sensibility that is at once comical and empathic, and its persistent refusal to expurgate parts of a vibrant voice in order to fit in with the collective stories of our ancestors.

###

մաս երկու մաս առաջինից

. . .

Նա նստում է գրասեղանի առաջ, նայում ձեռքերին ու սկսում տպել—մի գիրք, որ դուրս է մնալու բոլոր կարգերից ու կանոններից ու պարզապես իր պարզությամբ ու անկարգությամբ լինելու է արտակարգ:

Բայց բոլորս էլ հետաքրքրվում ենք հանճարների կյանքով ու գրում նրանց կենսագրությունները, գրում ենք այնպես ինչպես որ ուզում ենք տեսնել նրանց, ինչպես որ պատկերացնում ենք, ու ինքներս ստեղծում նրանց` մեր հանճարներին, ինչպես օրինակ Մուրն էր հետաքրքրվում Բայրոնի կյանքով ու գրում նրա կենսագրությունը, այրելով նրա նամակներից շատերը, կամ ինչպես ծանոթ խմբագիրն էր մկրատով կտրատում Չարենցի բնագրերը, ու տպում ենք գրքեր, կառուցում գրադարաններ, հղկում արձաններ ու պաշտում ենք նրանց պաշտելով նաև մեզ ու մեր առավելությունը, որ գիտենք թե ինչ է հանճարը, որ հասկանում ենք տարբերությունը, ու կարողանում ենք այդ տարբերությունն իմաստավորել: Այնուամենայնիվ գիրքն այս չի կամենում, ու չկամենալով չի դառնալու կենսագրություն. այլ նպատակներ ունի: Լավագույն դեպքում կձևավորվի որպես թարգմանություն: Կամ միգուցե արդեն ձևավորվում է: Ինքնըստինքյան:

Զանգից հետո, երբ վերադառնում էինք դասարան:

Սակայն 1991-ի նոյեմբերին շատ ընտրություններ չունեինք. շատերիս բնակարաններում այրվում էին գրքեր ու հնարավոր է, պատահականորեն, առանց իմանալու, որ այրվող գրքերից մեկը լիներ հենց այն ոսկե պատյանով գիրքը, որի կազմը փոփոխվում էր ամեն օր, ու որը կարդալով մեր աչքերի տակ հայտնվում էին մուգ (սև) կիսաշրջաններ, բայց ընկեր Մարտիրոսյանի դասարանում, որտեղ եթե ոչ ծխի քուլաներն էին պարուրում մեր սառած մարմինները, ապա մեր իսկ շունչը, որն արտաշնչելով տեսնում էինք, պարզ, ու գիտակցում որ կենդանի ենք, և եթե նույնիսկ ընտրություններ չկային այդ ժամանակաշրջանում, ապա գոնե կարող էինք մաշել մեր օրագրերը այդ ոսկե պատյանով գիրքը ձեռքից ձեռք փոխանցելով ու փրկելով այն վառարանի ջերմությունից, ինչպես որ այդ օրվանից հարյուր տարի առաջ իռլանդացի հեղինակն էր պաշտպանել իր գիրքը, ընդունելով հասարակության դատավճիռն ու հեռանալով, ինչպես որ հեռանում են անվերադարձ, առանց հետ նայելու, որպես տարագիր:

Շեղվում ես նորից, ասում է: Գրի Արաքսից, գրի նրա մասին ու գրի այնպես որ ես էլ հիշեմ ու հիշելով պատկերացնեմ նորից նրա անհոգ կեցվածքը, կիսահեգնական, ասես, երբ իր ցուցահանդեսներին հայտնվում էր ուշացած, երբ բոլորն արդեն այնտեղ էին, խումբ-խումբ հավաքված, բոշա-բանաստեղծները, նիհար դասախոսները, Պապլավոկում հանդիպող երաժիշտները, սպասելով նրա երևան գալուն, իր հերթական (նոր) երկրպագուի հետ թևանցուկ, ասես ձեռքի նոր հովհար գտած, ու թե ինչպես էր հովհարելով բորբոքում կրակը, որն իր հայտնությամբ, իր ներկայությամբ բռնկում էր ողջ սրահը (նախկին երկրպագուներին):

. . .